Scorebordpolitiek

Geeft GroenLinks de wapens uit handen?

Beeld ANP

Jesse Klaver staat vol in de wind om zijn nieuwe stijl van oppositievoeren. Geeft GroenLinks de wapens uit handen, nu Klaver het kabinet niet wil dreigen begrotingen weg te stemmen?

Als de kritiek van alle kanten onheilspellend aan komt rollen, kun je die maar beter onder ogen zien, moet Jesse Klaver hebben gedacht. Op de website van GroenLinks verschijnt woensdagavond een bericht om kiezers gerust te stellen. Uit de eerste zinnen blijkt dat de partij haarfijn aanvoelt waar die ongerust over zijn. “Betekent de positie van GroenLinks dat zij nu vóór alles gaat stemmen?”, opent het bericht, retorisch. Het antwoord: “Nee, natuurlijk niet”.

Jesse Klaver staat deze week vol in de wind vanwege zijn nieuwe stijl van oppositievoeren. Klaver, die in augustus al aankondigde dat GroenLinks niet meer aan ‘scorebordpolitiek’ wil doen, moet vechten tegen het beeld dat GroenLinks is veranderd van een partij die hard oppositie voert naar een partij die het kabinet bij voorbaat steunt. De eerste concrete proeve van een nieuwe stijl levert hem onbegrip op, die Klaver verrast lijkt te hebben.

De kwestie gaat om de vraag of GroenLinks extra geld voor lerarensalarissen had kunnen afdwingen door te dreigen de hele begroting voor onderwijs weg te stemmen in de Eerste Kamer, dit najaar. GroenLinks gelooft niet in dat dreigement, heeft de fractie woensdag herhaald in de Tweede Kamer. De PvdA dreigt wel tegen te stemmen. Daardoor is het beeld ontstaan dat door toedoen van GroenLinks een kans voor open doel is gemist om extra geld voor leraren af te dwingen.

Vanuit de achterban van GroenLinks klinkt onbegrip. Het hardst is de kritiek van oud-senator Leo Platvoet, die spreekt over “een ongekende buiging voor het kabinet”. Lof is er ook, maar uit de hoek waar Klaver waarschijnlijk minder op zit te wachten. Minister van financiën Wopke Hoekstra bedankt GroenLinks “voor de positieve grondhouding”. Of GroenLinks daar iets voor terugkrijgt, is nog niet duidelijk. Dat is het risico voor Klaver.

Toch is het niet gezegd dat Klaver de wapens nu al uit handen heeft gegeven. 

Om te beginnen is het dreigen met een tegenstem tegen de onderwijsbegroting een minder scherp wapen dan het lijkt. Een begroting echt wegstemmen in de Eerste Kamer is bijna onmogelijk. Zelfs als GroenLinks, PvdA en SP wél als een blok opereren, is dat niet genoeg. Ook rechtse oppositiepartijen zullen mee moeten doen. De laatste keer dat een hele begroting is weggestemd in de Eerste Kamer, was in 1907. Een tegenstem is meer symbolisch, en ook dat gebeurt tot nu toe zelden.

Klaver gokt erop dat hij genoeg andere manieren heeft om het kabinet onder druk te houden. “Er gaat extra geld voor onderwijs komen”, belooft GroenLinks de achterban, wijzend op toezeggingen van 120 miljoen euro die het kabinet al deed in september, na Prinsjesdag. Daar bovenop wil GroenLinks “goede voorstellen indienen” “en maatschappelijke druk organiseren”. “We gaan er dit najaar alles aan doen de voorstellen van het kabinet beter te maken”, bezweert Klaver in een interview in De Volkskrant.

Constructief samenwerken met een kabinet deed GroenLinks al eerder, in 2013, toen de fractie akkoorden sloot met het kabinet Rutte-II, na de economische crisis. En zelfs daarvoor. Politiek leider Paul Rosenmöller zette al in 1998 GroenLinks een streep onder het verleden als protestpartij, en kondigde ‘constructieve oppositie’ aan. Diezelfde Rosenmöller leidt nu de fractie in de Eerste Kamer. De plek waar de coalitie van VVD, CDA, D66 en ChristenUnie de acht stemmen van GroenLinks af en toe hard nodig zal hebben.

Of het Rosenmöller en Klaver lukt hun achterban mee te krijgen, zal afhangen van de resultaten. De partij somt ze op de website vast op: de Klimaatwet, de dividendbelasting, het kinderpardon. “Die strijd wonnen we door keer op keer inhoudelijke argumenten op tafel te leggen.” Resultaten uit het verleden, nog geen garantie voor de toekomst.

Lees ook:

Niks linkse samenwerking voor hogere lerarensalarissen

De samenwerking op links strandt zonder dat de coalitie zelfs maar een poging tot een inbraak in de gelederen hoeft te doen. Klaver en Asscher verschillen totaal van aanpak, bleek bij de financiële beschouwingen.  

GroenLinks stemt wel in met alle begrotingen maar bereikt hetzelfde als de Partij voor de Dieren: niets

Columnist Stevo Akkerman begrijpt niets van de opstelling van Jesse Klaver. “Begrijp me goed, ik ben vóór compromissen, maar dan wel nadat je hebt geprobeerd er zoveel mogelijk uit te slepen. “

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden