Nieuws Politiek

Gaat Henk Otten het redden als dissident? Zijn voorgangers laten zien dat het lastig wordt

Portret van Forum voor Democratie-leider Thierry Baudet en Henk Otten. Beeld ANP

Velen gingen Henk Otten voor, weinigen waren succesvol. De uit Forum voor Democratie afkomstige senator wil met een eigen lijst meedoen aan de Tweede Kamerverkiezingen van 2021. Slechts een enkele dissident weet op eigen kracht de Tweede Kamer te halen.

Van veel afgesplitste politici is later niets meer vernomen

De lijst van afgescheiden politici die met een eigen lijst zonder succes aan verkiezingen deelnamen, is lang. Zo vertrok Hero Brinkman bij de PVV en probeerde hij tweemaal tevergeefs in de Tweede Kamer te komen: in 2012 met Democratisch Politiek Keerpunt, en in 2015 met zakenman Dirk Scheringa als Ondernemerspartij. Tweemaal scoorde Brinkman rond 0,1 procent van de stemmen, onvoldoende voor een zetel.

Andere afgescheiden PVV’ers waren evenmin succesvol. Louis Bontes en Joram van Klaveren deden in 2017 als VNL (Voor Nederland) met lijsttrekker Jan Roos mee aan de verkiezingen, maar haalden geen zetel.

Op links is de kans op electoraal succes voor dissidenten niet groter. Jacques Monasch scheidde zich in 2017 af van de PvdA en deed onder de naam Nieuwe Wegen mee aan de verkiezingen. Zonder succes.

Stemmen uit het verleden geven geen zetelgarantie

De kiezer kan de Eerste Kamer niet rechtstreeks kiezen, dus het is onduidelijk of Henk Otten veel electorale steun heeft. Toch lijdt het geen twijfel dat zijn populariteit in het niet valt bij die van Forum-leider Thierry Baudet.

Zelfs als een dissident kan bogen op indrukwekkende electorale resultaten uit het verleden, is dat nog geen garantie voor een Kamerzetel. Dat bewees Rita Verdonk, oud-VVD’er. Bij de verkiezingen van 2006 presteerde zij het om meer voorkeursstemmen te halen dan lijsttrekker Mark Rutte. Toen zij vervolgens kritiek bleef uiten op de partijkoers, werd haar positie onhoudbaar.

In 2007 richtte ze Trots op Nederland op. Aanvankelijk leek de steun enorm: ToN stoomde in de peilingen op naar plek twee. Die zetels verdampten net zo snel toen er intern gerommel ontstond over de financiën en het leiderschap van Verdonk. In enkele gemeenten haalde ToN nog zetels in de gemeenteraad, maar bij de Kamerverkiezingen van 2010 kreeg de lijst 52.937 stemmen, te weinig voor een zetel. Later fuseerde ToN met Hero Brinkmans Onafhankelijke Burgerpartij tot het eerdergenoemde Democratisch Politiek Keerpunt.

Sommige dissidenten redden het wel

Een enkeling lukt het wel te scoren bij verkiezingen. Het bekendste voorbeeld is Geert Wilders. In 2004 splitste hij zich af van de VVD en in 2006 haalde hij negen zetels bij de Tweede Kamerverkiezingen. Zijn hoogtepunt had hij vier jaar later, met 24 zetels.

Als Otten één les uit het succes van Wilders kan trekken, dan is dat dat je de partijdemocratie tot een minimum moet beperken om ruzie te voorkomen. De PVV heeft één lid met inspraak, Wilders zelf. Die autoritaire houding leidde wel tot afsplitsingen van leden die meer inspraak wensten, zoals de eerder genoemde Brinkman, Van Klaveren en Bontes. Mogelijk werd Wilders ook geholpen door de bakken met ervaring die hij al had als VVD-Kamerlid.

De huidige Tweede Kamer telt nóg twee succesvolle dissidenten. Tunahan Kuzu en Selcuk Öztürk vertrokken in 2014 uit de PvdA. Bij de verkiezingen van 2017 haalden ze met Denk drie zetels, vooral dankzij teleurgestelde PvdA-kiezers met een migratie-achtergrond. Nog een les voor Otten: de kans op de kiezersgunst wordt groter als je een achterban aanspreekt, die zich onvoldoende vertegenwoordigd voelt. Op de drukbezette rechterflank is het echter een stuk moeilijker om je te onderscheiden.

Lees ook:

Het vergt lef om je bekend te maken als ‘Ottiaan’

Het is onduidelijk hoeveel steun Henk Otten heeft in zijn strijd met Thierry Baudet bij Forum voor Democratie.

Bom alsnog gebarsten bij Forum, scheuring dreigt alsnog

De bom is alsnog gebarsten bij Forum voor Democratie, met de ruzie tussen Baudet en Otten over geld en personen. Juist nu de rust leek teruggekeerd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden