D66-leider Sigrid Kaag staat op het Binnenhof de pers te woord. Zij wil ‘vaart maken’ met de formatie. Beeld Werry Crone
D66-leider Sigrid Kaag staat op het Binnenhof de pers te woord. Zij wil ‘vaart maken’ met de formatie.Beeld Werry Crone

WeekboekFormatie

Gaat Boris Johnson onze formatie versnellen?

Twee data in september staan nu al omcirkeld in de agenda van demissionair premier Mark Rutte. De eerste is Prinsjesdag, 21 september. De andere is vlak erna: zondag 26 september, met verkiezingen in Duitsland waar een opvolger aantreedt voor bondskanselier Merkel. Ook die gebeurtenis kan zomaar van invloed worden op het verloop van de formatie in Nederland.

September is nog ver weg, maar op het Binnenhof is voor alle partijen het rekenen begonnen. Wat als de kabinetsformatie zo lang gaat duren dat er op Prinsjesdag nog steeds geen nieuw kabinet is aangetreden? Het zou bepaald geen fraai beeld opleveren. Zelfs een bordesscène op de valreep blijft nog steeds een probleem. Op Prinsjesdag wordt de Miljoenennota gepresenteerd, met alle grote financiële besluiten voor het komende jaar. Zware politieke keuzes gaan daaraan vooraf. Een nieuwe coalitie zal ruim op tijd klaar moeten zijn met de onderhandelingen, om de begroting uit te werken. Een korte vakantie is ook geen luxe.

Gaspedaal

Tel dat op, en het is niet zo vreemd dat D66-fractievoorzitter Sigrid Kaag deze week het gaspedaal heeft ingedrukt bij de formatie. “Vaart maken”, is haar devies. Ook VVD en CDA zijn van toon veranderd. VVD-leider Rutte zou het ‘mooi’ vinden als er al voor de zomer een kabinet kan staan, beaamt hij. Eerder benadrukte de VVD juist hoe lang de formatie nog kan duren, en temperde Rutte de verwachtingen over een snel verloop.

Belangrijke politieke ontwikkelingen in de buurlanden kunnen de dynamiek van de Hollandse formatie nog verder versnellen. De belangrijkste: Duitsland en Groot-Brittannië zijn bezig om Nederland op zevenmijlslaarzen eruit te sprinten op het gebied van klimaatbeleid.

In Duitsland heeft de regering van kanselier Merkel net besloten om er een enorme schep bovenop te doen. De uitstoot van broeikasgassen moet met 65 procent omlaag. Vergelijk: het Nederlandse doel is nu nog 55 procent. De Duitse verkiezingen in september gaan voor een belangrijk deel over klimaat. De Groenen gaan in de peilingen nek-aan-nek met de CDU, en gaan mogelijk de nieuwe bondskanselier leveren. Klimaat is in Europa al niet ‘links’ meer. In Groot-Brittannië wil Boris Johnson nóg harder (67 procent) de broeikasgassen terugdringen.

Overzichtelijk

Vanuit dat perspectief zien de onderhandelingen over klimaat er in Nederland opeens vrij overzichtelijk uit. Dit deel van een regeerakkoord hoeft misschien niet eens zóveel tijd te kosten.

Nog zo’n zeven weken zijn er te gaan, om voor de zomer een kabinet op het bordes te krijgen. Dat wordt strak dooronderhandelen. Informateur Mariëtte Hamer ontving deze week weer alle achttien fractievoorzitters. Ook zij wil tempo maken. Alle partijen hebben aangewezen welke grote kwesties een nieuw kabinet moet aanpakken. Hamer heeft partijen meteen ook gevraagd een voorkeur uit te spreken voor een concrete coalitie. Vrijdag zette Hamer meteen de twee verkiezingswinnaars aan tafel bij elkaar, Rutte en Kaag. Hup, praten maar!

Toch bracht deze week ook een tegenvaller: Hamers opdracht is er bepaald niet eenvoudiger op geworden. De puzzel van mogelijke partijcombinaties is weer ingewikkelder dan eerder. Het CDA blijft aarzelen over regeringsdeelname. De ChristenUnie komt wél in beeld, heel voorzichtig: die partij heeft anders dan eerder geen ‘principiële’ bezwaren meer tegen regeren met de VVD of Rutte. Al is meeregeren nog ver weg, wat CU-fractievoorzitter Segers betreft.

Voor de VVD betekent het dat er verschillende opties komen. Een ervan is de ‘linkse wolk’ van een coalitie met D66, CDA, PvdA én GroenLinks. Maar regeren kan misschien ook met de huidige club, van VVD, D66, CDA en ChristenUnie. Met meer opties kan de formatie juist weer langer gaan duren.

Ondertussen begint op korte termijn het gesprek over een nationaal herstelplan voor de coronacrisis. Alle partijen zijn het in elk geval eens. Dát moet er heel snel komen.

Politiek verslaggever Wilma Kieskamp blikt deze week terug op de kabinetsformatie

Lees ook:

Enthousiasme én twijfels bij lokale fractievoorzitters over fusie PvdA en GroenLinks: ‘Veel leden zullen zich niet herkennen’

Lokale fractievoorzitters zijn enthousiast over een fusie tussen PvdA en GroenLinks. Maar er zijn ook twijfels. Ontstaan er straks geen bloedgroepen van ‘elitaire’ GroenLinksers en ‘machtswellustige’ PvdA’ers?

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden