InterviewSjoerd Sjoerdsma

‘Europa heeft een eigen Veiligheidsraad nodig. Mét de Britten.’

Personeel van de Europese Raad strijkt de Britse Union Jack.Beeld EPA

Met Groot-Brittannië vertrekt op 1 januari een van de grootste krijgsmachten en een kernmacht uit de Europese Unie. Nederland moet zich daarom in Brussel sterk maken voor een Europese Veiligheidsraad, waar de Britten weer aan boord komen, stellen D66 en CDA.

Met zo’n Veiligheidsraad kan Europa  sneller en slagvaardiger optreden bij grote crises aan de buitengrenzen. Bijvoorbeeld bij de recente onrust in Wit-Rusland of bij de ruzie met Turkije in de Middellandse Zee over gasboringen, waar de eensgezindheid in het optreden van de EU ontbrak. De beide coalitiepartijen dienen woensdag een kansrijke motie in over zo’n V-raad, tijdens het debat met minister Blok van buitenlandse zaken.

Naar voorbeeld van de Verenigde Naties zou de Europese Veiligheidsraad vijf permanente zetels moeten krijgen: de drie grootste Europese machten Groot-Brittannië, Frankrijk en Duitsland, plus de Navo-voorzitter en de voorzitter van de Europese Raad. Duitsland en Frankrijk zijn al langer voorstander van zo’n Veiligheidsraad, in combinatie met een sterker Europees leger. Nu hebben lidstaten nog vetorecht over buitenlands beleid.

Welk probleem lost een Europese Veiligheidsraad op? Het kabinet is er tot nu toe tegen.

D66-Kamerlid Sjoerd Sjoerdsma: “Bij recente grote crises aan de grenzen van de Europese Unie, zoals met Belarus, Libië of Turkije, is er niet doortastend opgetreden. De kwestie is extra actueel door het vertrek van de Britten per 1 januari uit de Europese Unie. Dat vertrek is hun goed recht, het Britse volk heeft daarvoor gekozen, maar we hebben er wel slagkracht door verloren. Terwijl we een gezamenlijk belang van veiligheid delen. Onze veiligheid is die van Groot-Brittannië en omgekeerd.”

Voldoen de huidige instanties niet? Er is een buitenlandraad, de EU heeft een buitenlandchef.

“Dat is echt een denkfout denk ik. Met zo’n raad combineer je de slagkracht van de Navo met de kracht van de Europese Unie. We zitten dan minder lang naar elkaar te kijken, zoals wie het voortouw moet nemen in Wit-Rusland. Je hebt dan een mechanisme waar de macht van de EU wordt geconcentreerd. De overige lidstaten moet je erbij halen als kwesties hen vooral raken. Het zou niet goed en zelfs gevaarlijk zijn om over Libië te praten zonder Italië.”

Dubbelt het niet met de Navo? Nederland is er altijd voorstander van geweest om de taken van Navo en EU goed te scheiden.

“We hebben jaren van president Trump gehoord, terecht overigens, dat wij niet genoeg bijdragen aan de Navo. Je zou het ook om kunnen draaien: het wordt tijd om onze eigen broek op te houden wat betreft onze veiligheid. Het is bijna decadent om voor onze veiligheid afhankelijk te zijn van een land aan de andere kant van de Atlantische Oceaan. De Navo kan op haar beurt profiteren van meer Europese politieke eenheid.”

Sjoerd SjoerdsmaBeeld EPA

Wij kunnen dit willen, maar zal de Britse premier Johnson wel meedoen aan zo’n Veiligheidsraad?

“Dat zag er lang kansloos uit. Maar Johnson heeft niet meer de reddingsboei waar hij op hoopte, en aan beide kanten van zijn eiland zijn woelige baren. Voor de Britten is een veilige Middellandse Zee wél belangrijk, terwijl de VS zich militair meer op Azië zullen blijven richten, ook onder president Biden.”

Het idee voor een Europese Veiligheidsraad is niet van gisteren. De Duitse bondskanselier Merkel heeft het bepleit, net als de Franse president Macron. Er zijn ook tegenstanders. Waarom zou het nu wel lukken?

“Als je een foto maakt van het Europese landschap, zul je altijd landen zien die er niet op zitten te wachten. Maar als je een film maakt, zie ik dat het idee steeds realistischer wordt. Nederland wilde vroeger ook niet van het vetorecht in de EU afstappen met mensenrechten en sancties en is daarin ook veranderd. Het klopt dat we nu onder meer sancties tegen andere landen alleen kunnen regelen met unanimiteit van de lidstaten, dus dat wordt lastig. Een Europese Veiligheidsraad kan de besluitvorming versnellen en de druk opvoeren. Ook nu al koken de drie grootste Europese machten vaak dit soort besluiten voor, en dat is onduidelijk en niet transparant.”

Lees ook: 

Waarom Europa ook met president Biden op zichzelf is aangewezen

Met Joe Biden komt er een president in het Witte Huis die meer waarde hecht aan bondgenootschappen. Maar de EU, en dus ook Nederland, moeten blijven werken aan eigen kracht.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden