Dam-demonstratie

Eerst toonde Grapperhaus begrip, later was hij verontwaardigd over Halsema's beslissing

Duizenden betogers, veelal met mondkapjes, hebben zich op de Dam in Amsterdam verzameld om te demonstreren tegen politiegeweld tegen zwarten.Beeld ANP

Minister Grapperhaus wist maandag rond een uur of vijf al dat de demonstratie op de Dam uit de hand liep. Maar daar liet hij in zijn verontwaardigde reactie een paar uur later niets van blijken. 

“Ik heb hier volkomen begrip voor.” Met die woorden eindigt justitieminister Ferd Grapperhaus zijn telefoongesprek met Femke Halsema afgelopen maandag. Iets daarvoor meldt de Amsterdamse burgemeester dat de antiracismedemonstratie op de Dam uit de hand loopt. “De emoties lopen hier hoog op”, appt ze iets na vijven. Het handhaven van anderhalve meter afstand gaat niet meer, laat ze ook weten.

Een paar uur later is de begripvolle toon van de justitieminister compleet verdwenen. “Dit gaat alle perken te buiten”, zegt Grapperhaus over vijfduizend bijeengepakte demonstranten op de Dam. Hij noemt het ‘pijnlijk’ voor alle mensen die zich de afgelopen weken wel aan de coronamaatregelen hebben gehouden. “Het demonstratierecht is een grondrecht, maar er moet te allen tijde wel anderhalve meter afstand gehouden worden”, klinkt het verontwaardigd.

Een kritische Tweede Kamer snapt niet waarom Grapperhaus aanvankelijk begrip toonde voor Halsema en roept hem dinsdagmiddag met spoed ter verantwoording. Waarom niet direct ingrijpen en zeggen: dit is onacceptabel? Grapperhaus wijst bij bijna alle vragen van Kamerleden naar de Amsterdamse gemeenteraad. Hij gaat er niet over, neemt geen besluiten over het wel of niet laten doorgaan van een demonstratie. Ook niet over het al dan niet berispen van de veelbekritiseerde burgemeester Halsema. “Ik wil toch een misverstand wegnemen. Er is geen sprake van dat ik als minister zaken goedkeur of dat ik de burgemeester adviseer.” 

Grapperhaus zegt te snappen dat Halsema de boel niet wilde laten escaleren, politie niet tegenover demonstranten wilde zetten. “Ik ben uiteindelijk verantwoordelijk voor het hele politiekorps. Op basis van de informatie die ik toen had, heb ik begrip getoond.”

Advies aan demonstranten: laat je testen

De kans is ‘zeer reëel’ dat de demonstratie op de Dam zal leiden tot nieuwe coronabesmettingen. Dat zegt Ernst Kuipers, de voorzitter van het Landelijk Netwerk Acute Zorg. Volgens Kuipers hebben artsen op Tweede Pinksterdag met afgrijzen zitten kijken naar de beelden van de vijfduizend opeengepakte demonstranten in Amsterdam. Hij adviseert demonstranten om zich bij de geringste klachten te laten testen en thuis te wachten op de uitslag. Het officiële advies van minister Hugo de Jonge van volksgezondheid is in dezelfde lijn: wees de komende twee weken extra alert op klachten. Laat je testen en blijf thuis zodra je symptomen hebt, aldus de coronaminister.

Die informatie klinkt rond een uur of vijf lang niet zo zorgwekkend als de beelden die hij later op de buis ziet, laat de minister doorschemeren. Halsema rept van duizend demonstranten. Het zullen er uiteindelijk vijfduizend worden. Ook een telefoontje met de landelijke korpschef lijkt niet erg alarmerend. “De demonstratie is vreedzaam uiteengegaan”, weet die te vertellen.

Op vragen van de Kamer hoe dit soort taferelen in de nabije toekomst te voorkomen  er staan meer soortgelijke demonstraties op de agenda – zegt de minister vooral goede afspraken te willen met de burgemeesters in de Veiligheidsberaad. En hij gaat over de ‘precieze aanloop’ van deze veel te grote demonstratie in gesprek met de Amsterdamse raad.

Lees ook:

Reconstructie: Zo liep de Dam vol met demonstranten

Hoe verliep de aanloop naar de massale demonstratie maandag in Amsterdam? Een voorlopige reconstructie aan de hand van uitspraken van betrokkenen achteraf.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden