null Beeld

ColumnBart Zuidervaart

Een riante winst voor de VVD is ook voor de VVD niet goed

Het Debat van het Zuiden, afgelopen zaterdag in Den Bosch, was vermakelijk en bovendien inhoudelijk de moeite waard. Dat is weleens anders geweest met debatten deze campagne. Lijsttrekkers spraken zich uit over kwesties die ertoe doen, niet alleen onder de rivieren: de toekomst van de veestapel, het herstel van de economie. Maar ook dit keer gebeurde iets merkwaardigs. De discussie over het klimaat kwam niet verder dan: willen Brabanders een kerncentrale in hun achtertuin?

Het lijkt alsof kernenergie dé grote politieke klimaatkwestie van dit moment is. Niets is minder waar. In ieder geval tot 2030 speelt kernenergie geen rol bij het verder terugbrengen van de CO2-uitstoot. Daarna wellicht wel, misschien. In plaats daarvan zouden de debatten moeten gaan over hoe mensen van het gas af te krijgen zijn, waar op land de extra windmolens komen, wat de toekomst van de luchtvaart is, wie de grootste rekening van de energietransitie betaalt. Oftewel, dilemma’s die voor burgers al snel vervelend uitpakken.

Dat de klimaatcampagne louter en alleen over kerncentrales gaat, is te danken aan de VVD. Klaas Dijkhoff begon er eind 2018 al over (“Wat mij betreft gaan we snel beginnen met bouwen”), waarna de partij de discussie op gezette tijden van nieuw zuurstof voorzag. De pijnlijke vraagstukken blijven nu onaangeroerd. De kiezer wordt niet veel wijzer.

Een formidabele campagne

Wat dat betreft voert de VVD een formidabele campagne. Dit zijn niet de klimaatverkiezingen geworden waar GroenLinks op uit was. Dit zijn ook niet de toeslagenaffaire-verkiezingen wat onder andere de SP hoopte. Het schandaal dat duizenden mensen het moeras in duwde, kleefde geen moment echt aan Mark Rutte. Hij was immers slechts ‘eindbaas’, niet meer dan dat. Toespelingen op zijn rol in het drama wimpelde hij vakkundig af.

De VVD verspreidde liever campagnefilmpjes van een kartonnen lijsttrekker, die door passanten wordt omhelsd omdat hij nu eenmaal ‘een goede leider’ is en ‘veel ervaring’ heeft. Alles voor de premierbonus.

Het moet gek lopen, wil de VVD niet voor de vierde keer op rij de Kamerverkiezingen winnen. De grootste tegenvaller voor de liberalen zou natuurlijk zijn als een andere partij – PVV, CDA, D66 – hen alsnog voorbijstreeft. Maar de op één na grootste tegenvaller is een té grote overwinning, eentje die de rest ver in de schaduw stelt.

Donderdag begint de kabinetsformatie en start het spel van aantrekken en afstoten. Rutte heeft de afgelopen elf jaar bewezen dat hij met ongeveer iedereen kan samenwerken, van SGP tot GroenLinks. Eind vorig jaar sloot zijn derde kabinet nog een stikstofakkoord met de SP, een voormalige aartsvijand. Het kan verkeren.

De vraag is niet zozeer wie de VVD als partner verlangt. Interessanter worden de afwegingen bij de andere partijen, zeker als blijkt dat de liberalen inderdaad met riante voorsprong de verkiezingen winnen. Het gevaar dat anderen aan de formatietafel enkele meloenen moeten wegslikken, is dan levensgroot. Wie heeft daar trek in?

De enige remedie voor de liberalen is flink water bij wijn doen om de collega’s tot kabinetsdeelname te verleiden. Dat betekent partijen ter linkerzijde een eind tegemoet komen, bijvoorbeeld met ingrijpende klimaatmaatregelen. Met een nieuwe kerncentrale is de VVD er dan niet.

Bart Zuidervaart is chef van de redactie politiek. Hij schrijft wekelijks een column.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden