Onveilige sfeerAnalyse

Een praatje met de premier maken? Dat lijkt verleden tijd te worden

Minister-president Mark Rutte krijgt een elleboogje van een voorbijganger terwijl hij met de Italiaanse minister-president Giuseppe Conte naar een Haags restaurant wandelt.Beeld ANP

Het aantal bedreigingen en intimidaties van politici neemt toe. Kamerleden worden behoedzamer.

Pieter Omtzigt werd achternagezeten, geïntimideerd en met de dood bedreigd. Naar vicepremier Hugo de Jonge werd ‘kinderverkrachter’ geschreeuwd. Premier Rutte moest meermaals demonstranten vragen om afstand te houden, toen die hem benaderden. Hoe langer de coronacrisis voortduurt, hoe grimmiger de protesten tegen de virusmaatregelen lijken te worden.

Kamervoorzitter Khadija Arib sprak eerder deze week haar zorgen uit, vrijdag kreeg zij steun vanuit het kabinet. Minister Kajsa Ollongren (binnenlandse zaken) onderschrijft dat politici onbedreigd hun werk moeten kunnen doen, hoewel zij vindt dat protesten op het Plein, tegenover de Tweede Kamer, mogelijk moeten blijven. Hugo de Jonge noemt intimidaties ‘onacceptabel’. “Juist in tijden als deze is niemand gebaat bij toenemende polarisatie in Nederland.”

Arib riep de Haagse burgemeester Van Zanen woensdag op een einde te maken aan de demonstraties op het Plein. Donderdag en vrijdag was het al een stuk rustiger. Eerder deze week stonden daar nog enkele tientallen demonstranten, met spandoeken tegen de coronawet, de NOS en mondkapjes.

Betogers bij het Binnenhof tijdens een demonstratie tegen de coronamaatregelen. De politie sloot de ingangen naar het gebouw van de Tweede Kamer en sloot het Binnenhof af.Beeld ANP

Sluiproutes en achterdeuren

Demonstraties op het Plein zijn aan de orde van de dag. Deze week vroegen Armeniërs bij politici, journalisten en bezoekers aandacht voor de oorlog in Nagorno-Karabach. Vakbonden, klimaatactivisten en vissers weten de ingang van de Kamer te vinden. De charme van de Nederlandse democratie is dat zij daar politici kunnen aanspreken die arriveren in hun dienstauto, te voet of op de fiets. Ook de premier had altijd tijd voor een kort praatje of een selfie.

Die vanzelfsprekendheid staat onder druk. Zoals Arib donderdag zei bij ‘Nieuwsuur’: “Kamerleden praten normaal gesproken met demonstranten en nemen petities aan, maar dat is bijna onmogelijk geworden.” Politici, journalisten en medewerkers durven volgens haar niet meer via het Plein naar binnen.

Arib noemde cijfers om haar waarschuwingen te ondersteunen. Zij kreeg vorig jaar 43 meldingen van intimidatie van Kamerleden, daarvan werd 16 keer aangifte gedaan. Tot augustus dit jaar kwamen al 44 meldingen binnen, waarvan 17 aangiftes. Wrang genoeg zijn de bedreigingen aan Geert Wilders hierin niet meegenomen. De PVV-leider ontvangt honderden bedreigingen per jaar.

Kamerleden zeggen desgevraagd dat zij de ingang aan het Plein mijden. Als er demonstranten op het Plein staan, kiezen ze sluiproutes en achterdeuren om de Kamer te verlaten. De beelden van Omtzigt en bewindslieden die voor aanvang van de ministerraad worden uitgescholden, heeft hen voorzichtig gemaakt.

Vatbaar voor complottheorieën

Het is voor veel politici niet de eerste keer dat zij te maken krijgen met intimidaties. Ook tijdens de boerenprotesten van afgelopen jaar konden sommige Kamerleden niet onbegeleid via de hoofdingangen de Kamer verlaten. Kamerleden Jesse Klaver (GroenLinks) en Tjeerd de Groot (D66) ontvingen doodsbedreigingen, net als minister van landbouw Carola Schouten. Boze boeren verspreidden de woonadressen van bewindslieden.

Toch voelt de coronatijd voor Kamerleden anders. De virusdemonstranten zijn moeilijker te peilen. Protesten verlopen vaak vredig, maar ze kunnen ineens omslaan. De deelnemers zijn zeer gemêleerd: van anti-vaccindemonstranten, tot voormalige gele hesjes en extreem-rechtse activisten.

De Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) waarschuwde in zijn vorige ‘dreigingsbeeld’ voor delen van de boerenbeweging, nu noemt hij de coronademonstranten. Die zijn vatbaar voor complottheorieën, signaleert hij. Onder hen is bovendien “een radicale onderstroom met soms extremistische gedragingen, zoals het belagen van journalisten en politici of, het intimideren van politiemensen”. Hij waarschuwt voor eenlingen die, naarmate maatregelen langer duren, mogelijk bereid zijn geweld te gebruiken.

De onberekenbaarheid van de demonstranten en hun vatbaarheid voor complotten, maakt dat politici zich liever niet meer op het Plein vertonen. Als demonstranten de feiten betwisten die als basis gelden voor het maatschappelijk debat, dan is een gesprek over de wenselijkheid van dat beleid niet langer mogelijk.

Lees ook:

Arib wil dat er een einde komt aan ‘zeer intimiderende’ demonstraties

Kamervoorzitter Khadija Arib doet een dringende oproep aan de Haagse burgemeester Jan van Zanen om een einde te maken aan coronademonstraties op het Plein, voor de Tweede Kamer. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden