null Beeld

Kabinetsformatie

Eén kleur rood kan de formatie in de war schoppen (nee, niet het rood van PvdA)

Er is maar één kleur die de kabinetsformatie in de zomer van streek kan brengen. Die kleur is rood.

Niet het rood van de verkiezingsposters van de PvdA of GroenLinks, waarvoor Mark Rutte en Wopke Hoekstra terugschrikken, of het rood van ergernis dat de er nog steeds geen glimp van een nieuw kabinet is. De linkse partijen hebben het wachten op een telefoontje van Sigrid Kaag of Mark Rutte al bijna opgegeven. Dat komt er voor de zomer niet meer.

Het dreigende rood is van code rood, vanwege het oplopende aantal besmettingen. De nieuwe coronagolf zal energie van het demissionaire kabinet wegzuigen van de formatie, of het dat nu wil of niet. Rutte liet onlangs al weten voorzichtig een vakantie gepland te hebben en ook de andere betrokkenen snakken naar rust. Eind volgende week trekken ook zij de deur van het Binnenhof achter zich dicht om er pas na de eerste week van augustus terug te keren. Nu dreigt nieuw coronacrisisberaad deze radiostilte luidkeels te verstoren. Rutte zal ieder crisisoverleg moeten voorzitten, en ook Kaag zal als minister van buitenlandse zaken met andere Europese landen moeten overleggen over mogelijke nieuwe toegangseisen. Ook de Kamer zal misschien wel moeten terugkeren van reces voor een zoveelste coronadebat. Ditmaal in de Ridderzaal, omdat de stoelen uit de plenaire zaal dan al in de verhuiswagen zullen zitten.

Pas half augustus – zo is de verwachting – zullen de onderhandelaars VVD en D66 voldoende op papier hebben om de blik weer op andere partijen te richten, en die vragen aan te schuiven. Terwijl het Binnenhof verhuiskratten vult, wordt op dit moment in één hoek van het gebouw nog stevig doorgewerkt. In de buurt van de Oude Zaal zitten VVD-Kamerlid Mark Harbers en D66’er Steven van Weyenberg, beiden financieel specialist, iedere dag de plannen door te akkeren. De anderen opereren in duo’s. De ene keer overlegt Mark Rutte met Sigrid Kaag, de andere keer waarnemend VVD-fractievoorzitter Sophie Hermans met haar D66-collega Rob Jetten. Op onderwerpen zitten diverse Kamerleden in duo’s bij elkaar om plannen uit te werken en verschillen in kaart te brengen.

Demissionair minister Sigrid Kaag (Buitenlandse Zaken) komt aan op Flughafen Berlin-Brandenburg, tijdens het staatsbezoek van de koning aan Duitsland.  Beeld ANP
Demissionair minister Sigrid Kaag (Buitenlandse Zaken) komt aan op Flughafen Berlin-Brandenburg, tijdens het staatsbezoek van de koning aan Duitsland.Beeld ANP

Nieuwe beperkingen

Voor de agenda van deze formatieteams heeft een nieuwe coronagolf consequenties. Het crisis- en herstelbeleid dat informateur Mariëtte Hamer heeft voorbereid, is één van de belangrijke punten. Dat kan niet zomaar uitgewerkt worden als er weer nieuwe beperkingen komen. Laat staan een halve of hele lockdown. Dan zal opnieuw meer geld nodig zijn voor coronasteun, die nu net werd afgebouwd.

Zover is het nog niet. VVD en D66 hebben naar verluidt voorlopig genoeg aan elkaar en hun onderlinge verschillen. Ongetwijfeld vinden er harde gesprekken plaats over het klimaat. Demissionair VVD-staatssecretaris van klimaat Dilan Yesilgöz liet recent weten dat het uitvoeren van het Urgenda-klimaatvonnis ‘geen halszaak’ is voor het demissionaire kabinet. Maar dat zal het wel zijn voor D66, dat op dit thema ook graag GroenLinks en de PvdA aan tafel wil lokken. De uitlating van Yesilgöz lijkt ook tegenstrijdig met de wens van VVD om voor de komende begroting meer urgente zaken op te pakken, dan normaal is voor een demissionair kabinet. De rechterlijke uitspraken die er liggen voor het klimaat en stikstof vallen daar onder.

Desondanks zullen VVD en D66 half augustus vast met iets komen waar met de andere vier potentiële coalitiepartners over te praten valt. De grote vraag is of dan de patstelling in persoonlijke voorkeuren (VVD en CDA willen niet met PvdA én GroenLinks, D66 wil liever niet met ChristenUnie, de linkse partijen laten elkaar niet los) is doorbroken. Juist daarom wilden betrokkenen tijd kopen met deze onderhandelingsvariant. Zodat ze straks weer ‘fris en vrolijk’ zijn, zei Kaag. Maar vanwege de nieuwe besmettingsgolf zal dat eerder ‘rood en verhit’ zijn.

Dit is de laatste aflevering van het Weekboek Formatie voor de zomer. De rubriek keert in augustus weer terug.

Lees ook:

Navelstarend de zomer in

Terwijl de Kamer worstelt met haar eigen rol en functioneren, blijven de grote vraagstukken liggen, in afwachting van de stroperige kabinetsformatie.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden