Fictief embleem GroenLinks en PvdA samenwerking

Linkse fusie

Een doorbraak op links – of toch niet? Misschien wel beslissende dag op PvdA-congres

Fictief embleem GroenLinks en PvdA samenwerkingBeeld Ted du Bois

De linkse samenwerking krijgt zaterdag mogelijk vastere vorm, als de leden van PvdA en GroenLinks zich uitspreken. Niet iedereen is even enthousiast.

Bart Zuidervaart

Het congres van de PvdA vindt deze zaterdag plaats in een zalencomplex in Nieuwegein, met uitzicht op de snelwegen A2 en A12. Voor GroenLinks zou een bijeenkomst op die locatie, zo ver verwijderd van een treinstation, ondenkbaar zijn.

De twee linkse partijen, ieder met een eigen DNA, zetten dit weekend mogelijk een forse stap richting samensmelting. De vraag ligt voor of PvdA en GroenLinks volgend jaar, na de Provinciale Statenverkiezingen, een gezamenlijke fractie moeten vormen in de Eerste Kamer. Na een lange periode van aantrekken en afstoten, zou dit de eerste concrete beweging zijn. Wellicht zelfs een opmaat naar een echte fusie.

De discussie over de toekomst van links is losgebarsten sinds GroenLinks een maand geleden een ledenraadpleging aankondigde over het samengaan van de senaatsfracties. Niet toevallig wordt de uitslag van dat referendum zaterdag bekendgemaakt, de dag dat de PvdA-leden op hun congres over linkse samenwerking oordelen.

Lees ook ons interview met Jesse Klaver voor wie de linkse samenwerking niet bij een gezamenlijke Eerste Kamerfractie met de PvdA stopt. ‘Tegelijkertijd stel ik ook vast dat als dit project leidt tot verwatering, het mislukt is.’

Rode en groene strijd

Een hoofdvraag in die discussie is of een partij met oude sociaaldemocratische waarden, waar aandacht voor werk, inkomen en onderwijs centraal staat, samen kan met een sterk geprofileerde klimaatpartij. Oud-PvdA-leider Ad Melkert is er duidelijk over. Hij noemt een fusie van fracties ‘verdelend’ en raadt het af.

In het blad Socialisme en democratie van de Wiardi Beckman Stichting wijst Melkert erop dat de PvdA ‘Nederland veel heeft gebracht door middel van kleine stapjes vooruit om smalle marges te verleggen en zo de boel bij elkaar te houden’. Die compromisbereidheid mist hij bij GroenLinks.

Tegenover Melkert staan diverse prominenten, uit beide partijen, die verdergaande samenwerking juist toejuichen. Job Cohen, Wouter Bos, Diederik Samsom, Bram van Ojik, Andrée van Es, Hedy d’Ancona; ze noemen de ‘rode strijd’ voor een rechtvaardige samenleving en de ‘groene strijd’ voor een duurzame samenleving ‘één en dezelfde’. In een open brief aan hun achterban schreven ze eind mei: “We moeten het klimaatvraagstuk zo snel mogelijk en op een sociale manier oplossen.”

Bij alle stellingen van de Stemwijzer identieke antwoorden

Dat de twee partijen de laatste jaren naar elkaar zijn toegegroeid, is evident. De fracties in de Tweede Kamer vergaderen regelmatig samen, moties worden met elkaar afgestemd, PvdA voert tijdens debatten het woord namens GroenLinks, en omgekeerd. Bij de verkiezingen voor het Europees Parlement, drie jaar geleden, bleken de partijen bij alle stellingen van de Stemwijzer identieke antwoorden gegeven te hebben.

Er lijkt ook een politiek momentum te zijn voor nadere samenwerking, gezien de situatie waarin beide partijen zich bevinden. PvdA en GroenLinks hebben het zwaar, nu ze na een mislukte kabinetsformatie oppositie moeten voeren in een Tweede Kamer met inmiddels twintig fracties. Wat helpt is dat er een zeker machtsevenwicht is tussen de partijen van Jesse Klaver en Attje Kuiken. In zowel Tweede als Eerste Kamer zijn de fracties ongeveer even groot.

GroenLinks-partijleider Jesse Klaver en PvdA-fractievoorzitter Attje Kuiken in gesprek over progressieve linkse samenwerking tijdens een bijeenkomst voor beide partijen.  Beeld ANP
GroenLinks-partijleider Jesse Klaver en PvdA-fractievoorzitter Attje Kuiken in gesprek over progressieve linkse samenwerking tijdens een bijeenkomst voor beide partijen.Beeld ANP

De wens om nauwer samen te werken is niet alleen inhoudelijk gedreven. Klaver was er deze week in een interview met Trouw duidelijk over: een gezamenlijke fractie in de Eerste Kamer moet ook meer macht opleveren. “Onze inzet bij de verkiezingen is dat het kabinet alleen naar links kan kijken om tot een meerderheid te komen. Dat wij kunnen zeggen: vermogensongelijkheid moet u aanpakken, en doet u dat niet, dan heeft u een probleem.”

Dertien moties om over te stemmen

De overtuiging van beide partijtoppen, dat één plus één drie is, wordt door lang niet iedereen gedeeld. Binnen zowel PvdA als GroenLinks bestaat de vrees dat samensmelting juist leden zal afstoten, mensen die of de zusterpartij niet zien zitten of een bredere progressieve beweging voorstaan, inclusief de Partij voor de Dieren en BIJ1.

Op het PvdA-congres komen liefst dertien moties over linkse samenwerking in stemming, waaronder één die expliciet oproept zelfstandig te blijven in de Eerste Kamer. Ongeveer 1400 leden hebben zich aangemeld, voor deze misschien wel beslissende dag.

Lees ook:

‘Ik denk dat we heel groot kunnen worden’

Wat GroenLinks-leider Jesse Klaver betreft eindigt de linkse samenwerking niet bij een gezamenlijke Eerste Kamerfractie met de PvdA.

Stevo Akkerman: ‘Een rood-groene fusie zou goed zijn voor het evenwicht’

De vraag moet zijn of er wel een goede reden is om gescheiden op te trekken en daarmee het belang te dienen van de eeuwig zittende VVD-premier. Leidt een rood-groene fusie vanzelf tot electorale winst? Nee, niet vanzelf. Maar het is een kans.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden