Kamerdebat Afghanistan

Dralende bewindspersonen zullen zich moeten verantwoorden. ‘We keken met z'n allen naar een ongeluk’

Demissionair Minister Ank Bijleveld van Defensie (CDA) tijdens een commissiedebat in de Tweede Kamer over Afghaanse tolken. Beeld ANP
Demissionair Minister Ank Bijleveld van Defensie (CDA) tijdens een commissiedebat in de Tweede Kamer over Afghaanse tolken.Beeld ANP

Het moest een spoeddebat worden over Afghaanse tolken die zo snel mogelijk naar Nederland moeten. Inmiddels is dat proces al in gang gezet en zullen Kamerleden dinsdag vooral hun kritiek uiten op de verantwoordelijke bewindvoerders.

Jeannine Julen

Al maanden dringt de Tweede Kamer er bij het kabinet op aan om Afghaanse tolken die voor de Nederlandse krijgsmacht hebben gewerkt, zo snel mogelijk hier naartoe te halen. Het spoeddebat van dinsdag had dralende, verantwoordelijke bewindspersonen tot actie moeten bewegen. Maar de realiteit heeft ze ingehaald, zeggen Kamerleden. Ze vrezen dat niet alle tolken in veiligheid gebracht kunnen worden en zetten tijdens het debat ook in op het repatriëren van andere lokale, Afghaanse medewerkers.

Het eerste Nederlandse vliegtuig ging maandag op weg naar Kaboel om ambassademedewerkers, Afghaanse tolken en Nederlanders en hun gezinnen te repatriëren. In de loop van de avond werd duidelijk dat het toestel wegens de chaos op het vliegveld de aankomst voor onbepaalde tijd moest uitstellen en moest uitwijken. Hoeveel mensen in veiligheid moeten worden gebracht, kon het ministerie gisteren niet zeggen. De komende dagen gaan er meer vliegtuigen richting Afghanistan, kondigde het ministerie van defensie aan.

‘Een totale onderschatting’

Waarom nu pas? Kamerleden kunnen er maar moeilijk antwoord opgeven. Begin mei zijn de eerste Kamervragen al gesteld over de veiligheid van Afghaanse tolken, omdat strijdmachten gefaseerd wegtrokken en de Taliban oprukte. Een maand later lag er een aangenomen motie van de PvdA die het kabinet opriep Afghaanse tolken en hun gezinnen naar Nederland te halen voor de Nederlandse militairen vertrokken waren. En in verschillende debatten stipte minister Ank Bijleveld (CDA) van defensie aan dat ze wel degelijk door had dat het ernst was in Afghanistan.

Kati Piri van de PvdA noemt het “een totale onderschatting van de situatie” en ziet dat geen van de drie betrokken ministeries er verantwoordelijkheid voor voelde. Naast het ministerie van defensie, zijn ook buitenlandse zaken en justitie en veiligheid betrokken bij de repatriëring van Afghaanse tolken. Bijleveld hield de Kamer in juni voor dat haar rol als werkgever van de tolken beperkt is. En minister Sigrid Kaag van buitenlandse zaken kon begin juli over de evacuatie niet veel zeggen, omdat daar nog over gesproken werd. “Ons bekroop heel erg het gevoel dat we met z’n allen naar een ongeluk kijken. Iedereen gaat ervan uit dat een toeschouwer te hulp gaat schieten maar ondertussen verleent niemand EHBO”, zegt CDA’er Derk Boswijk.

‘We verliezen internationale geloofwaardigheid’

In ieder geval CDA, PvdA, GroenLinks en D66 zullen zich dinsdag hard maken voor de vele andere Afghanen die in dienst waren van de Nederlandse krijgsmacht of die voor westerse instanties hebben gewerkt. Ook beveiligers, koks, juridisch medewerkers en journalisten en ontwikkelingswerkers die op meisjesscholen Engels hebben onderwezen, lopen gevaar.

Kamerleden roepen ook staatssecretaris Ankie Broekers-Knol van justitie en ministers Bijleveld en Kaag ter verantwoording. Piri: “We kozen ervoor om deze groep zolang in de wacht te zetten, waardoor deze mensen misschien helemaal niet meer naar Nederland kunnen komen. Ondertussen verliezen we internationale geloofwaardigheid. Hoe denkt defensie nog mensen te vinden als nu blijkt dat we al die lokale medewerkers in de steek laten?”

Lees ook:

Komt de evacuatie naar Nederland te laat voor Afghaanse tolken? ‘We hadden het kabinet nog zo gewaarschuwd’

Het is chaos in Kaboel. De kans dat Afghaanse tolken en ander personeel op tijd geëvacueerd kunnen worden, wordt steeds kleiner.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden