null Beeld

Plein 2Afsplitsers

Doorstarten na een afsplitsing? Van Haga is een van de weinige politici die het lukte

De lichaamstaal van premier Rutte spreekt nog immer boekdelen, zodra Kamerlid Wybren van Haga het woord neemt in de Tweede Kamer. Demonstratief begint de premier dan vaak in zijn papieren te bladeren. Het is niet meer goedgekomen sinds Van Haga in 2019 zo vaak in opspraak was, dat de VVD hem uit de fractie zette. Rutte was vanaf dat moment zijn meerderheid kwijt.

Wybren van Haga zelf gaat het ondertussen voor de wind. Hij heeft een nieuw politiek huis gevonden bij Forum voor Democratie. Sinds 1 november is hij onderdeel van de fractie van Thierry Baudet – dezelfde Baudet die ooit over Van Haga zei dat hij “niets moet hebben van zetelrovers”. Er is daarna een “enorm leuke samenwerking” ontstaan, aldus Baudet.

Het is een win-winsituatie. Forum krijgt 50 procent meer zetels: van twee naar drie. Baudet krijgt de handen vrij. Zijn nieuwe collega Van Haga heeft meteen de belangrijke debatten overgenomen en is niet uit de plenaire zaal weg te slaan. Van Haga krijgt bij Forum voor Democratie zijn gedroomde doorstart. Hij maakt  kans om na de verkiezingen terug te komen, als nummer acht op de lijst.

Het vreemde is: Forum heeft de samenwerking nog steeds niet formeel gemeld bij Kamervoorzitter Arib, voor zover bekend. Dat is wel nodig om als één fractie te kunnen spreken en stemmen. De partij zegt tot 1 december nog druk te zijn “met het papierwerk, dat we zorgvuldig willen afhandelen”. In de tussentijd kunnen Baudet én Van Haga in theorie nog steeds tegelijk in een Kamerdebat aantreden. Een officiële fusie heeft ook financiële gevolgen. Het betekent geld erbij (FvD ontvangt meer vergoeding voor medewerkers), maar ook geld eraf (Van Haga verliest zijn extra toelage als fractievoorzitter).

Thierry Baudet en Wybren van Haga tijdens de presentatie van de eerste tien kandidaten van Forum voor Democratie (FVD) voor de Tweede Kamerverkiezingen eind oktober. Beeld ANP
Thierry Baudet en Wybren van Haga tijdens de presentatie van de eerste tien kandidaten van Forum voor Democratie (FVD) voor de Tweede Kamerverkiezingen eind oktober.Beeld ANP

Merel van Kooten wedde op de verkeerde paarden

Als de fusie officieel wordt, blijft dat bijzonder. Het gebeurt zelden dat een afgesplitst Kamerlid onderdak vindt in een andere fractie. Meestal blijven afsplitsers rondjes draaien in hun ene blauwe zetel, om na verkiezingen definitief uit beeld te verdwijnen.

De kans op een doorstart is het grootst als een andere fractie de afsplitser goed kan gebruiken. Neem Femke Merel van Kooten, ex-Partij voor de Dieren. Een behendige debater, door sommige linkse fracties misschien stiekem wel gezien als een potentiële aanwinst voor hun fractie. Een overstap zou niet ondenkbaar zijn geweest. Ware het niet dat Van Kooten op de verkeerde paarden heeft gewed. Na haar avontuur met Henk Krol (ex-50Plus) en Henk Otten (ex-GO, ex-Forum), is ze definitief solo.

Voor een succesvolle doorstart moeten we ver terug, naar 1985. Het Parlementair Documentatie Centrum (PDC) tipt de casus van Kamerlid Stef Dijkman. Hij was door het CDA uit de fractie gezet wegens openlijk afwijkende standpunten over kernwapens en de strijd tegen Apartheid. De linkse PPR, een van de voorlopers van GroenLinks, nodigde hem uit zich aan te sluiten. Hij was daarna nog twee jaar Kamerlid voor de PPR.

Wie geduld genoeg heeft, kan ook doorstarten. In 2006 moest Tweede Kamerlid Joost Eerdmans weg bij de LPF-fractie, in het zicht van de verkiezingen. De breuk gebeurde nadat hij zijn eigen partij had opgericht, Eén NL. Het avontuur mislukte en Eerdmans verdween in de lokale politiek. Maar zijn doorstart in de Tweede Kamer is alsnog aanstaande. Ook hij vindt onderdak bij Forum voor Democratie, waar hij hoog op de kieslijst staat, op plek vier. Zo bezien worden dit de verkiezingen met de meeste afsplitsers op verkiesbare plekken ooit.

Slimme doorstart na harde breuk

1. Wybren van Haga, van VVD naar Forum voor Democratie
2. Stef Dijkman, van CDA naar PPR
3. Joost Eerdmans, ooit LPF, nu Forum voor Democratie

De rubriek Plein 2 behandelt de belangrijke en minder belangrijke bijzaken in politiek Den Haag, beschreven door de parlementaire redactie van Trouw.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden