Mogelijke doorstart

Door met de oude coalitie? D66 mag het zeggen

 Informateur Johan Remkes en Sigrid Kaag (D66) in de tuin van het Logement voor gesprekken over de kabinetsformatie. Beeld ANP
Informateur Johan Remkes en Sigrid Kaag (D66) in de tuin van het Logement voor gesprekken over de kabinetsformatie.Beeld ANP

De oude coalitie van VVD, CDA, D66 en ChristenUnie krijgt mogelijk een doorstart. De optie ligt serieus op tafel, als laatste uitweg in de formatie.

Zes maanden van eindeloze gesprekken hebben de kabinetsformatie met een grote cirkel teruggebracht waar die begonnen is. Onder hoge druk is er opeens een optie in beeld die eerder ondenkbaar was: een doorstart van de huidige coalitie van VVD, D66, CDA en ChristenUnie. Of daarover onderhandelingen starten, hangt af van D66.

Met een grote greep heeft informateur Johan Remkes de doorbraak geforceerd waarop het al zo lang wachten is in de kabinetsformatie. Hij heeft het dreigende scenario van nieuwe verkiezingen gevaarlijk dicht boven de onderhandelingstafel laten zwaaien. Partijen hebben een ultimatum gekregen: woensdag moest de wending komen. De informateur streepte weg en duwde door. Totdat het punt bereikt werd waarop VVD-leider Mark Rutte en D66-leider Sigrid Kaag hun langverwachte politieke confrontatie moesten aangaan: welke partij gaat een concessie doen, als ze beiden iets anders willen?

VVD en CDA hebben al een besluit genomen

Donderdag is het beslissende moment in de formatie. Om half een komen ze weer bij elkaar. Sigrid Kaag zal dan bekendmaken of haar fractie en partij kunnen instemmen met een voorstel dat informateur Remkes heeft gedaan. De inhoud ervan is nog niet officieel bekend maar in Den Haag wordt er allerwegen van uitgegaan dat het voorstel inhoudt: onderzoek een kabinet van precies de vier partijen die nu ook al de coalitie vormen van Rutte III. De D66-fractie was woensdagavond laat nog in intern beraad bijeen. Kaag zegt dat er woensdag bij de informateur ‘stevige en goede gesprekken’ zijn gevoerd. VVD en CDA hebben al een besluit genomen.

Vooral voor Kaag staat bij deze ultieme reddingspoging om de formatie vlot te trekken, veel op het spel. Zij zette in op een een breed progressief kabinet met links, dat door zijn samenstelling alleen al een ander soort beleid kon voeren dat volgens D66 nodig is voor de grote kwesties die het land verdelen. De VVD hoopt al sinds het begin van de verkiezingen op een doorstart van de huidige coalitie, net als het CDA. Niets wijst erop dat VVD en CDA daarin willen bewegen. Kaag heeft op haar beurt wel een concessie aangeboden, door zondag in een lezing de deur weer op een kier te zetten voor de ChristenUnie. D66 heeft niet langer een blokkade op die partij. Kaag wilde bewust als eerste een handreiking doen. “Al zijn er geen garanties op een uitkomst, Nederland snakt nu naar een doorbraak.”

Laat D66 de wens los, dan zal het veel daarvoor terug willen

Een doorstart van de huidige coalitie van VVD, CDA, D66 en ChristenUnie is in beeld gekomen omdat andere mogelijkheden onbegaanbaar blijken te zijn. Voor een minderheidskabinet is te weinig steun, is maandag al duidelijk geworden. Informateur Remkes probeerde nog een bijzondere uitweg van een ‘extraparlementair kabinet’, maar ook dat blijkt niet levensvatbaar te zijn. Er zijn te weinig partijen die dat experiment zien zitten, is woensdag duidelijk geworden na gesprekken met negen partijen. Alleen de ChristenUnie was bereid voor zo’n experiment met VVD, CDA en D66 in zee te gaan. Zo bleef uiteindelijk toch weer de terugvaloptie over om nog één keer te kijken of een meerderheidskabinet mogelijk is, van de partijen die de afgelopen jaren regeerden en waarvan de demissionaire restanten er gehavend bij liggen. Anders zijn verkiezingen het enige wat rest.

Een andere optie die in theorie ook nog in beeld is, is dat de formatie verdergaat met zes partijen, waarbij GroenLinks en PvdA aansluiten bij VVD, D66, CDA en ChristenUnie. Zo’n zespartijenkabinet heeft de voorkeur van D66. Houdt D66 daaraan vast, dan staat het tegenover VVD en CDA. Laat D66 de wens los, dan zal het in ruil daarvoor veel terug willen zien aan eigen wensen voor een regeerakkoord. Over medische ethiek, voltooid leven, klimaatbeleid en diversiteit wachten dan ook opnieuw ‘stevige gesprekken’ in de rest van de formatie.

Lees ook:

Het is erop of eronder voor de formatie. ‘Partijen moeten nu hun verantwoordelijkheid nemen’

De zoektocht naar ‘creatieve vormen’ van een extraparlementair kabinet kan ook een schaamlap zijn van VVD, D66 en CDA om de harde vraag opnieuw voor zich uit te schuiven: hoe, met wie en waarover willen ze echt gaan onderhandelen?

Hoe de VVD-D66-notitie van de onderhandelingstafel waaide

Wat hebben VVD en D66 deze zomer eigenlijk op papier gezet? Was het bezigheidstherapie of zal hun notitie nog een rol gaan spelen deze kabinetsformatie?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden