Geslacht in paspoort

Door forse kritiek van de VVD zal de transgenderwet het alleen in aangepaste vorm redden

Lisa van Ginneken (D66, rechts) tijdens een commissiedebat in de Tweede Kamer over de Transgenderwet. Beeld ANP
Lisa van Ginneken (D66, rechts) tijdens een commissiedebat in de Tweede Kamer over de Transgenderwet.Beeld ANP

Na forse kritiek van de VVD-fractie op de transgenderwet moet minister Franc Weerwind op zoek naar een compromis.

Wilma Kieskamp

Hoe hoog of laag moet de drempel zijn voor het wijzigen van iemands geslacht in het paspoort? Het kabinet wil de huidige eis eruit halen en de leeftijdsgrens verlagen. Maar iets van een drempel moet er blijven, vinden VVD en CDA. Al mag die drempel lager zijn dan nu.

Minister Franc Weerwind van rechtsbescherming moet op zoek naar een compromis, zo is duidelijk geworden na een uitgebreid debat in de Tweede Kamer over de transgenderwet. De VVD-fractie heeft forse kritiek op de voorstellen van het kabinet om transgender personen van zestien jaar en ouder voortaan zelf te laten beslissen hoe zij in hun paspoort vermeld willen staan. Nu moeten zij nog verplicht een gesprek voeren met een deskundige.

De twijfel van de VVD gaat vooral over dat verplichte gesprek, dat volgens de fractie niet zomaar geschrapt kan worden.

“Wij vinden het belangrijk dat je kan zijn wie je wilt zijn en daarin niet onnodig wordt belemmerd”, aldus VVD-Kamerlid Ulysse Ellian. De fractie respecteert de gevoelens van transpersonen, benadrukte hij. “Maar is gevoel juridisch leidend?” Een gesprek blijft volgens de liberale partij nodig. “Niet vanuit betutteling, maar ter bescherming van lichtvaardigheid en lichtzinnigheid.”

Redding komt mogelijk van het CDA

Door de bezwaren van de VVD dreigt de wet direct al te sneuvelen. Zonder de steun van de grootste regeringspartij is er geen meerderheid in de Tweede Kamer. De kritiek van de VVD komt onverwacht, mede omdat het wetsvoorstel in 2020 al is ingediend. De eigen VVD-minister Sander Dekker van rechtsbescherming was er destijds verantwoordelijk voor.

Binnen de partij leidt het standpunt van de fractie tot discussie. “Kom op, VVD!”, twitterde de jongerenafdeling JOVD. “De vrijheid van het individu om te kunnen zijn wie je bent (zonder onnodige bureaucratie) moet juist door ons liberalen worden verdedigd.”

De politieke redding voor de transgenderwet komt mogelijk van het CDA. Ook die fractie heeft bezwaren tegen het voorstel van het kabinet om de deskundigentoets helemaal af te schaffen, maar Kamerlid Raymond Knops wil ‘meedenken over andere manieren’ om met transgender personen te spreken over hun wens om het paspoort aan te passen.

‘Net als vroeger over homoseksualiteit werd gedacht’

Het CDA stuurt aan op een compromis, waardoor de transgenderwet uit 2014 alsnog kan worden gemoderniseerd, zij het iets minder ver dan het kabinet voorstelt.

Transgender zijn “is geen stoornis, maar wel iets complex”, aldus Knops. “Mensen hebben daar een steun in de rug bij nodig”. Een gesprek, maar dan anders dan nu, is daar volgens het CDA de juiste vorm voor. In het debat circuleerden nog geen concrete ideeën. De beslissing om het paspoort te wijzigen is uiteindelijk aan de transgender persoon zelf, aldus het CDA.

Gevaarlijke situaties in kleedkamers

Het is nu aan minister Franc Weerwind van rechtsbescherming om zich te beraden. Gaat hij het wetsvoorstel aanpassen? Er komt een pauze in het politieke debat. Weerwind heeft de tijd. De Tweede Kamer kan door het drukke vergaderschema pas later dit najaar verder met het debat, waarin de minister zelf nog aan het woord moet komen.

D66-Kamerlid Lisa van Ginneken riep de Tweede Kamer op alsnog het verplichte gesprek te schrappen. Die eis deed haar denken aan de tijd dat transgender zijn werd gezien als stoornis. “Net zoals we dat ooit ook over homoseksualiteit hebben gedacht”.

Steun voor de transgenderwet is er vooral van linkse partijen. JA21 en BBB hebben kritiek op de wet, omdat het volgens hen tot ‘gevaarlijke situaties’ leidt in kleedkamers als een transgender persoon met verwijzing naar het paspoort toegang eist tot de vrouwenkleedkamer.

Lees ook:

Van geslacht veranderen bij de burgerlijke stand? De praktische en principiële hobbels van de Transgenderwet

In aanloop naar het Kamerdebat van deze week laaide de discussie hierover in de samenleving in alle hevigheid op. Progressieve voorstanders kwamen in botsing met een bont gezelschap van tegenstanders, zoals (streng) gelovigen, conservatieven en ‘genderkritische feministen’.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden