Formatie

Dit viertal zet voor Rutte en Kaag de nieuwe kabinetsplannen in de grondverf

Steven van Weyenberg (D66), Mark Harbers (VVD), Sophie Hermans (VVD), Sigrid Kaag (D66) en Rob Jetten (D66) na afloop van een van de gesprekken met informateur Mariette Hamer.  Beeld ANP
Steven van Weyenberg (D66), Mark Harbers (VVD), Sophie Hermans (VVD), Sigrid Kaag (D66) en Rob Jetten (D66) na afloop van een van de gesprekken met informateur Mariette Hamer.Beeld ANP

De luiken gaan op slot bij de formatie. Mark Rutte en Sigrid Kaag willen in stilte aan de bak, bijgestaan door hun teams. Wie zijn deze mensen die de komende weken de aanzet tot een regeerakkoord schrijven?

Vegetarisch zijn is mooi, maar niet tijdens het eten. Mark Rutte herhaalde deze klassieker woensdag in een politieke variant: “In dit stadium is de transparantie die we allemaal zo graag willen de formatie niet dienstig”. Toch zegt de samenstelling van de beide formatieteams van de VVD en D66 al veel over de werkwijze de komende weken, evenals de gasten die een uitnodiging krijgen van informateur Mariëtte Hamer.

Deze week zijn dat directeur van De Nederlandsche Bank Klaas Knot en Centraal Planbureau-directeur Pieter Hasekamp. Zij praatten woensdag de formatieteams bij over de stand van de economie, en concreet over de ruimte in de begroting voor een nieuw kabinet. Voor Prinsjesdag heeft het huidige demissionaire kabinet al een en ander in de steigers gezet, en de plannen van een nieuw kabinet mogen daar niet mee wringen. Dus moeten eerst de financiële paragrafen in hoofdlijnen op papier, voor er beslist kan worden waar het geld eventueel heen kan gaan.

Vandaar dat VVD-leider Rutte en D66-leider Sigrid Kaag zich in ieder geval laten bijstaan door hun financieel specialisten. Ook bij de echte onderhandelingsfase die ditmaal op z’n vroegst half augustus aanbreekt, zijn dit type Kamerleden de vaste steunpilaar van een partijleider.

Zware debatten over de financiële crisis

Voor D66 is dat Steven van Weyenberg, vicefractievoorzitter en specialist arbeidsmarkt, pensioenen, toeslagen en belastingen. Hij deed afgelopen jaar de debatten over de coronasteun. Bij de VVD vindt hij Mark Harbers tegenover zich. Diens financiële ervaring is al van langer geleden. Voor hij in 2017 staatssecretaris migratie en asielzaken werd, was hij ruim acht jaar woordvoerder financiën in de fractie, een periode waarin hij zware debatten over de financiële crisis deed.

Nieuw is dat de partijleiders ditmaal twee secondanten hebben. Sophie Hermans van de VVD en Rob Jetten van D66 completeren het team. Hermans is ondanks haar 40 jaar een Binnenhofveteraan. De vraag zal zijn of deze jarenlange ervaring haar gevoelig genoeg maakt voor de roep om verandering van bestuurscultuur. Jetten deed ook buiten het Binnenhof politieke ervaring op. Hij heeft naast het fractievoorzitterschap zijn stempel gedrukt op het klimaatbeleid van zijn partij. Verduurzaming zal naast gelijke kansen, digitalisering en wonen een van de hoofdthema’s zijn. Op klimaatgebied kan Jetten eveneens sparren met Harbers, die sinds 2019 bij de VVD het woord voert over klimaatbeleid.

Hermans en Jetten moeten hun leiders vooral helpen de politieke kliffen te omzeilen van de opdracht van Hamer. Het stuk ‘op hoofdlijnen’ moet duidelijk genoeg zijn om de toon te zetten voor een kabinet Rutte-Kaag, en tegelijkertijd aanlokkelijk genoeg voor andere partijen om zich aan te sluiten. CDA, ChristenUnie, GroenLinks of PvdA zullen straks in augustus niet zomaar hun pootje willen zetten. Dat vergt veel bellen en de contacten warm houden met potentiële partners. Die kunnen de komende weken vanuit een redelijk comfortabele positie toekijken hoe de teams het er van af brengen.

Sophie Hermans (1981) is een partijtijger, zij het een aaibare. Haar sterke punt: Mark Rutte, de partijechelons en het Binnenhof hebben geen geheimen voor haar. Voordat ze in 2017 in de Tweede Kamer werd gekozen, was ze lange tijd politiek adviseur, eerst van minister Stef Blok, daarna jarenlang van de premier. Net als haar zus nu, Caroliene Hermans. Bij beiden zat de VVD in de brintapap, met VVD-prominent en oud-minister en senator Loek Hermans als vader. De afgelopen verkiezingen was Hermans campagneleider en voerde ze de partij naar zetelwinst. Als Kamerlid viel Hermans de afgelopen jaren niet echt op, ze voerde onder andere het woord over de zorg. Desondanks belandde ze in maart op nummer drie van de kieslijst, na Rutte en Tamara van Ark. Ze is sinds maart waarnemend fractievoorzitter en nu dus olievrouw in de formatie. In het beruchte notulendebat begin april toonde Hermans zich een loyaal verdediger van de premier, soms dwars tegen de conclusies van de parlementaire onderzoekscommissie toeslagen in.

Mark Harbers (1969) zit in het team als cijfer- en klimaatspecialist. Deze Rotterdammer staat bekend als een optimist die weinig opheeft met links. Hij kende een wat grilliger carrière in de politiek dan Hermans de afgelopen jaren. Hij kwam in 2009 in de Kamer als financieel woordvoerder. Als staatssecretaris migratie in het derde kabinet Rutte struikelde hij over de verkeerde weergave van criminaliteitscijfers van asielzoekers, een fout waarvoor hij in 2019 uit eigen beweging aftrad. In de twee jaren ervoor worstelde hij op zijn ministerie met de achterstanden bij de IND en moest hij zeer tegen zijn zin een ruimer kinderpardon slikken. Vanwege een opengevallen plek kon Harbers terugkeren in de Kamer, waar hij het woord voert over klimaatbeleid. Hij is voorstander van de bouw van nieuwe kerncentrales.

Steven van Weyenberg (1973) kent de ministeries van economische en sociale zaken van binnenuit. De serieuze econoom werkte er in diverse functies tot 2012, het jaar dat hij in de Tweede Kamer werd gekozen. In de fractie hield hij zich bezig met de pensioenen, de arbeidsmarkt, zzp’ers, inkomensbeleid, kindregelingen en belastingen. Hij zal zich dus vooral inhoudelijk richten op het thema ‘gelijke kansen’, een van de prioriteiten voor het nieuwe kabinet die Hamer heeft vastgesteld. Dat zal gaan om afspraken over het terugdringen flexwerk, leven lang leren en hervorming van het toeslagenstelsel. Met zijn collega Jetten kan hij lezen en schrijven, als vice-voorzitter van de Kamerfractie. Op Instagram post Van Weyenberg graag foto’s van zijn wandelingen in de natuur.

Rob Jetten (1987) is de Binnenhof-gids voor Sigrid Kaag. Het is moeilijk voor te stellen, maar in 2018 had bijna niemand in Den Haag nog gehoord van Jetten. Alexander Pechtold had de oud-voorzitter van de Jonge Democraten al langer in de smiezen als potentiële opvolger voor het fractievoorzitterschap, wat in 2018 gebeurde. Sinds zijn komst in de Tweede Kamer kreeg Jetten meteen zware portefeuilles als klimaat en democratische vernieuwing, waarbij hij de draai van zijn partij over de afschaffing van het raadgevend referendum moest verdedigen. De bestuurskundige kreeg van coalitiepartner VVD het stempel ‘klimaatdrammer’, dat hij als geuzennaam draagt. Vorige zomer maakte hij ruim baan voor Sigrid Kaag in de strijd om het lijsttrekkerschap van D66, een functie waar hij ook voor werd genoemd. Hij zal waarschijnlijk de komende periode de 24 D66-Kamerleden opnieuw aanvoeren als fractievoorzitter. Jetten woont in het oosten van het land.

Lees ook:

Hoe de formatie Kaag en Rutte in elkaars armen dreef

Van ‘hier scheiden onze wegen’ tot samen achter de laptop, om de boel vlot te trekken. Hoe de verkiezingsuitslag en de lange formatie het duo Sigrid Kaag en Mark Rutte tot elkaar veroordeelde.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden