Analyse Vooruitblik politiek jaar

Dit jaar wacht de coalitie pas de echte krachtproef

Enkele bewinslieden in Vak K tijdens de Algemene Beschouwingen. Van links naar rechts: Hugo de Jonge (CDA), Mark Rutte (VVD), Kajsja Ollongren (D66) en Wopke Hoekstra (CDA). Beeld Werry Crone

Normaliter is het laatste jaar voor een kabinet het oogstjaar. Maar voor de zittende ministersploeg ligt dat anders.

De coalitiepartijen VVD, CDA, D66 en ChristenUnie zouden er verstandig aan hebben gedaan om in het kerstreces samen een lesje crisis­management te volgen. Dit jaar, dat al beladen is vanwege de naderende verkiezingen, zijn Grote Doorbraken nodig. Doorbraken die de afgelopen maanden ver te zoeken waren.

2020 moet voor het kabinet het oogstjaar worden, het jaar waarin plannen worden omgezet in beleid. Zeker de komende maanden kan dat nog. Zodra het herfst wordt, zal het Binnenhof in de ban raken van de Kamerverkiezingen van voorjaar 2021. Partijen kiezen dan hun lijsttrekkers, programma’s worden gepresenteerd. Of het kabinet na dat geweld nog veel voor elkaar krijgt, is zeer de vraag.

De coalitie kan in 2020 nog ­zoveel willen oogsten, voorlopig hangt er een alles verstikkende crisis in de lucht, genaamd stikstof. Sinds de Raad van State in mei vorig jaar een streep zette door het natuur­beleid van het kabinet, is een oplossing nauwelijks dichterbij gekomen. Ja, vanaf maart moeten automobilisten langzamer rijden op de snelweg, maar de echt ingrijpende besluiten, over de gevolgen voor landbouw en luchtvaart, heeft de coalitie voor zich uitgeschoven.

Fouten

Het Malieveld wordt afwisselend gevuld met boze boeren, bouwers, verpleegkundigen en leerkrachten. Het kabinet heeft deze mensen allesbehalve tot rust weten te krijgen. Gert-Jan Segers, fractievoorzitter van de ChristenUnie, geeft eerlijk toe dat de coalitie fouten heeft ­gemaakt. Begin dit jaar zei hij in het radioprogramma ‘Met het oog op morgen’: “In de communicatie is het hier echt misgegaan.”

Ga maar na: de coalitie kwam goedgemutst terug van zomervakantie, er lagen belangrijke akkoorden over pensioenen en klimaat, het kabinet kwam met mooie begrotingscijfers, er was geld in overvloed. Rond Prinsjesdag lanceerde het kabinet het idee om een met miljarden euro’s gevuld investeringsfonds op te richten. Het kon niet op.

Segers: “Mensen zeiden ‘ho eens even. Er zijn dus miljarden te verdelen en ik kan nauwelijks rondkomen’.” De weg naar het Malieveld was vervolgens snel gevonden.

De coalitie moet in ieder geval de stikstofcrisis oplossen, de onvrede in de semi-publieke sector bezweren en intussen hopen dat er nog iets van de eigen agenda terechtkomt, wetend dat er zowel in Tweede als in Eerste Kamer geen vanzelfsprekende meerderheid meer is.

Krachtproef

Voor de oppositie lijkt het vrij schieten. Maar van een gezamen­lijke aanval op het kabinet is geen sprake. Aan de linkerkant van het spectrum is het ieder voor zich. ­Typerend was het besluit van GroenLinks-leider Jesse Klaver om op voorhand alle rijksbegrotingen voor het komende jaar te steunen, terwijl PvdA-collega Lodewijk Asscher de onderwijsplannen veel te mager vond – en dus afwees. Dat gaf enige animositeit tussen beide partijen.

Aan de andere kant van het speelveld vechten de PVV en Forum voor Democratie om de stem van de ontevreden rechtse burger. De VVD, en in mindere mate het CDA, moeten zich zorgen maken dat de rol van Geert Wilders anno 2020 nog steeds niet is uitgespeeld.

Deze twee coalitiepartijen zijn niet vergeten dat de laatste verkiezingen voor de Provinciale Staten, die van maart 2019, werden gewonnen door het Forum van Thierry Baudet. Met de coalitiepartners D66 en ChristenUnie zijn ze ervan doordrongen dat 2020 een krachtproef wordt, veel meer dan 2019. En het gevaar komt niet zozeer vanuit de oppositie. De coalitie heeft het al moeilijk genoeg met zichzelf.

Lees ook: 

Na het kerstreces komt Den Haag terug vol goede voornemens 

Het kerstreces is voorbij, de ministerraad komt vandaag weer bijeen – het begin van een nieuw politiek jaar. Met de Kamerverkiezingen van 2021 in zicht staan coalitie­partijen VVD, CDA, D66 en ChristenUnie voor hetzelfde dilemma: wie gaat de kar richting de overwinning trekken? De politici zitten vol goede voornemens.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden