Portret Dominic Cummings

Dit is de man die het blijf-kamp meer angst inboezemt dan Johnson

Dominic Cummings. Beeld Reuters

De Britten, Schotten en Ieren die ‘remain’ stemden, houden hun hart vast. De sluwe adviseur van Boris Johnson stuurt aan op een keiharde no-deal-brexit.

Het zou zomaar kunnen dat er dit keer echt een brexit komt, en een nogal ellendige ook, vrezen remainers. Die gedachte ontlenen ze niet eens zozeer aan de uitspraken van Boris Johnson, hun nieuwe premier. Ze zijn gewend om alles wat hij zegt met een korreltje zout te nemen. Maar de vraag is of dat zo blijft als hij blijft luisteren naar zijn voornaamste adviseur, Dominic Cummings.

Cummings (47) is een man die uit een televisieserie lijkt te zijn weggelopen. Zijn door duurtraining magere gestalte, zijn bijna kaalgeschoren schedel, zijn ogen die dwars door ­iedereen heen lijken te kijken, geven al voor hij zich heeft kunnen voorstellen de indruk dat je te maken hebt met een sluwe vogel voor wie het politieke schaakspel een lekker hapje is.

Het is natuurlijk ongepast om hem op basis van zijn uiterlijk te profileren. Zijn gewiekste eigenschappen schemeren daar trouwens ook alleen maar in door als je weet dat hij in The Guardian de ‘dark lord’ van Downing Street wordt genoemd – een soort Voldemort uit Harry Potter, die uit is op verdoemenis. ‘Superstrateeg’ stond er ook. En in dezelfde alinea zowel ‘geboren campagneman’ als ‘doorzetter die in staat is om met louter vasthoudendheid de meest starre bureaucratische structuren te veranderen’.

Weg met Brussel. En met ambtenaren in het algemeen

Hij bewees zijn mogelijkheden en zijn overtuiging dat het doel alle middelen heiligt al eens als de leider van de ‘leave’-campagne. Hij gelooft zelf heilig in een toekomst zonder Brussel. Of ambtenaren in het algemeen. De afgelopen jaren vloekte en tierde hij op alles wat overheid was op zijn eigen blog.

Het schijnt dat hij één eis had toen hij door Boris Johnson benaderd werd voor zijn huidige adviesfunctie. Die was dat hij, Cummings, de baas zou zijn. Naar het zich laat aanzien, is die ingewilligd.

Afgelopen week gaf hij zijn eerste interview. Zijn boodschap was eenduidig: het gaat niemand lukken, ook het parlement niet, om een no-deal-brexit tegen te houden.

Volgens Cummings is de hoop van politici die liever in de EU willen blijven, op drijfzand gebaseerd. Dezer dagen, tijdens het reces nog, worden er door het blijf-kamp doortastende pogingen gedaan om genoeg steun te verzamelen voor een motie van wantrouwen tegen Boris Johnson die meteen na het reces op 3 september in stemming zou moeten worden gebracht. Daarna zou een ‘regering van nationale eenheid’, bestaande uit meer partijen, het Verenigd Koninkrijk uit de gevarenzone moeten trekken.

Maar Cummings liet weten dat Johnson, mocht zo’n motie aangenomen zijn, zich er niets van zou aantrekken. Als hij wordt afgezet, dan zou hij pas nieuwe verkiezingen uitschrijven op 1 november, de dag ná brexit. Het is de premier immers die beslist over de verkiezingsdatum.

Vol koersen op een no-deal-brexit

In het interview, met Sky News, zei Cummings tegen de politici in het blijf-kamp: “Politici moeten niet zelf uitkiezen welke stemmen ze respecteren.” Hij vindt dat de regering koste wat kost de uittreding, waar in 2016 net iets meer dan de helft van de Britten voor stemde, moet uitvoeren. Het oppositieplan om na een motie van wantrouwen een alternatieve regering te vormen en die door de koningin te laten ­bekrachtigen, verwees hij naar het rijk der fabelen.

Zonder met zijn ogen te knipperen stuurt Cummings aan op een no-deal-brexit: eerst door 2,1 miljard ­extra geld vrij te maken voor de voorbereidingen, maar ook door het niet al te afgrijselijk af te spiegelen. Afgelopen week verscheen er een nieuw overheidsrapport waaruit bleek dat niet 75 procent van de vrachtvervoerders, maar slechts de helft ervan hinder zou hebben bij nieuwe grenscontroles.

Volgens Cummings is er aan de mogelijk schadelijke gevolgen nog veel te repareren, voor de uittreding op 31 oktober haar beslag krijgt. “Het is duidelijk, nu we een no-dealbrexit onderzoeken, dat de vorige ­regering die optie niet erg serieus nam”, zei hij. “De ministers wilden niet dat het zou gebeuren. Ze wilden niet dat het land klaar zou zijn voor een uittreding zonder akkoord met de EU. Daardoor hebben ze allerlei dingen verwaarloosd.”

Brexit-dreiging doet Britse economie krimpen

De Britse economie is onverwacht met 0,2 procent gekrompen in het tweede kwartaal. Hiermee komt een einde aan zes jaar van groei.

Dat is een tegenslag voor premier Boris Johnson. Economen hadden stagnatie verwacht, geen krimp. Ook de koers van het Britse pond is gekelderd. Ten opzichte van de dollar heeft de munt de laagste stand sinds ­januari 2017 bereikt.

Lees ook:

Boris Johnson begint met grote schoonmaak: veel hardliners in zijn kabinet

De nieuwe Britse premier begint zijn eerste werkdag met een grote ontslagreeks. Ook Jeremy Hunt moet het veld ruimen. 

Hoe Boris Johnson de Britse Donald Trump werd

Boris Johnson werd met een grote meerderheid verkozen tot premier van Groot-Brittannië. Twee biografen leggen uit hoe het ongelukkige kind Al Johnson veranderde in de snoevende politicus Boris Johnson. En hoe hij op een achternamiddag besloot voor de brexit te zijn. Het blijft de vraag of hij als premier écht, zoals hij roept, zijn land op 31 oktober uit de EU zal trekken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden