AnalyseCoronapersconferentie

Demissionair kabinet worstelt zich richting de uitgang van de lockdown

Demissionair premier Mark Rutte en demissionair minister Hugo de Jonge.  Beeld ANP
Demissionair premier Mark Rutte en demissionair minister Hugo de Jonge.Beeld ANP

Het kabinet probeert zo precies mogelijk aan te geven wanneer versoepelingen mogelijk zijn. Nieuwe teleurstellingen liggen op de loer.

Het kabinet worstelt zich richting de uitgang van de lockdown. Adviezen, besluiten, vaccinatietegenvallers, routekaarten en correcties buitelen over elkaar heen. Burgemeesters en medici keren zich openlijk tegen het beleid. En de weerzin tegen de beperkingen neemt alleen maar verder toe.

Demissionair premier Mark Rutte en zorgminister Hugo de Jonge kondigden dinsdagavond tijdens een persconferentie één nieuwe versoepeling aan. De buitenschoolse opvang gaat volgende week maandag weer helemaal open.

Ondertussen denkt het kabinet aan veel verdergaande versoepelingen. Het presenteerde gisteren een ‘openingsplan’, met concrete data. Zo zou per 28 april de avondklok worden afgeschaft en kunnen dan de terrassen open. Dit plan gaat gepaard met kleine lettertjes: het gaat om een ‘indicatieve schets’, ‘afhankelijk van het epidemiologische beeld’.

Dat beeld is zeer somber. In weinig Europese landen worden zoveel coronabesmettingen geregistreerd als in Nederland. Afgelopen week steeg het aantal positieve tests met 6 procent naar 51.240. De situatie op de ic’s is schrijnend. Daar lagen gisteren 794 mensen. Op 29 april 2020 lagen voor het laatst meer dan 800 mensen op de ic’s.

Perspectief

Desondanks wil het kabinet perspectief bieden. Burgers en ondernemers snakken naar vrijheden. De steun voor de lockdown is gekelderd, blijkt uit een peiling van I&O Research. Twee derde van de Nederlanders wil versoepelingen, eind januari was dat maar 21 procent. 80 procent wil af van het dringend advies om één gast uit te nodigen.

In het verlangen perspectief te bieden, kiest het kabinet er elke keer voor zo precies mogelijk te zijn. Vorige week werd in een gelekt bericht de suggestie gewekt dat de terrassen per 21 april open konden. De kurken plopten bij veel horecaondernemers, maar in hun vreugde drong de disclaimer ‘als de cijfers het toelaten’ niet door. Toen 21 april niet haalbaar bleek, kwam het kabinet direct met 28 april. Rutte sprak zijn spijt uit over de ontstane onduidelijkheid.

Voorspellingen leidden al vaker tot teleurstellingen. Zo moest De Jonge meermaals terugkomen op data in zijn vaccinatieplanning. Rutte hoopte eerder de terrassen te kunnen openen met Pasen. Het kabinet kwam al met drie eerdere ‘routekaarten’, die niet of nauwelijks werden opgevolgd. Het kabinet voerde beperkingen in, en paste de kaart daarop aan. Ook voor versoepelingen werd het schema niet gevolgd.

‘Over de piek’

Wanneer het kabinet precies wil versoepelen is onduidelijk. Vorig jaar zomer gebruikte Rutte vijf criteria, waaronder ziekenhuisbezetting en een R-getal onder de 1, die criteria zijn met de eerste golf verdwenen. Ook over het criterium van eind vorig jaar, tien ic-opnames per dag, heeft het kabinet het niet meer. Nu richt het zich op de ziekenhuisopnames, die moeten ‘over de piek’ zijn.

De haalbaarheid van het nieuwe openingsplan is daarom discutabel. Dan zou binnen enkele dagen het aantal ziekenhuisopnames moeten dalen. Bovendien is één van de pijlers onder de vaccinatiestrategie, het Janssenvaccin, mogelijk weggevallen.

Ondertussen vindt het debat over maatregelen steeds meer in de media plaats. Een kabinetswoordvoerder kondigde zondag na het Catshuisberaad aan dat versoepelingen er nu niet in zitten. De overlegronde met burgemeesters werd zo overgeslagen. Die riepen vervolgens in de media op de terrassen wél te openen. Acute Zorg-voorman Ernst Kuipers sloot zich aan bij dit pleidooi. OMT-leden zoals Diederik Gommers en Marc Bonten keren zich in de media weer tegen versoepelingen. “Dat hoort bij een open samenleving”, relativeert Rutte.

Ondertussen groeit het cynisme en neemt het draagvlak af. In de peiling van I&O gaven verschillende respondenten aan dat hun coronamoeheid versterkt wordt door de inconsistenties en gebrekkige communicatie van het kabinet.

Het openingsplan

Volgens het nieuwe openingsplan kunnen restaurants, kroegen en hun terrassen mogelijk onder voorwaarden open op 28 april. Dan zou ook de avondklok van tafel kunnen, en mensen zouden dan niet één maar twee mensen per dag thuis mogen ontvangen. Volgende week maakt het kabinet bekend of dat lukt, of dat deze versoepelingen nog een of meerdere weken worden uitgesteld.

Vanaf 26 mei mogen mogelijk restaurants ook weer binnen mensen ontvangen, en mogen culturele instellingen onder voorwaarden weer open. Vanaf 7 juli moeten de meeste specifieke regels van tafel zijn, als het goed gaat met het vaccineren en de ziekenhuiscijfers. Dan gelden nog wel de basisregels, zoals de 1,5 meter afstand houden en het thuisblijven bij klachten. Het kabinet kan nog niet zeggen wanneer die basisregels van tafel gaan.

Lees ook:

Waarom de zeldzame bijwerkingen van het Janssen-vaccin geen grote verrassing zijn

De vaccins van AstraZeneca en Janssen hebben veel gemeen, maar dat verklaart nog niet waar de bijwerkingen precies vandaan komen. ‘Zolang we het mechanisme niet kennen, is het koffiedik kijken.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden