Algemene Politieke Beschouwingen

Debat over Miljoenennota: over de bekering van de VVD, rooie ooms en een vriendin voor Rutte

Geert Wilders van de PVV als eerste spreker tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen. Op de achtergrond de ministers van het kabinet Rutte-III in vak K. Beeld Werry Crone

De handreikingen van de regering aan de oppositie halen de angel uit het debat over de Miljoenennota. Volgens de linkse oppositie haalt de VVD hen links in, de VVD ontkent dit. 

Belangrijkste oogst tot nu toe: Wilders die de staatsaandelen van ABN Amro aan de burgers wil teruggeven en hiervoor D66 weet te porren; CDA en ChristenUnie die het falen van onder meer de Belastingdienst en UWV willen onderzoeken (plus de boter op het eigen hoofd van de Kamer met de overdaad aan regelgeving) en de PvdA die meer geld wil voor het lerarentekort. De eerste uren van de Algemene Politieke Beschouwingen verliepen opmerkelijk harmonieus, zeker vergeleken met vorig jaar, toen Kamervoorzitter Arib meermalen moest ingrijpen wegens het grove taalgebruik.

Het debat kent een matte start. Natuurlijk: het schokkende nieuws van de aanslag op de advocaat van Nabil B. maakt dat de fractievoorzitters stuk voor stuk met een soort korte herdenking beginnen. De moord heeft politiek Den Haag én de rechtsorde op haar fundamenten doen trillen. Ook de eerste spreker, Geert Wilders, doet het debat niet meteen ontvlammen. Hij gebruikt zijn spreektijd om nogmaals zijn ongenoegen te uiten over de rechtszaak tegen hem en de onthullingen hoe ambtenaren op Justitie zich met de rechtsgang bemoeiden. Maar de Kamer heeft hem eerder laten weten hierover niet te willen debatteren voor de uitspraak in hoger beroep is gedaan. Dus komt er niemand naar de interruptiemicrofoon.

Het is Klaas Dijkhoff die met een interruptie voor de eerste lach zorgt. Wilders zegt dat de coalitie zich niet zorgen maakt over radicalisering, maar wel over het klimaat en bijzaken als de strijd tegen overgewicht. “Ja, nu wordt het persoonlijk, met die strijd tegen overgewicht”, aldus Dijkhoff. Ook Tunahan Kuzu scoort: “Meneer Wilders roept moslims op de islam te verlaten. Ik constateer dat er twee keer zoveel mensen zijn die zich vanuit de PVV tot de islam bekeerd hebben, dan dat de PVV leden heeft.”

Mark Rutte en zijn drie vice-premiers - Schouten, De Jonge en Ollongren - op de eerste rij in Vak K bij het begin van de Algemene Beschouwingen. Beeld Werry Crone

Over de Miljoenennota zelf zegt Wilders dat het ‘brede midden’ waarop het kabinet wil inzetten, eerder de politieke middelmatigheid is die het land al jaren regeert. Hij sluit zijn bijdrage af met een oproep aan premier Rutte: “Zoek een leuke vriendin, maak een wereldreis, koop een hond. U mag het ook allemaal doen. Maar laat Nederland met rust.”

Als fractievoorzitter van de grootste regeringspartij heeft Klaas Dijkhoff de opdracht een eigen geluid van de VVD te laten horen, en toch het regeringsbeleid niet af te vallen. Dijkhoff kiest voor een familieverhaal, met een hoofdrol voor zijn opa die z’n hele leven bij Philips werkte, waardoor zijn tien kinderen een opleiding kregen. Hij schetst hoe de Philipsen van de toekomst zich zouden moeten gedragen. “De goede kern van die samenleving moeten we overeind houden.”

De oom die het scherper zag

Maar de oppositie slaat vooral aan op de anekdote van de ‘rooie ooms’, die de VVD’er blijkt te hebben. PvdA-leider Asscher: “Mooi, zo’n oom die het allemaal wat scherper zag.” Hij stelt het kabinet voor meer geld uit te trekken voor het lerarentekort. Lilian Marijnissen van de SP: “Ik word steeds benieuwder naar de familie Dijkhoff.”

GroenLinks, SP, PvdA en ook regeringspartij D66 zijn complimenteus over wat zij zien als de draai van de VVD, met lastenverlichting vooral voor burgers in plaats van bedrijven. Jetten: “Vergelijk deze Dijkhoff met die van vorig jaar en tel je zegeningen.” GroenLinks-fractievoorzitter Jesse Klaver prijst voorstellen als verlaging van de inkomstenbelasting en verhogen winstbelasting voor grote bedrijven (“We moeten oppassen dat u ons niet links inhaalt.”), maar wil meer inspanning voor de middeninkomens. Die gaan er een paar tientjes op vooruit, terwijl de inkomens boven de ton meer profiteren. Dat moet andersom, volgens Klaver. Dijkhoff laat zich niet vangen. “Dit is wat analisten een doodskus noemen. Die neem ik dan ook niet aan. Dit is mijn verhaal en niet wat GroenLinks ervan maakt.”

‘Dijkhoff hangt dominee uit’

Marijnissen vraagt de VVD’er wat hij vindt van stijgende aandeelhoudersuitkeringen en lonen die niet meegaan? Dijkhoff: “Dat is niet goed. Ik heb liever een bedrijf dat bij winst zegt, eerst de eigen werknemers belonen, bijvoorbeeld door het in scholing steken. Dat de directie ook beloond wordt, is prima, daarna pas de aandeelhouders. Bedrijven die dat niet doen omdat ze problemen vrezen met aandeelhouders, moeten we stimuleren anders te handelen.”

Alleen Marianne Thieme (Partij voor de Dieren) toont zich niet onder de indruk: “Hoor ik de heer Dijkhoff nu de dominee uithangen richting bedrijven? Terwijl VVD de gelukszoekers de multinationals hiernaar toe heeft gelokt? U bent de architect van dit amorele bedrijfsleven, met z’n postbusfirma’s en belastingontwijking.”

Grote thema’s als het klimaat en de stikstofcrisis komen de eerste helft van de dag nog weinig aan bod. Toch voorspellen de reacties en toon van de oppositie tot nu toe voor de regering een zachte landing van de meeste plannen in Tweede en – belangrijk dit jaar – Eerste Kamer. Zeker als Jesse Klaver van GroenLinks – wiens steun samen met die van de PvdA in de Eerste Kamer cruciaal is – zegt “uit zijn mal” te willen stappen. Strategisch tegenstemmen, bijvoorbeeld met het nieuwe belastingplan, dat is verleden tijd. “Als plannen de situatie verbeteren en niet verslechteren, stemmen wij voor.”

Het debat duurt nog tot diep in de avond. 

Lees ook: 

Bij Rutte valt voor de oppositie niets te halen

Onverzettelijk tegenover de oppositie, Ruttiaans in zijn taalgebruik en een-tweetjes met politieke vrienden. Premier Rutte draait deze dagen op volle toeren. Zijn argumenten klinken vertrouwd, maar ook wat sleets.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden