Slotdebat

De zwevende kiezer is niet veel wijzer, terwijl de lijsttrekkers vooruitblikken richting formatie

 Sigrid Kaag (D66) en Lilian Marijnissen (SP) tijdens een verkiezingsdebat van de NOS. De lijsttrekkers van de acht grootste partijen staan tegenover elkaar tijdens Nederland Kiest: De Stemming.  Beeld ANP
Sigrid Kaag (D66) en Lilian Marijnissen (SP) tijdens een verkiezingsdebat van de NOS. De lijsttrekkers van de acht grootste partijen staan tegenover elkaar tijdens Nederland Kiest: De Stemming.Beeld ANP

Het is de vraag hoeveel twijfelaars tijdens het slotdebat over de streep getrokken zijn. Wel werden de eerste contouren van de formatie zichtbaar.

Uniek: terwijl Nederland al twee dagen naar de stembus kan, gingen de lijsttrekkers van de acht grootste partijen nog eens met elkaar in debat. Om twijfelaars over de streep te trekken, en ook om alvast vooruit te kijken naar donderdag, als Den Haag direct in formatiesferen verkeert.

Het is de vraag hoeveel zwevende kiezers dinsdagavond nog over de streep getrokken zijn. Slechts enkele onderlinge debatten gingen tussen directe electorale concurrenten. Zo zocht Lilianne Ploumen (PvdA) de overeenkomsten met Lilian Marijnissen (SP), maar die viel haar – zoals vaker deze campagne – aan op de deelname van de PvdA aan Rutte-II. Ploumen volgde Lodewijk Asscher op, die aftrad vanwege zijn rol in de toeslagenaffaire. Maar voorlopig wordt ook zij achtervolgd door het verleden van haar partij.

Wopke Hoekstra (CDA) en Jesse Klaver (GroenLinks) verweten elkaar vooral dat ze niet de waarheid spreken over het klimaat. Hoe het nu echt zit met de Europese CO2-heffing of het weglekken van CO2 in de GroenLinksplannen bleef zo onduidelijk. Wel helder: samenwerking tussen GroenLinks en de huidige coalitiepartijen wordt bijzonder lastig.

Hoekstra: “Als u de kans laat lopen om draagvlak te scheppen voor de energietransitie, dan doet u de volgende keer ook niet mee. Op basis van deze plannen doet u gewoon niet mee.” Klaver liet even later aan Gert-Jan Segers weten dat samenwerking met de ChristenUnie zeer ingewikkeld wordt, omdat die partij niet in een kabinet wil dat de wet voor voltooid leven invoert. Klaver: “Voor zoiets fundamenteels zou er geen coalitiedwang moeten zijn”.

Ondertussen bleek in een debat tussen Sigrid Kaag en Lilian Marijnissen dat ook samenwerking tussen D66 en SP ingewikkeld kan worden. Kaag, die in de peilingen stijgt maar ook D66-kiezers ziet overstappen naar het ‘pan-Europese’ Volt, noemde “Europa een integraal onderdeel van wie we zijn.” Zij is zeer kritisch over het SP-plan voor een exit-strategie voor de euro: “De natuurlijke reflex van de SP is om alles nationaal te willen doen. Als je slagkracht wilt hebben tegen Google en Facebook zul je het Europees moeten doen.”

Hoekstra kreeg in het laatste debatje de kans om de degens te kruisen met premier Mark Rutte. Hoekstra wilde het hebben over het economisch herstel na de coronacrisis en hij verweet de VVD-leider de toename van het flexwerk. Rutte reageerde op kenmerkende wijze. Volgens hem wil het CDA te fors in de economie snijden, wat slecht is voor het draagvlak. En hij wees er fijntjes op dat Hoekstra de afgelopen vier jaar mede het beleid maakte: “Ik hoop van harte dat we samen in een kabinet komen. En dat u dan weer rechts naast me komt te zitten.”

Lees ook:

Opluchting over het verruimen van de regels voor briefstemmen: ‘De impact was anders te groot geweest’

De regels voor de geldigheid van briefstemmen zijn tot veler opluchting verruimd. Dat kan goed uitpakken voor partijen met een oudere achterban: PvdA, CDA en FvD.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden