null Beeld

Weekboek formatie

De week waarin de ChristenUnie zich definitief van de wankele coalitie afkeerde

Terwijl de ogen in Den Haag donderdag gericht waren op Sigrid Kaag en haar vertaling van nieuw leiderschap, gebeurde er nog iets opmerkelijks. In de plenaire zaal van de Tweede Kamer keerde de ChristenUnie zich tegen de coronaplannen van het demissionaire kabinet.

Invoering van een toegangsbewijs in de horeca gaat de partij te ver. Kamerlid Mirjam Bikker sprak in dat debat over ‘principiële moeite ten aanzien van vaccinatiedrang’. Maar ze had ook praktische bezwaren. Want zou een kopje koffie op een terras op de Markt in Gouda of bij een strandpaviljoen in Katwijk écht kunnen bijdragen aan de verspreiding van het virus? En waarom zou een gezin met ongevaccineerde tieners niet even wat mogen eten bij de gele M?

Uiteindelijk kregen de coronaplannen de zegen van een Kamermeerderheid, dankzij steun van de PvdA. Maar de breuk binnen de oude coalitie van VVD, CDA, D66 en ChristenUnie werd die donderdag voor iedereen zichtbaar.

Gert-Jan Segers (ChristenUnie) staat de pers te woord op het Binnenhof na afloop van een gesprek met informateur Johan Remkes over de kabinetsformatie. Beeld ANP
Gert-Jan Segers (ChristenUnie) staat de pers te woord op het Binnenhof na afloop van een gesprek met informateur Johan Remkes over de kabinetsformatie.Beeld ANP

Volledig bevoegd

Het was de eerste keer dat de ChristenUnie zo duidelijk ageerde tegen het coronabeleid. Het kabinet is in januari weliswaar afgetreden en gaat sindsdien demissionair door het leven, op de terrein van de pandemiebestrijding acht de ploeg van Rutte zich volledig bevoegd. Alsof er geen val en geen verkiezingen zijn geweest. Nieuwe maatregelen konden rekenen op instemming van de vier coalitiepartijen. Tot afgelopen donderdag dus.

De ChristenUnie heeft de naam een loyale bondgenoot te zijn, die staat voor haar handtekening onder het regeerakkoord. Bij de start van dit kabinet, oktober 2017, klonken bij andere partijen zorgen over het ChristenUnie-Kamerlid Joël Voordewind: zou hij kunnen leven met het op onderdelen harde asiel- en migratiebeleid van Rutte III? Die angst bleek ongegrond. Ook toen de coalitie een lelijke deal sloot over de opvang van kinderen uit het afgebrande vluchtelingenkamp in het Griekse Moria, bleef Voordewind aan boord.

Nu is alles anders. Het demissionaire kabinet loopt op zijn laatste benen en de onderlinge relaties zijn ernstig bekoeld, zeker tussen D66 en ChristenUnie. Gert-Jan Segers en zijn collega’s in de fractie voelen zich vrij om, nu de coalitiedruk eraf is, hun hart te volgen. En dat hart zegt, in de woorden Kamerlid Don Ceder: rond het evacuatie-debacle in Afghanistan is ‘afkeurenswaardig’ gehandeld. Het kabinet handelde zo traag dat mensen nu door die nalatigheid in de ellende in Afghanistan zitten. Het gevolg van het CU-besluit: minister Kaag weg en in de nasleep ook minister Bijleveld weg.

Bevreemdende bijeenkomst

Zo werd dit de week waarin de ChristenUnie definitief afscheid nam van het toch al wankele verbond van Rutte III. Komende dinsdag zitten de bewindslieden van de kleine christelijke partij gewoon in de Grote Kerk in Den Haag, wanneer koning Willem-Alexander de Troonrede voorleest. Maar het zal een enigszins bevreemdende bijeenkomst worden, in de wetenschap dat uitgerekend de leiders van de drie andere coalitiepartijen met elkaar de formatie voortzetten.

Die drie leiders, Mark Rutte, Wopke Hoekstra en Sigrid Kaag, treffen elkaar dit weekend op landgoed de Zwaluwenberg in Hilversum, waar de ongeduldige informateur Johan Remkes wil werken aan het onderlinge vertrouwen. Het zal hard nodig zijn. Uitgerekend Gert-Jan Segers, de grote afwezige op dat landgoed, liet eerder deze maand het gevreesde v-woord vallen: verkiezingen acht hij niet langer uitgesloten. Opnieuw naar de stembus zien de hoofdrolspelers van dit moment niet zitten, het zou een absoluut zwaktebod zijn. Maar wie kan in deze knotsgekke formatie, vol onvoorspelbare wendingen, nog iets uitsluiten?

Wie weet werkt de heisessie helend. In 2017 verplaatste de kabinetsformatie zich ook enkele dagen naar dat Hilversumse landgoed, waar de onderhandelaars wandelingen maakten in de tuin en tot laat in de avond uitgebreid dineerden. Uiteindelijk rolde daar een kabinet uit. Er is nog hoop.

Politiek verslaggever Bart Zuidervaart blikt deze week terug op de kabinetsformatie.

Lees ook:

Alleen met het grote gebaar kon Sigrid Kaag haar reputatie redden

Haar reputatie en de verkiezingswinst van D66 stonden op het spel. D66-leider Sigrid Kaag heeft een paar flinke deuken opgelopen, maar vond een uitweg met een ‘zakelijke’ oplossing.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden