Algemene Beschouwingen

De vele miljarden nemen chagrijn Kamer niet weg

Premier Mark Rutte schudt de hand van Lilian Marijnissen (SP) voor aanvang van de Algemene Politieke Beschouwingen.
 Beeld Phil Nijhuis
Premier Mark Rutte schudt de hand van Lilian Marijnissen (SP) voor aanvang van de Algemene Politieke Beschouwingen.Beeld Phil Nijhuis

De eerste dag van de Algemene Beschouwingen verloopt vaak chagrijnig en soms venijnig. De Tweede Kamer verwijt het kabinet een gebrek aan visie.

Niels Markus

Zelden kondigde een kabinet op Prinsjesdag zoveel miljarden euro’s aan die bovendien vrijwel rechtstreeks naar de burger gaan. En al even sporadisch werden zulke bedragen in de Tweede Kamer met zoveel chagrijn onthaald.

Nederland is ‘in verval’, oordeelt PVV-leider Geert Wilders. Als mensen met twee banen nog altijd niet kunnen rondkomen, moet je volgens Lilian Marijnissen (SP) niet langer van ‘Amerikaanse toestanden’ maar van ‘Ruttiaanse toestanden’ spreken. Caroline van der Plas (BBB) is verontwaardigd als Sophie Hermans (VVD) haar inbreng begint met de oorlog in Oekraïne, omdat dit ‘de aandacht afleidt’ van de problemen van burgers in Nederland.

Het tekent de sfeer tijdens de hele eerste dag van de Algemene Beschouwingen. Hoewel er complimenten zijn voor de grootschalige compensaties, is de sfeer vaak venijnig. “Wat sta je hier nou te liegen”, roept Esther Ouwehand (Partij voor de Dieren) op enig moment naar D66-fractievoorzitter Jan Paternotte.

De coalitiefractievoorzitters erkennen dat het niet gaat lukken alle Nederlanders volledig te compenseren voor de hoge energieprijzen. “We vangen wel de ergste klap op”, zegt Hermans. Paternotte verdedigt het beleid door te zeggen dat het meeste geld naar de armste mensen gaat.

Beluister ook onze politieke podcast Haags Halfuurtje, waarin Christoph Schmidt en Bart Zuidervaart terugblikken op de Algemene Beschouwingen, via onderstaande speler of de bekende kanalen.

‘Regeren is vooruitzien en niet reageren’

Voor de Kamer is al dat geld niet meer dan een lapmiddel. “Regeren is vooruitzien en niet reageren”, vindt Attje Kuiken (PvdA). “Er wordt niet geregeerd; er wordt vooruitgeschoven”, zegt GroenLinks-leider Jesse Klaver, die het kabinet verwijt dat het ‘paniekvoetbal’ speelt. “Als er vanuit vak-K niet geregeerd wordt, regeren we wel vanuit de Kamer”, verwijst hij naar het prijsplafond voor de energierekening dat GroenLinks en PvdA eerder voorstelden, en dat het kabinet nu wil invoeren.

De Kamer mist bovenal visie en een verhaal voor de lange termijn. Vooral nu het vertrouwen van de kiezer in het kabinet historisch laag is. Kuiken: “Wil je vertrouwen, dan moet je niet van crisis naar crisis rennen, maar vooruitzien.” De maatschappelijke onvrede dringt door in de vergaderzaal, als een vrouw vanaf de publieke tribune ‘Rutte ga naar huis!’ roept, waarna ze uit eigen beweging de zaal verlaat.

Voor de oorzaken van die onvrede wijst de oppositie naar de coalitie, en met name naar de VVD. Sylvana Simons (Bij1): “Er verandert structureel niets, zolang de grootste partij van Nederland de markt belangrijker vindt dan de mens, zolang de markt meer centraal staat dan de burger, zolang er steeds gekozen wordt voor winst boven mensen”. Volt-voorman Laurens Dassen: “Wanneer is een crisis voor het kabinet groot genoeg? Het wacht steeds te lang af, en komt dan pas in actie. Dat zien we bij klimaat, stikstof en asiel.”

Geen langetermijnvisie

Ook de coalitiepartijen constateren dat Rutte IV, dat aantrad met de missie om al die vastgelopen dossiers los te trekken, niet toekomt aan een langetermijnvisie. Paternotte: “Als je problemen lang genoeg voor je uitschuift, dan heb je vanzelf een crisis. Politiek moet vooruitzien zijn.” CDA en ChristenUnie proberen die wens een invulling te geven. CDA-fractievoorzitter Pieter Heerma houdt, net als vorige jaren, een oproep voor visie, leiderschap en meer zeggenschap voor de bevolking. ChristenUnie-voorman Gert-Jan Segers neemt afscheid van het ‘neoliberalisme’.

Het is de vraag of de roep vanuit de Kamer donderdag beantwoord zal worden door premier Rutte. Op Prinsjesdag toonde hij zich in interviews de aloude premier die een broertje dood heeft aan visie. Het vertrouwen kan volgens hem alleen terugkeren als het kabinet concrete problemen van Nederlanders oplost, zoals een onbetaalbare energierekening. Die lijn is al zichtbaar in antwoorden van Hermans, over hoe het vertrouwen terug kan keren: “Het komt er nu op aan dat (de grote investeringen, red.) voor de mensen thuis in de portemonnee of op de lagere energierekening zichtbaar worden. Ik hoop dat er dan wat rust en ook vertrouwen terugkomt.”

Kabinet trekt een streep en loopt weg bij Baudet

Het kabinet is uit protest weggelopen uit de plenaire zaal nadat Thierry Baudet minister Sigrid Kaag in verband bracht met spionage.

Een persoonlijke aanval van Forum voor Democratie-fractievoorzitter Thierry Baudet op minister van financiën Sigrid Kaag heeft er woensdagavond toe geleid dat premier Rutte en de rest van het kabinet uit protest zijn weggelopen uit de vergaderzaal. Het incident gebeurde tijdens de Algemene Beschouwingen, het belangrijkste politieke debat van het jaar.

Baudet suggereerde dat Kaag een ‘westerse spion’ zou zijn die voor de ‘deep state’ werkt – een verwijzing naar complottheorieën die hij even ervoor in zijn bijdrage uiteen had gezet. Volgens Baudet is het Britse college waar Kaag haar master haalde in de internationale betrekkingen, St. Antony’s in Oxford, ‘de opleiding van westerse spionnen’ (Wilma Kieskamp). Lees hier verder.

Lees ook:

Oppositie verwijt kabinet: het is te weinig en te laat

Het kabinet krijgt harde en bittere verwijten van de oppositie. Noodlijdende gezinnen en het mkb zouden eerder hulp moeten krijgen vanwege de exploderende energieprijs. Zelfs de grootste coalitiepartij VVD noemt het ‘rijkelijk’ laat.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden