null Beeld ANP
Beeld ANP

Interviews100 dagen in de Kamer

De Tweede Kamer een achtbaan? Eerder een kurkentrekker, vinden deze nieuwkomers

Honderd dagen na de verkiezingen vinden de nieuwe Kamerleden langzaam hun draai op het Binnenhof. ‘Zonder de ondersteuning vanuit de Kamer zijn we nergens.’

Caroline van der Plas

Caroline van der Plas (1967, BoerBurgerBeweging) maakte een stormachtige entree in de Tweede Kamer. Op haar eerste werkdag liet ze zich met een trekker afzetten op het Binnenhof, verzekerd van massale belangstelling van de media. Die aandacht is sindsdien niet meer verstomd.

BBB mag dan één zetel hebben, Van der Plas is inmiddels een bekende Nederlander. “Laatst reed een auto mij tegemoet. Bestuurder toeterde, draaide raampje open: ‘Mevrouw Van der Plas, hartstikke goed wat u doet!’” Ze is er soms beduusd van, zegt ze. Mensen maken selfies met haar, even snel boodschappen doen is er niet meer bij. “Ik heb me voorgenomen om in de Kamer zo helder mogelijk, in gewonemensentaal, te zeggen wat ik vind. En mensen waarderen dat kennelijk. Ze zeggen dat ze zich in mij herkennen en dat ik dingen op een begrijpelijke manier uitleg. Dat vind ik wel bijzonder, dat het bijzonder is dat ik normaal doe.”

 Caroline van der Plas van de BoerBurgerBeweging. Beeld Hollandse Hoogte / Peter Hilz
Caroline van der Plas van de BoerBurgerBeweging.Beeld Hollandse Hoogte / Peter Hilz

Van der Plas noemt haar werk ‘bijzonder eervol’. “Ik ben één van de honderdvijftig Tweede Kamerleden. Het is niet alsof ik bij een schoenenwinkel werk ofzo. Ik ben nu volksvertegenwoordiger. Daar ga ik niet lichtzinnig mee om.” Wat dat betreft was even achterover leunen ook niet aan de orde. Als kersvers Kamerlid steunde ze al twee keer een motie van wantrouwen tegen Mark Rutte. Ze zegt: “Ik sta heel open in het leven, ben vrolijk ingesteld. Maar ik ben ook principieel. Als iemand heeft gelogen, wat hier overduidelijk het geval was, dan is het over voor mij.”

Verspreiden van gezond verstand

Waar Van der Plas zich vooral over verbaast in Den Haag: de vele gewoontes. Dat bijvoorbeeld iedere motie eindigt met de zin ‘en gaat over tot de orde van de dag’. “Dit is nergens vastgelegd en toch moet het zo. Maar ik wil helemaal niet over tot de orde van de dag! Ik wil een motie kunnen afsluiten met de zin ‘voorts gaan we verder met het verspreiden van gezond verstand in de politiek’. Dat moet toch kunnen, vind ik.”

Om te voorkomen dat ze de hele dag blijft rennen van debat naar debat, wat ze de afgelopen drie maanden heeft gedaan, zoekt Van der Plas toenadering tot andere kleine(re) fracties. Zoals BIJ1, de fractie-Den Haan en de groep-Van Haga. Bij een debat over het geneesmiddelenbeleid voerde Liane den Haan ook het woord namens Van der Plas. Die samenwerking willen deze partijen uitbouwen.

De komende jaren zal Van der Plas zich blijven richten op het Kamerwerk, ondanks ‘vele verzoeken uit het land’ om ook in bepaalde gemeenten mee te doen aan de verkiezingen, volgend jaar. “Ik wil voorzichtig opbouwen”, zegt ze. Over twee jaar wil BBB zich wel mengen in de Provinciale Statenverkiezingen.

O ja, zegt ze. “Willen jullie nog wel opschrijven dat de medewerkers in het Kamergebouw geweldig zijn? Zij helpen met alles. Ik vind dat het personeel daar te weinig waardering voor krijgt. Zonder hen ben ik nergens.”

Mirjam Bikker

Mirjam Bikker (1982, ChristenUnie) hoefde eigenlijk alleen maar het Binnenhof over te steken. Het Kamerlid was al zes jaar senator voordat ze in de Tweede Kamer werd verkozen. “Ik heb niet eens goed na kunnen denken over de verschillen in het werk, zo druk is het geweest.”

Meteen bij haar eerste debat zag ze het ‘s ochtends licht worden. Het was het memorabele debat over de ontsporing van de kabinetsformatie, waar haar partij een motie van afkeuring steunde tegen demissionair premier Rutte. Bikker sprak een bode die al dertig jaar in de Tweede Kamer werkt, en zelfs die had het nooit zo vaak licht zien worden na debatten als de afgelopen drie maanden. “Ik wist dat het een achtbaan zou worden, maar niet dat we al zo snel in de kurkentrekker terecht zouden komen.”

Mirjam Bikker.  Beeld Hollandse Hoogte / Peter Hilz
Mirjam Bikker.Beeld Hollandse Hoogte / Peter Hilz

Bikker heeft veel zware dossiers waarop zij het woord voert, zoals de politie, rechtsbescherming, de rechtsstaat, mensenhandel, zorg en dus ook corona. Het is dé grote puzzel voor kleine fracties: hoe verdeel je je kostbare tijd? “In dit werk sta je altijd aan, daarom koester ik de zondagen met mijn gezin.” Met een schuine blik op haar jonge medewerker die bij het gesprek zit: “Zij houdt me ook scherp, zegt dat ik niet alles kan doen en dus keuzes moet maken. En eerder, zodat de voorbereiding van een debat niet in de knel komt. Het helpt als je het vuurtje hebt, dat je weet voor wie je het doet. Voor mij zijn dat de kwetsbaren, ouderen in de zorg, vrijwilligers, mensen voor wie het recht buiten bereik raakt of die in de knel komen met justitie. Dat houd ik steeds voor ogen.” Wat dat betreft verloor Bikker haar politieke naïviteit al tijdens haar werk als gemeenteraadslid in Utrecht. “Te vaak heb ik gehoord dat het in orde zou moeten zijn, terwijl het in het echt voor mensen níet in orde is.”

Wennen aan alle procedures

Halverwege het gesprek rent ze even weg, voor de stemmingen in de plenaire zaal. Zelfs voor een ervaren Binnenhof-bewoner was het toch wennen aan al die procedures, zegt ze even later. Een van de verschillen is dat ze nu zelf amendementen (wijzigingen of toevoegingen) op wetten schrijft, die vervolgens naar de Eerste Kamer gaan. “Dan voel je de ogen van oud-collega’s wel in je rug prikken.”

Een groot verschil vindt ze de media-aandacht. Bikker gaat net deze week viral door een aanvaring aan de interruptiemicrofoon met een Kamerlid van Forum voor Democratie. “De reacties daarop negeer ik dus vooral, zonde van mijn tijd. Ik heb al moeite om de mensen in mijn mailbox stuk voor stuk het antwoord te geven dat ze verdienen.”

Marieke Koekkoek

Marieke Koekkoek (1989, Volt) moet er nog even aan wennen. Logden er eerst zo’n tweehonderd mensen in als zij binnen haar partij gingen discussiëren over internationale handel, nu komen er met gemak duizend leden af op een online-bijeenkomst met het kersverse Kamerlid. “Ineens kennen alle 11.000 leden van Volt mij en ontploft mijn mailbox.”

Marieke Koekkoek voor Volt.  Beeld Hollandse Hoogte / Fotobureau Dijkstra
Marieke Koekkoek voor Volt.Beeld Hollandse Hoogte / Fotobureau Dijkstra

Koekkoek schiet een vergelijking door het hoofd met de tijd dat ze net was bevallen. “Dan heb je ineens een baby waar je alles voor wilt doen, maar je bent ook blij als je een keertje kunt doorslapen of even goed douchen. Volt is ons gezamenlijk kindje, waar we heel goed voor willen zorgen en die we willen laten groeien.” Het blijft dus nog even zoeken voor de ‘jonge ouder’ naar de ideale balans in tijdsbesteding, tussen stukken lezen, debatteren, stemmen en het partijwerk.

Vol lof is ze voor de begeleiding die nieuwkomers krijgen vanuit de organisatie in de Tweede kamer. De fractie van Volt is gehuisvest in de onderste gangen van het oude ministerie van Koloniën, in kamers die nog steeds niet helemaal zijn ingericht in verband met de aanstaande verhuizing van het Binnenhof. “De eerste weken hadden we een buddy die we alles konden vragen. Van ‘waar liggen de pennen of het printpapier’ tot ‘wat is een tweeminutendebat’. Koekkoek verwonderde zich erover dat ze veel meer welwillendheid van collega’s ontmoette dan ze had gedacht op basis van de beeldvorming. “Je kent die video’s wel, die Kamerleden van een debat op twitter zetten. Ik denk: zet ook maar eens een videootje online waarop mensen elkaar helpen of relaxt overleggen. We zijn volksvertegenwoordigers, geen vertegenwoordigers van boosheid.”

Alles wat Kamerleden zeggen, wordt altijd gehoord en op beeld vastgelegd. Dat is wennen, geeft Koekkoek toe, maar het schept vooral verantwoordelijkheid. “Je moet anderen niet ontmenselijken door de manier waarop je over ze praat. Dat geldt voor vluchtelingen tot ambtenaren maar ook voor de omgang met elkaar of met een minister.”

Vliegen afvangen

Elkaar vliegen afvangen ligt de voormalig advocaat in opleiding niet zo. “Ik ben in debatten niet van plan elkaar eindeloos te herhalen, dan kun je je beter bij een voorgaande spreker aansluiten en een ander onderwerp aandacht schenken. Koekkoek hoopt veel te kunnen samenwerken met collega’s. “Constructief en toch een eigen geluid, dat wordt de kunst.”

Samenwerking mag letterlijk over grenzen heen gaan, vindt Koekkoek. Zo wilde haar partij voor het debat over de Staat van de Europese Unie de ‘Volt-Europarlementariër met de Duitse nationaliteit’ uitnodigen, maar dat mocht niet. “Die knip tussen nationaal en Europees parlement is te hard. Mijn partij staat juist voor Europese oplossingen voor de grote problemen van deze tijd. En om een regering goed te controleren moeten we juist letten op wat in Brussel gebeurt.”

Lees ook:

De nieuwe Tweede Kamer is veel diverser en jonger

De nieuwe Tweede Kamer is een stuk kleurrijker en jonger dan de vorige. Zo’n 15 procent van de Kamerleden heeft een niet-westerse achtergrond, bijna een verdubbeling. Dat blijkt uit analyse van Trouw van de verkiezingsuitslag.

De opvallendste nieuwkomers in de Tweede Kamer

Van een groene ondernemer bij het CDA tot een veiligheidsexpert bij D66 en een sociaal advocaat bij de ChristenUnie – dit zijn de meest in het oog springende nieuwe gezichten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden