Kamerdebat

De traditioneel uitgestoken hand van de coalitie wordt met argwaan verwelkomd door Tweede Kamer

Lilian Marijnissen (SP) en Lilianne Ploumen (Pvda) tijdens het debat in de Tweede Kamer over de regeringsverklaring.  Beeld ANP
Lilian Marijnissen (SP) en Lilianne Ploumen (Pvda) tijdens het debat in de Tweede Kamer over de regeringsverklaring.Beeld ANP

Het nieuwe kabinet steekt traditiegetrouw de hand uit naar de oppositie. Die reageert vooralsnog sceptisch.

Niels Markus

Het is de gebruikelijke geste van een aantredende minister-president. Zeker als die Mark Rutte heet. De hand uitsteken naar de gehele Kamer, inclusief de oppositie, om samen tot het beste beleid te komen. Zoals hij zelf zegt tijdens de regeringsverklaring, die de aftrap vormde van het debat dinsdag: “Het kabinet zal samenwerken met alle positieve krachten binnen en buiten Den Haag”.

Het debat van uur tot uur: lees hier ons liveblog terug.

Maar na de gebeurtenissen van het afgelopen jaar is de handreiking van Rutte meer dan slechts beleefdheid. De verhoudingen tussen Kamer en kabinet hebben al heel lang niet zo onder druk gestaan. Hij herhaalt het streven van de regering om de Tweede Kamer zo veel mogelijk mee te laten praten: het akkoord ‘is niet dichtgeregeld met gedetailleerde afspraken, die met bloed zijn ondertekend’.

Hij noemt enkele thema’s waarover de ministers de komende maanden met de Tweede Kamer willen praten: de uitgaven uit de megafondsen voor klimaat en stikstof. Verder: onderwijs, volkshuisvesting en de arbeidsmarkt, en medische ethiek.

Bezuinigingen op de jeugdzorg

Hij noemt precies níet de twee onderwerpen waar de Kamer toezeggingen op vraagt: de loskoppeling van het minimumloon en de AOW en de bezuinigingen op de jeugdzorg. Van SP tot PVV en van PvdA tot JA21 roept de oppositie op om die besparingen te schrappen.

Vooral PvdA, GroenLinks en JA21 kennen hun machtspositie in de Eerste Kamer, waar de coalitie zelf geen meerderheid heeft. Soms laten ze dat maar al te gretig blijken. Als Geert Wilders al vroeg in het debat een motie van wantrouwen aankondigt, laat JA21-voorman Joost Eerdmans weten dat die wat hem betreft meteen ingediend kan worden. In één adem door: “Wij zullen de motie overigens niet steunen”.

Opmerkelijk genoeg richt de Kamer haar pijlen vooral op de enkele voorgenomen bezuinigingen van het kabinet dat een recordaantal aan miljarden wil uitgeven. En soms komt de kritiek op die onmatigheid uit hoeken waaruit je ze niet zou verwachten. Denk-leider Farid Azarkan, die zichzelf ‘lid van de constructieve oppositie’ noemt, vraagt zich af waarom de coalitiepartijen een veelvoud willen uitgeven van het geld dat de afzonderlijke partijen in hun verkiezingsprogramma’s beloofden. “Het is oneerlijk dat de kiezer zich hier niet over heeft kunnen uitspreken.”

Op zoek naar het VVD-geluid

SGP-voorman Kees van der Staaij ziet een vergelijkbare discrepantie. Waar zit nu precies het VVD-geluid in dit akkoord, vraagt hij aan VVD-fractievoorzitter So­phie Hermans. Volgens hem kan ‘links Nederland de vingers aflikken’ bij het coalitieakkoord. “Waarom zag de VVD samenwerken met PvdA en GroenLinks niet zitten?”

Die twee partijen laten zich minder horen over klimaat en stikstof dan in de vorige regeerperiode. Jesse Klaver (GroenLinks) vreest dat de subsidies voor grote bedrijven om te vergroenen uitdraait op een ‘pretpot voor de grote bedrijven’. Ook wil hij grotere aanpassingen op de woningmarkt, in plaats van het bijbouwen van (veel) woningen.

Lilianne Ploumen (PvdA) pleit voor een grondiger hervorming van het belastingstelsel, omdat de ongelijkheid in de samenleving alleen maar verder toeneemt. Daarom scoort Rutte IV volgens haar ‘een onvoldoende’.

De papieren werkelijkheid versus de geleefde werkelijkheid

De coalitiepartijen laten zich graag van hun meest welwillende kant zien. Hermans krijgt waardering van Sylvana Simons (Bij1) vanwege haar open houding, al noemt Simons zich ook ‘sceptisch’: “De papieren werkelijkheid is niet gelijk aan de geleefde werkelijkheid”. En volgens de debuterende D66-fractievoorzitter Jan Paternotte heeft de oppositie ‘soms meer gelijk dan de coalitie’.

Dat leidt er niet gelijk toe dat de oppositie gelijk veel voor elkaar krijgt. Ja, Hermans roept net als CDA-fractievoorzitter Pieter Heerma het kabinet op om iets te doen aan het koopkrachtverlies dat volgens het Nibud en het Centraal Planbureau een stuk groter is dan verwacht. Maar Paternotte antwoordt Klaver dat D66 niet zomaar andere afspraken kan maken over wonen met GroenLinks. “De inkt van het coalitieakkoord is net droog. Als u mij vraagt daar direct afstand van te nemen, dan is het antwoord nee.”

Lees ook:

Na tirade van Wilders kijken Kamerleden naar voorzitter Bergkamp, maar zij grijpt nauwelijks in

Geert Wilders (PVV) zorgt wederom voor verontwaardiging met uithalen naar andere Kamerleden en de media. De kritiek richt zich nu ook op voorzitter Vera Bergkamp, die liever niet te hard ingrijpt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden