null Beeld

FramingHans de Bruijn

De Titanic had geen communicatieprobleem, maar een ijsbergprobleem

‘Er is werkelijk geen touw aan de kabinetscommunicatie meer vast te knopen’, twittert een communicatieadviseur en PvdA’er Attje Kuiken retweet het bericht. De premier heeft aangegeven dat er 28 april mogelijk versoepelingen komen. Als dat niet verantwoord is per 3 of 6 mei, en als dat niet lukt per 13 mei. Verwarring alom, volgens de adviseur.

Tja. Je kunt net zo goed beweren dat het kabinet maximaal transparant is over zijn besluitvormingsproces. Dat het onzekerheden en dilemma’s deelt. Het neemt burgers daarmee serieus. Die begrijpen dit.

Paul Begala, adviseur van Bill Clinton, muntte ooit de oneliner: ‘De Titanic had geen communicatieprobleem, maar een ijsbergprobleem’. Wat zegt Begala ermee?

1.

Hij vraagt aandacht voor de inhoudelijke complexiteit van een probleem – daar gaat het toch vooral om. Welkom in de echte wereld van ijsbergen. En van virussen. Die gedragen zich onvoorspelbaar, dus noem je meerdere data.

2.

Het is een soort noodkreet. Er bestaat geen objectieve communicatielogica. Je kunt verschillend denken over goede communicatie. Daarover zullen altijd strijdige opvattingen bestaan. Als die voortdurend worden geventileerd, kan dat zo vermoeiend zijn dat je inderdaad kunt verzuchten dat de Titanic een ijsbergprobleem had.

3.

Soms geldt: een boodschap is qua communicatie niet handig, maar je ontkomt er niet aan. Je kunt het niet mooier maken dan het is. Het is daarmee ook een relativerende oneliner – voor aan de wand van ieder communicatiebureau.

Met een slimme term kun je de werkelijkheid niet alleen beschrijven, maar ook maken. Hans de Bruijn is bestuurskundige en debatspecialist. Wekelijks analyseert hij de sturende taal van beleidsmakers.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden