Bij Visser print & sign in Assen worden nieuwe verkeersborden voor de maximale snelheid 100 km per uur beplakt.

Maximumsnelheid

De stikstofcrisis is nog lang niet voorbij

Bij Visser print & sign in Assen worden nieuwe verkeersborden voor de maximale snelheid 100 km per uur beplakt. Beeld ANP

Het kabinet presenteert ­woensdagochtend stikstofplannen waarmee de bouwsector vooruit moet kunnen. Daarbij worden taboes ­doorbroken. Maar veel verder dan 2020 reiken de plannen niet.

Hoe langer de coalitie over stikstof sprak, hoe meer één maatregel zich opdrong om de bouw weer op gang te krijgen: een verlaging van de maximumsnelheid. De coalitiepartijen, en vooral de VVD, hoopten aanvankelijk dat de snelheid slechts op enkele wegen omlaag hoefde. Dinsdag werd duidelijk dat de snelheidslimiet overdag op alle wegen teruggaat naar 100. Op plekken waar de snelheid tussen 7 uur ’s avonds en 6 uur in de ochtend nog 120 of 130 is, blijft dat zo.

Het kabinet verwacht dat het met deze en andere maatregelen die het woensdagochtend presenteert, in één keer zoveel stikstofuitstoot uitspaart, dat bouwers weer kunnen werken. Volgend jaar moeten er 75.000 woningen gebouwd worden. Sinds de stikstofuitspraak van mei is de vergunningverlening grotendeels stil komen te liggen. Met de nieuwe plannen moeten ook 18.000 projecten van het Rijk weer op gang komen, zoals de versterking van dijken en de aanleg van snelwegen.

Deze plannen moeten op de kortere termijn al leiden tot een afname van de stikstofuitstoot. Omdat het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) en de Raad van State werden betrokken bij de coalitieonderhandelingen zijn de partijen ervan overtuigd dat de maatregelen op korte termijn de stikstof voldoende terugbrengen en juridisch ook standhouden.

Vijf stikstofmaatregelen

Natura2000 samenvoegen

Een controversiële maatregel is het samenvoegen van Natura­2000-gebieden, dat zijn de natuurgebieden met de hoogste ­beschermingsgraad. De bedoeling is om deze natuurgebieden bij elkaar te laten aansluiten, zodat die groter en robuuster worden. Als zo’n gebied is ontstaan, kan er aan de randen een deel van de ­natuur opgeofferd worden voor bijvoorbeeld woningbouw. Volgens bronnen rond de coalitie zal de natuuroppervlakte in Nederland daardoor niet verkleinen, eerder groter worden. Voor deze plannen is goedkeuring van de Europese Commissie nodig.

Natuurherstel

Twee weken geleden maakte het kabinet al bekend dat het een kleine half miljard euro vrijmaakt voor stikstofmaatregelen. Nu blijkt dat de helft daarvan naar ­direct natuurherstel gaat. Een snelle oplossing: de bovenste grondlaag, waar zich veel stikstof verzamelt, omplaggen.

Ander veevoer

Veevoer voor varkens en runderen met speciale enzymen kan de ammoniakuitstoot verminderen. Chemiebedrijf DSM produceert de enzymen. Wanneer koeienpoep en -plas samenkomt, ontstaat ammoniak, een verbinding van stikstof en waterstof. De ­enzymen zorgen dat er minder stikstof in de mest ontstaat.

Noodwet

Het kabinet werkt aan een noodwet waarmee grote projecten, zoals dijkverzwaringen en kustversterkingen, kunnen doorgaan. Het gaat om projecten die belangrijk zijn voor de veiligheid van Nederland.

130 wordt 100

Voortaan is overdag 100 de maximumsnelheid in heel Nederland. Op wegen waar nu tussen 19 uur ’s avonds en 6 uur ’s ochtends nog 120 of 130 gereden mag worden, blijft dat zo.

Ook komt het kabinet ­woensdag met plannen om de pro­blemen rond Pfas op te lossen, de onafbreekbare stoffen waardoor bouwers nu geen grond mogen verplaatsen. Een echte doorbraak hierover wordt op 1 december verwacht, als het kabinet met een norm komt hoeveel Pfas zich in de grond mag bevinden.

Opluchting en realisme

Toch is de coalitie er nog lang niet. De bouwers kunnen in 2020 weer aan de slag, maar daarna zijn weer nieuwe stikstofmaatregelen nodig. Het verkeer draagt voor 6,4 procent bij aan de stikstofuitstoot, de landbouw is goed voor 45 procent. Als de coalitie de komende maanden verder praat, zal er daarom vooral naar de boeren gekeken worden.

De verlaging van de snelheidslimiet deed vooral de VVD pijn, het CDA heeft meer moeite met maatregelen die de boeren treffen. Toen het wetenschappelijk bureau van die partij vorige week voorstelde om de landbouwexport ondergeschikt te maken aan dierenwelzijn, brak onder provinciale fracties en op het partijcongres onrust uit. Het zet de ­onderhandelingen bij voorbaat op scherp.

Daarom was er naast opluchting bij de coalitiepartijen dinsdag ook sprake van realisme. De stikstofcrisis is nog lang niet bezworen. De stikstofcommissie onder leiding van oud-minister Johan Remkes komt nog voor het einde van het jaar met een advies over de luchtvaart. Die draagt – zij het beperkt – ook bij aan de stikstofuitstoot. Tegen die tijd wil de coalitie ook nieuwe plannen presenteren, onder meer over de uitkoop van boeren.

‘Baggeraars nu al failliet’

Dinsdagavond, na een bijeenkomst op het Catshuis met bouwvertegenwoordigers, noemde premier Mark Rutte de stikstofimpasse “de ergste crisis in de negen jaar dat ik premier ben.” Hij zei er alles aan te willen doen om de bouw zo snel mogelijk weer aan de gang te krijgen.

De bouwers waren nog niet overtuigd. “Ik heb het gevoel dat de bewindspersonen de urgentie wel voelen”, zei Bart van Breukelen van bouwgroep TBI. “Toch ga ik hier weg met een onzeker gevoel. Ik vraag me af of alle waterschappen, gemeenten en provincies al die complexe regels kunnen doorgronden en of wij ermee kunnen werken.”

Arnold Tuyten, van actiegroep Grond in Verzet vindt dat het kabinet niet snel genoeg handelt. “Er komt pas een nieuwe norm voor Pfas op 1 december. Dat duurt weer twee ­weken. Baggeraars gaan nú al failliet.”

Actie boeren bij Catshuis gaat toch door

Ondanks dat vertegenwoordigers van meerdere boerenorganisaties toch zijn uitgenodigd voor een onderhoud woensdag met premier Mark Rutte en landbouwminister Carola Schouten op het Catshuis, gaat een eerder geplande protestactie bij de ambtswoning van de premier woensdagochtend gewoon door. Ingrid de Sain en Bart Kemp van Agractie bevestigen berichtgeving van Hart van Nederland hierover.

De Sain zei dat ongeveer driehonderd mensen hebben laten weten mee te doen aan de actie en dat die ongeveer 120 landbouwvoertuigen meenemen. De Sain zegt dat is besloten de actie door te zetten omdat weliswaar meerdere organisaties zijn uitgenodigd, maar niet het zogenoemde Landbouw Collectief. Daarin zijn de verschillende boerensectoren, vakbonden en boerenprotestgroepen vertegenwoordigd. “Wij vinden dat het Landbouw Collectief de gesprekspartner voor de regering moet zijn, omdat daarin alle sectoren zijn vertegenwoordigd.”

Lees ook:

VVD offert 130 km op voor ‘buurman in de bouw’

Op alle snelwegen overdag 100 km per uur. Hoe hard komt deze klap aan bij de VVD?

Simpele trucs (en vakmanschap) schelen al heel wat uitstoot

Wat rest de boer als technische maatregelen de uitstoot van stikstof niet verminderen? Vier ambachtelijke oplossingen.

Terug naar honderd kilometer per uur? ‘Doe het niet’
Om minder stikstof uit te stoten in Nederland besluit het kabinet mogelijk tot een snelheidslimiet van 100 kilometer per uur op alle rijkswegen. Daarom alvast een ritje door het Nederland van morgen. “Doe het niet”, zegt de verkeerspsycholoog.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden