Uitspraken Hoekstra

De stikstofcrisis beweegt zich steeds meer richting een politieke crisis

Minister Wopke Hoekstra (buitenlandse zaken)  staat de pers te woord op het Binnenhof na afloop van de eerste ministerraad na de politieke zomerstop.  Beeld ANP
Minister Wopke Hoekstra (buitenlandse zaken) staat de pers te woord op het Binnenhof na afloop van de eerste ministerraad na de politieke zomerstop.Beeld ANP

Premier gepikeerd, Tweede Kamer eerder terug van reces: de uitlatingen van CDA-leider Wopke Hoekstra over de stikstofdoelen zetten de verhoudingen binnen de coalitie op scherp.

Bart Zuidervaart

Net nu de financiële problemen van burgers alle aandacht vragen van kabinet en coalitie, zorgt het CDA voor crisissferen rond die andere heikele kwestie: stikstof. Partijleider Wopke Hoekstra vindt dat de stroeve onderhandelingen over de aanpak hiervan een ‘herstart zonder dogma’s en taboes’ verdienen. Hij wil niet langer vasthouden aan de afspraak uit het regeerakkoord dat de uitstoot van stikstof in 2030 met de helft moet zijn afgenomen. “Als meer tijd nodig is, dan moeten we die ruimte nemen.”

Het is een uitspraak op een hypergevoelig onderwerp, eentje die de verhoudingen binnen de coalitie direct op scherp heeft gezet. Bewindslieden worden geacht in het openbaar met één mond te spreken om de ‘eenheid van kabinetsbeleid’ niet in gevaar te brengen. Een jaar geleden werd Mona Keijzer, ook CDA, op staande voet ontslagen als staatssecretaris nadat ze zich in de Telegraaf keerde tegen het coronatoegangsbewijs.

Spoedoverleg

Hoekstra deed zijn verhaal vrijdag in het AD, waarna er nog diezelfde ochtend spoedoverleg plaatsvond tussen de coalitiepartijen. Premier Mark Rutte toonde zich na afloop zichtbaar geïrriteerd. Een partijleider die ook in het kabinet zit, heeft ‘wat meer ruimte’ dan andere bewindspersonen, zei Rutte, impliciet verwijzend naar de kwestie-Keijzer. “Maar het moet wel een uitzondering blijven. Staatsrechtelijk kan het net.”

Dinsdag keert de Tweede Kamer vervroegd terug van zomerreces om over de uitlatingen van Hoekstra te debatteren. Dan zal moeten blijken in hoeverre de stikstofcrisis trekken krijgt van een politieke crisis.

Coalitiepartijen VVD en ChristenUnie lieten al eerder doorschemeren dat de bestaande stikstofafspraken wat hun betreft niet in beton gegoten zijn. Maar D66 voelt niets voor nieuwe onderhandelingen binnen de coalitie. Partijleider en vicepremier Sigrid Kaag zei vrijdag dat ze het interview met Hoekstra ‘zeer opmerkelijk’ vond en dat ze ‘onaangenaam verrast’ was. Er is ook ergernis omdat de CDA-leider donderdag, tijdens een Catshuisoverleg met kabinet en coalitie, het interview had aangekondigd zonder alle details te melden. Die lazen de ministers de volgende ochtend in de krant.

‘Het coalitieakkoord staat’

Dat geldt ook voor Christianne van der Wal (VVD), de minister voor natuur en stikstof. “Ik ga niet ontkennen dat het iets met me deed vanmorgen, ik ben ook maar een mens”, zei zij na afloop van de ministerraad. Van der Wal benadrukte: “Het coalitieakkoord staat.”

De vraag is hoe hard het CDA het wil spelen. Het verhaal van Hoekstra wordt omarmd door de eigen Tweede Kamerfractie en door partijgenoten in het land. Daar bestaat de vrees dat de christendemocraten grote klappen krijgen bij de aankomende Provinciale Statenverkiezingen. Boerenorganisaties, ook de radicale, zijn tevreden dat een coalitiepartij ‘een stap in de goede richting zet’.

Uitweg uit de crisis

Het kabinet heeft besloten de uitspraken van Hoekstra even terzijde te schuiven, in een poging de rust terug te brengen. Rutte en Van der Wal wijzen er beiden op dat Johan Remkes sinds deze zomer gesprekken voert met boeren en andere betrokkenen over een uitweg uit deze crisis. “Dat proces verdient alle ruimte”, vindt de premier. Formeel ligt er ook geen verzoek van een coalitiefractie om het regeerakkoord open te breken.

Remkes heeft het moeilijk. Sommige genodigden weigeren een gesprek met hem, en een oplossing voor de impasse lijkt ver weg. Het is zeker niet uitgesloten dat de VVD’er uiteindelijk zal adviseren het stikstofbeleid aan te passen, bijvoorbeeld door in bepaalde gebieden meer tijd te nemen voor reductie. Precies wat het CDA bepleit.

Hoekstra zegt zelf: “Ik denk dat ik juist een bijdrage lever aan het proces.” Of dat klopt, zal moeten blijken.

Lees ook:
Johan Remkes ziet in het stikstofdebat een ‘eenzijdig beeld’.

Het gaat te veel over het opkopen van boeren en halvering van de veestapel.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden