Opvang Oekraïners

De staatssecretaris wil nog niet zo ver gaan om gemeentes te dwingen vluchtelingen op te vangen

Werkzaamheden in het voormalige pand van Holland Casino waar tijdelijk tweehonderd extra crisisopvangplekken gerealiseerd worden voor asielzoekers uit Ter Apel. De opvangplekken zijn voor een periode van maximaal vier weken en zijn bedoeld voor vluchtelingen uit andere landen dan Oekraine.  Beeld ANP
Werkzaamheden in het voormalige pand van Holland Casino waar tijdelijk tweehonderd extra crisisopvangplekken gerealiseerd worden voor asielzoekers uit Ter Apel. De opvangplekken zijn voor een periode van maximaal vier weken en zijn bedoeld voor vluchtelingen uit andere landen dan Oekraine.Beeld ANP

Dwang inzetten bij de opvang van vluchtelingen? Burgemeesters willen het, maar het kabinet peinst er (nog) niet over.

Wendelmoet Boersema

Het Rijk moet onwillige gemeenten dwingen meer vluchtelingen op te vangen, stellen burgemeesters en commissarissen van de Koning. “Zo’n noodwet zie ik als een nederlaag”, aldus staatssecretaris Eric van der Burg (VVD, migratie) dinsdag bij het vragenuurtje in de Tweede Kamer, in een reactie op deze oproep. Hij wil zich eerst ‘de blaren op de tong praten’ om ‘met elkaar de verantwoordelijkheid te dragen op basis van vrijwilligheid’.

Dat neemt niet weg dat Van der Burg het probleem van het gebrek aan opvangplekken wel ziet. Iedere dag komen er meer Oekraïners naar Nederland, terwijl de opvang van vluchtelingen en het asielsysteem al voor de oorlog in Oekraïne piepten en knarsten.

In aanmeldcentrum Ter Apel komen ze honderden plekken tekort en eten de mensen in een grote tent buiten. Ook zijn er zorgen over gemeenten die wél Oekraïners willen huisvesten, terwijl ze geen woningen genoeg hebben voor statushouders, voormalige asielzoekers die mogen blijven. Momenteel zitten er 13.000 statushouders onder de 38.000 bewoners van azc’s.

Eén van de oplossingen die Van der Burg met de burgemeesters heeft besproken is de extra huisvesting van maximaal twintig statushouders per gemeente, desnoods in een hotel. Daarmee zouden ongeveer 7000 bedden vrijkomen in azc’s. De 25 veiligheidsregio’s beloofden al eerder elk tweeduizend plekken voor Oekraïners te creëren.

‘Als één groep’

Een Kamermeerderheid dringt er bij de staatssecretaris op aan alle vluchtelingen gelijk, ‘als één groep’, te behandelen, en niet te discrimineren, aldus GroenLinks-Kamerlid Suzanne Kröger. Volgens de staatssecretaris hadden Oekraïners al voor de oorlog een andere juridische positie dan mensen die asiel aanvragen. Ze mogen vrij hiernaartoe reizen en verblijven, eerst voor negentig dagen en sinds de oorlog voor één jaar’. “Dat hebben parlement en kabinet destijds samen bedacht”, aldus Van der Burg.

De Oekraïense vluchtelingen komen daarom nauwelijks terecht in azc’s als Ter Apel. Maar ze hebben wel een bed, zorg en onderwjis nodig, net als iedereen. Volgens Van der Burg zijn er dus wel gerechtvaardigde verschillen: Oekraïners krijgen voorlopig hetzelfde leefgeld als asielzoekers maar mogen net als statushouders werken, kinderen krijgen onderwijs.

Daarvoor is een goede registratie bij de gemeente van belang. Naar schatting twee derde van de Oekraïners is geregistreerd. Sneller gaat niet, aldus staatssecretaris Alexandra van Huffelen (binnenlandse zaken), vanwege de noodzakelijke controle van papieren en gezinssituaties. “Registratie binnen een week na aankomst, daar streven we naar.”

Mocht het aantal vluchtelingen de komende weken nog toenemen, dan is dwang het ‘laatste redmiddel’, aldus Van der Burg. Het vorige kabinet met zijn voorganger Ankie Broekers-Knol zette in december nog kwaad bloed bij sommige gemeenten door ze per brief te dwingen tot meer opvang van asielzoekers. Voor zo’n dwingende aanwijzing bleek het kabinet geen juridische bevoegdheid te hebben. In het regeerakkoord is onder meer afgesproken om nog meer werk te maken van het uitzetten van mensen die geen recht hebben op asiel. Dat lukte tot nu toe nauwelijks. Ook is het kabinet in principe voor opvang in de regio. “In het geval van Oekraïne zijn wij de regio”, aldus Van der Burg.

Lees ook:

Nieuw elan? Voorlopig regeert de oude politiek

Bart Zuidervaart in zijn nieuwste column over de omgang van het kabinet met de gedwongen uithuisplaatsingen van de kinderen van toeslagenouders.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden