Eerste dagGasenquête

De scheuren in Groningen zitten in de balken en in de mensen

 Susan Top, secretaris Groninger Gasberaad, in de Enquetezaal van de Tweede Kamer tijdens de openbare verhoren van de parlementaire enquetecommissie aardgaswinning Groningen.  Beeld ANP
Susan Top, secretaris Groninger Gasberaad, in de Enquetezaal van de Tweede Kamer tijdens de openbare verhoren van de parlementaire enquetecommissie aardgaswinning Groningen.Beeld ANP

De overheid heeft de Groningers nooit serieus genomen, zeggen de gedupeerden die op dag één van de openbare verhoren aan het woord komen.

Niels Markus

“Gerechtigheid.” Herman de Muinck heeft aan één woord genoeg op de vraag wat hij verwacht van de parlementaire enquête Groningen. Als tienjarig jochie zag bakkerszoon De Muinck, toen hij broden rondbracht, de boortorens op het land van boer Kees Boon, waar voor het eerst aardgas ontdekt was. “Een wereldwonder.”

Hij zag in de decennia erna het wonder langzaam in een nachtmerrie veranderen. In de jaren zestig had De Muinck al woningschade, in de jaren tachtig bleek de schoorsteen volkomen losgescheurd. Hoe langer en heviger de bevingen, hoe sterker het besef: “De gehele overheid nam ons niet serieus: gemeenten, provincies, én de rijksoverheid.”

Symboliek

De symboliek van de eerste dag van de verhoren is duidelijk: de commissie Van der Lee begint met de gedupeerden, die zich zoveel jaren niet gehoord voelden door de overheid. De gesprekken tonen gelijk de urgentie van het parlementaire onderzoek.

De Groninger paardenboer Sijbrand Nijhoff (81) houdt aan het einde van zijn verhoor geëmotioneerd een foto omhoog van draagbalken met scheuren erin: “Deze scheuren zitten ook in de Groninger mens. Laat dit een voorbeeld zijn voor jullie.” Nijhoff procedeerde jarenlang tegen de Nam, de joint venture van Shell en ExxonMobil. Hij ging er bijna aan onderdoor.

Susan Top, voorzitter van het samenwerkingsverband Groninger Gasberaad (GBB): “Eén van de meest vervelende emoties is onmacht. Mensen die ik had leren kennen als heel stabiel, nuchter en redelijk, zag ik in de loop van jaren verbitterd raken, boos en verdrietig.”

Nijhoff nam het op tegen een tegenstander waarvan hij niet kon winnen. Drie advocaten van Zuidas-kantoren kwamen namens de Nam drie dagen naar de taxatie kijken, om te controleren of die wel onafhankelijk gebeurde. Vervolgens las hij in het taxatierapport zinnen van die advocaten terug. “Na het verschijnen van dat rapport heb ik het verschrikkelijk zwaar gehad. Je wordt weggezet als leugenaar.” Op het dieptepunt hoopte hij dat door een zware beving de schoorsteen zou afbreken en bovenop hem zou vallen terwijl hij sliep. “Dat ik de eerste dode in Groningen zou zijn. Misschien dat ze dan in Den Haag wakker zouden worden.”

Herman de Muinck is achteraf blij dat hij géén zaak heeft aangespannen. Een bekende van hem met een zwaar beschadigd huis werd door een Shell-advocaat gevraagd of zij kon weerleggen dat een achtergebleven granaat uit de Tweede Wereldoorlog voor de schade had gezorgd. De Muinck: “Dat doet iets met je gevoel van gerechtigheid.”

Te hoog in de erkenning

Susan Top van GGB sprak met voormalig schade-experts van het Centrum Veilig Wonen, dat woningschades moest afhandelen. “Zij kregen impliciete signalen die opgevat werden van: we zitten misschien wel te hoog in de erkenning.”

Een constante in de verhoren is de afstand tussen Groningen en Den Haag en de Randstad. Fysiek en emotioneel. Nijhoff: “Als door de Noord-Zuidlijn in Amsterdam een huis verzakt, leggen ze de hele bouw plat. Bij ons in Groningen mogen alle huizen verzakken.”

Nadat De Muincks brieven aan de ministers van economische zaken onbeantwoord bleven, schreef hij naar premier Rutte. Pas na een brief aan de Nationale Ombudsman kreeg hij een reactie van de premier. Of hij de minister van economische zaken wilde mailen. “Ik zie een overheidsapparaat met allerlei communicatieadviseurs. Kunnen die niet eens een brief van een burger behandelen?”

Het had niet zo uit de hand hoeven lopen, zegt De Muinck, als er eerder naar experts en Groningers geluisterd was, en de gaswinning naar veilige proporties was teruggebracht. “Het kan best verantwoord. Maar niet als je je op één idee focust: niet op de veiligheid, maar op zoveel mogelijk winnen, aan gas en aan geld.”

Lees ook:

‘De parlementaire enquête naar gaswinning is geen afronding en geen eindpunt’

De parlementaire enquête aardgaswinning Groningen begint maandag. Drie getroffenen aan het woord. ‘Vermoedens genoeg, maar het moet precies worden blootgelegd.’

Na tien jaar is het ‘tijd voor de waarheid’ over Groningse gasbevingen met parlementaire enquête

Op de eerste dag van de parlementaire enquête aardgaswinning komen gedupeerde Groningers aan het woord. Waar gaat het onderzoek ook alweer over? En op wie moeten we letten tijdens de openbare verhoren?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden