Coronacrisis

De roep om evaluatie van het coronabeleid wordt luider, maar kabinet en coalitie voelen er niets voor

Lilian Marijnissen (SP) en Lodewijk Asscher (PVDA) tijdens een Tweede Kamerdebat over de ontwikkelingen van de economie en de noodmaatregelen om ondernemers door de coronacrisis te helpen. Beeld ANP

De oppositie wil een tussentijds evaluatie van het coronabeleid. Kabinet en coalitie wijzen dit af. Zij willen eerst de brand blussen en daarna pas onderzoeken.

Is het verstandig een crisis te laten onderzoeken als je nog middenin de crisis zit? Premier Mark Rutte voelt er niets voor. Zijn rechterhand bij de bestrijding van het coronavirus, zorgminister Hugo de Jonge, evenmin. Hij zegt: “Je moet de brandweer niet vragen te evalueren tijdens de brand”.

Het kabinet staat onder toenemende druk om toch onafhankelijk onderzoek te laten doen naar de aanpak van de crisis. Deze dinsdag stemt de Tweede Kamer over een voorstel van deze strekking, ingediend door fractievoorzitters Lilian Marijnissen (SP) en Lodewijk Asscher (PvdA). Zij willen dat er voor 1 september een evaluatie ligt van het kabinetsbeleid. Dit kan vervolgens van pas komen als de tweede coronagolf Nederland bereikt.

De Kamer boog zich vorige week al over deze motie, maar toen staakten de stemmen: 75 voor, 75 tegen. Niet toevallig stonden coalitie en oppositie lijnrecht tegenover elkaar.  Dinsdagmiddag volgt een hoofdelijke stemming over diezelfde motie. Als de uitslag dan nog steeds in evenwicht is, wordt de motie verworpen.

Geen signalen

Marijnissen zegt geen signalen te ontvangen dat een van de coalitiepartijen van gedachten is veranderd. Dat betekent dat de kans groot is dat die tussentijdse evaluatie er niet komt. De SP-leider heeft er weinig begrip voor, vertelt ze. “De impact van deze crisis is zo gigantisch, niet alleen voor de volksgezondheid, maar ook op de economie. Dan wil je toch weten welke maatregelen hebben gewerkt en welke niet?” 

Volgens de oppositiepartijen zijn er genoeg vragen te stellen bij het huidige beleid die relevant zijn voor de bestrijding van de tweede golf. Hoe pakt het Nederlandse bron- en contactonderzoek uit? In hoeverre was er in de eerste maand van de crisis voldoende aandacht voor de verpleeghuizen? En valt de Nederlandse strategie samen te vatten als ‘maximaal controleren’ of ‘indammen’? Marijnissen: “Het is mij echt onduidelijk. Tijdens de coronadebatten krijgen we er niet de vinger achter. De antwoorden op deze vragen helpen om straks, als het virus weer toeslaat, de juiste afwegingen te maken.”

Bijval van deskundigen

De oppositie krijgt bijval van deskundigen zelf. Maandag zei Jochen Mierau, hoogleraar economie van de volksgezondheid, in het ‘NOS Radio 1 Journaal’: “De eerste golf is aan het verdwijnen, waarschijnlijk komt er in het najaar een tweede golf. We kunnen de tussenliggende periode goed gebruiken om ons beter voor te bereiden, zodat we straks niet weer met de rug tegen de muur staan.” Die ochtend deed een groep van twintig medici eenzelfde oproep aan Kamer en kabinet. In de Telegraaf zei huisarts Bart Meijman: “Het vuur smeult na en we zijn hooguit aan het nablussen. We houden wel rekening met een tweede brand, of misschien wel een derde. Daar moeten we beter op voorbereid zijn dan de vorige keer.”

De kans is klein dat het kabinet alsnog overstag gaat. Rutte en De Jonge wijzen erop dat er al een grote evaluatie van de aanpak van de crisis komt, uitgevoerd door de Onderzoeksraad voor Veiligheid. Het is onduidelijk wanneer deze klaar is. Bovendien heeft de Kamer vorige week een motie van de coalitie aangenomen, waarin wordt opgeroepen de coronamaatregelen nog eens tegen het licht te houden. Grote verschil met het oppositieplan: dit onderzoek ligt in het handen van het kabinet zelf, niet van externe wetenschappers. 

Lees ook:

Kabinet negeerde adviezen over pandemie-aanpak

Nederland kreeg de afgelopen jaren tot drie keer toe het dringende advies met een aanpak te komen waarmee pandemieën internationaal kunnen worden bestreden. Maar actie bleef uit.

Bij evaluatie van de coronacrisis gaat het om waarheidsvinding, niet om de schuldvraag

We moeten snel de juiste lessen ­leren, om het bij de volgende pandemie beter te kunnen doen, menen Arjen Boin van de Universiteit Leiden en Paul ’t Hart van de Universiteit Utrecht.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden