Vijf vragenTweede Kamerverkiezingen

De rechter beslist vandaag of ook mensen onder de 70 via de post mogen stemmen, en dat kan grote gevolgen hebben

Demissionair minister Kajsa Ollongren van binnenlandse zaken brengt begin februari een bezoek aan een model-stembureau in Rotterdam-Charlois.  Beeld ANP
Demissionair minister Kajsa Ollongren van binnenlandse zaken brengt begin februari een bezoek aan een model-stembureau in Rotterdam-Charlois.Beeld ANP

De rechter besluit vrijdagochtend of er sprake is van ongelijke behandeling, omdat alleen 70-plussers bij de verkiezingen per post mogen stemmen. De Partij voor de Dieren spande er een kort geding over aan. Mocht de partij gelijk krijgen, dan komt de stembusgang op 17 maart in gevaar.

Kristel van Teeffelen en Bart Zuidervaart

Waar draait de zaak om?

Alleen 70-plussers krijgen bij de komende Tweede Kamerverkiezingen vanwege gezondheidsrisico’s door het coronavirus de mogelijkheid om via de post hun stem uit te brengen. Dat is vastgelegd in de Tijdelijke wet verkiezingen Covid-19, waarmee de Tweede en Eerste Kamer hebben ingestemd. Volgens het landelijke bureau van de Partij voor de Dieren is er sprake van ongelijke behandeling omdat kwetsbare 70-minners geen recht krijgen op poststemmen. De Staat maakt hier onterecht onderscheid tussen groepen, vindt de PvdD. En dat is discriminatie.

Wie komen er mogelijk ook in aanmerking om per brief te stemmen?

Het RIVM heeft een aantal risicogroepen gedefinieerd die extra kwetsbaar zijn voor het coronavirus. De categorie 70-plussers is daar één van. Maar als het aan de Partij voor de Dieren ligt krijgen álle risicogroepen het recht om per post te stemmen. Het gaat om volwassenen met ‘onderliggende ziekten’. Denk aan mensen met chronische longproblemen, hartpatiënten, burgers die kampen met ernstig overgewicht of die lijden aan een nierziekte. Het is onduidelijk hoe groot deze groep precies is. De PvdD rept zelf over ongeveer drie miljoen mensen.

Wat als de Partij voor de Dieren het kort geding wint?

De landsadvocaat waarschuwt namens de Staat dat er dan een groot logistiek probleem ontstaat. De groep 70-plussers is een duidelijk afgebakend geheel. Dat geldt niet voor de andere kwetsbaren. Er bestaat geen kant en klare lijst met stemgerechtigden die tot die categorie behoren. Er zal dus een aanmeldsysteem moeten worden opgetuigd, wat veel tijd en inzet van ambtenaren vraagt. De landsadvocaat heeft laten doorschemeren dat uitbreiding van het briefstemmen niet meer te regelen is voor 17 maart. Dat zou uitstel van de verkiezingen betekenen, een ingrijpende gebeurtenis. Het ministerie van Binnenlandse Zaken wil er niet verder op reageren. “We bereiden ons op alle scenario’s voor”, zegt een woordvoerder.

Heeft de PvdD een punt?

De PvdD staat niet alleen in de kritiek over de leeftijdsgrens. Tegen NRC zei de Nationale Ombudsman Reinier van Zutphen dat dit “geen inclusieve manier is van verkiezingen organiseren”. Ook de Kiesraad adviseerde om leeftijd bij het poststemmen los te laten. Alleen deed de Kiesraad dat niet omdat hij er ongelijke behandeling in ziet, maar omdat wordt gevreesd dat er veel ongebruikte stembiljetten in omloop zullen komen, want niet alle 70-plussers zullen gebruikmaken van een poststem. Dat verhoogt het risico op misbruik. Beter was het als mensen zichzelf hadden moeten melden, vindt de Kiesraad. Leeftijd maakt dan niet uit. Overigens is het opmerkelijk dat de Tweede Kamerfractie van de PvdD wel heeft ingestemd met het briefstemmen voor alleen 70-plussers.

Is er hoger beroep mogelijk?

De uitspraak vrijdag wordt gedaan door de kortgedingrechter, daartegen kunnen partijen in hoger beroep gaan. De kwestie rond de avondklok deze week laat zien dat die procedure snel kan gaan. Ook in dit geval zal enige spoed bij een eventueel hoger beroep geboden zijn, de verkiezingen zijn al over een kleine maand.

Lees ook

Kabinet zet deur op een kier voor uitstel verkiezingen

Het kabinet wil vasthouden aan de Tweede Kamerverkiezingen in maart, maar houdt tegelijk de mogelijkheid open om ze alsnog te kunnen uitstellen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden