Kieskompas

De PVV en Forum voor Democratie zijn elkaars grootste concurrent, net als VVD en CDA

 Lijsttrekkers Geert Wilders (PVV) en Mark Rutte (VVD) in debat tijdens Pauw's verkiezingsdebatten.  Beeld ANP
Lijsttrekkers Geert Wilders (PVV) en Mark Rutte (VVD) in debat tijdens Pauw's verkiezingsdebatten.Beeld ANP

De strijd op rechts speelt zich, anders dan de tv-debatten laten zien, niet af tussen Mark Rutte en Geert Wilders, blijkt uit gegevens van het Kieskompas.

De strijd op rechts spreekt tot de verbeelding. In debatten vangen premier Mark Rutte en PVV-voorman Geert Wilders elkaar verbaal vliegen af. Bij de laatste verkiezingen voor de Provinciale Staten in 2019 stak Forum voor Democratie de VVD naar de kroon en werd de grootste partij in de Senaat.

De strijd om de rechts-conservatieve kiezers speelt zich dit keer niet af tussen de twee grootste partijen, de VVD en de PVV. Voor Rutte en zijn VVD is Wopke Hoekstra en het CDA de grootste electorale concurrent, gevolgd door D66. Op de populistische rechterflank zijn PVV en Forum voor Democratie elkaars grootste concurrent, ondanks hun inhoudelijke verschillen.

Dat is voor Thierry Baudet en zijn Forum voor Democratie een groter probleem dan voor Wilders, De PVV trekt procentueel meer stemmen van kiezers die in 2017 op Forum stemden (20 procent) dan andersom (10 procent). Er is nu meer overlap tussen de achterbannen dan in 2017, toen Forum zich vooral profileerde als economisch rechts en anti-klimaatpartij. Van de mensen die op 17 maart op de partij van Baudet willen stemmen, vindt liefst 58 procent een stem op Wilders ook een optie. Daarna volgt pas JA21 met Joost Eerdmans en Annabel Nanninga, dat ontstond na de breuk met Baudet. JA21 trekt vooral de oudere voormalige kiezers van Forum.

Rechtse kiezer twijfelt minder dan linkse kiezer

Andersom is voor 35 procent van de PVV stemmers Baudet een optie. Een mogelijke oorzaak is dat de aanhang van Baudet zich nu vooral laat leiden door zijn anti-corona houding. Wilders heeft ook voortdurend kritiek op het coronabeleid, maar zonder dat hij het virus een ‘gewoon griepje’ noemt.

Rechts-conservatieve kiezers twijfelen over het algemeen veel minder dan linkse stemmers. Elf procent weet nog niet waar het rode potlood zal landen, op links is dat 20 procent en voor de middenpartijen 18 procent. Extremere partijen binden en overtuigen hun kiezers nog veel sneller.

Net als op de linkerflank blijven rechtse kiezers wel ‘hangen’ in het rechtse kamp. Overstap vindt vooral plaats van het centrum-rechtse CDA naar de ChristenUnie (ook omgekeerd) en een klein beetje van de PVV naar de SP. De aanhang van de SGP is het meest overtuigd van hun keuze en dus trouw aan hun partij. Overwegen zij al iets anders na hun stem in 2017, dan is dat ChristenUnie (9 procent) en een paar procent voor FvD of PVV.

Tot aan het weekend vulden anderhalf miljoen mensen de stemhulp in, van wie 124.000 relevante gegevens hebben achtergelaten, zoals stemgedrag, opleiding en leeftijd. Daardoor kunnen de onderzoekers van Kieskompas de resultaten representatief maken voor ‘de Nederlandse kiezer’.

Lees ook:

Op eigen kracht redt een linkse partij het niet meer

Ze konden vier jaar vrijuit oppositie voeren tegen een centrumrechts kabinet en toch dreigt er volgende week een zeer mager verkiezingsresultaat voor PvdA, GroenLinks en de SP. Is er nog toekomst voor links?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden