Nieuws Politiek

De politiek is zwaar verdeeld over de regels voor zzp’ers

Minister Wouter Koolmees (sociale zaken): ‘Wij hebben een arbeidsmarkt waarin mensen eigen keuzes willen maken.' Beeld ANP

De linkse oppositie ziet niets in de regels die het kabinet wil invoeren voor zzp’ers.

Een ideologisch verschil van mening staat een breed gedragen compromis over de positie van zelfstandig ondernemers, zzp’ers, in de weg. Het kabinet wil zzp’ers beter beschermen met een minimumtarief, maar tegelijk zelfstandigen die goed verdienen vrijheid bieden om ‘eigen keuzes te maken’. Die plannen stuiten op de vrees van linkse oppositiepartijen dat nog meer mensen zzp’er worden en niet meebetalen aan collectieve sociale zekerheid.

Zelfstandig ondernemers moeten minimaal 16 euro per uur verdienen, vindt het kabinet. Met dat bedrag blijven ze uit de armoede, hebben geld voor een arbeidsongeschiktheidsverzekering en het verschil met een werknemer in vaste dienst wordt kleiner. De oppositie ziet niets in dit voorstel, zo bleek vandaag bij een debat in de Tweede Kamer over de zzp-voorstellen: het bedrag is te laag om sociale verzekeringen te betalen en het verschil met vast personeel wezenlijk te verkleinen. SP’er Bart van Kent: “Het is armoede.”

De oppositie heeft ook kritiek op het plan van het kabinet om het voor zzp’ers die 75 euro of meer per uur rekenen eenvoudiger te maken om geen loonheffing en sociale premies te betalen. De PvdA vreest dat het aantal zzp’ers verder groeit. Mensen die nu nog voor een baas werken, gaan met alle fiscale voordelen voor zichzelf beginnen en ‘minder bijdragen aan belastingen en collectieve sociale zekerheid’, aldus PvdA-Kamerlid Gijs van Dijk. Minister Wouter Koolmees (D66, sociale zaken) deelt die zorg niet. Hij wijst erop dat zzp’ers duidelijkheid moeten hebben. Werknemers zullen niet makkelijk voor zichzelf beginnen, want zij verliezen bijvoorbeeld ontslagbescherming en pensioenopbouw. De minister: “Wij hebben een arbeidsmarkt waarin mensen eigen keuzes willen maken.”

Tussenrapport

Koolmees heeft haast en wil de nieuwe regels invoeren in 2021. Hij wil niet wachten op het eindrapport van de commissie Borstlap. Deze door het kabinet ingestelde groep deskundigen onder leiding van voormalig topambtenaar Hans Borstlap kwam vorige week met een ‘tussenrapport’ waarin de toekomst van zzp een belangrijke plaats heeft. De commissie denkt dat alleen een radicale verandering van de sociale zekerheid het gat dicht tussen vaste werknemers en zzp.

Borstlap bepleit een ‘meer gelijk speelveld voor alle werkenden’. Dat betekent sociale bescherming voor iedereen en het wegnemen van het verschil in kosten voor een bedrijf bij het inhuren van een vaste werknemer en een zzp’er. Die laatste is nu veel goedkoper. Borstlap komt in december met een eindversie. Koolmees vindt de analyse van de commissie interessant, maar wil nu maatregelen nemen omdat hij na de publicatie van het eindrapport nog een lange discussie voorziet over de conclusies. De vraag is of Koolmees de maatregelen kan doorzetten. Het kabinet heeft geen meerderheid in de Eerste Kamer en is afhankelijk van de linkse oppositie of Forum voor Democratie.

Zo blijft er een patstelling in de politiek over het dichten van de kloof tussen vaste werknemers en zzp’ers. Liberale partijen VVD en D66 koesteren de vrijheid van zelfstandig ondernemers. Zij zien energieke arbeidskrachten die een eigen verantwoordelijkheid dragen voor sociale zekerheid. Het CDA en de linkse partijen neigen naar verplichte bescherming, waarmee collectieve sociale zekerheid overeind blijft en het kostenvoordeel tussen zzp en vast personeel substantieel vermindert.

Plannen van kabinet voor zzp’ers

Het kabinet wil zzp’ers beter te beschermen. Tegelijk is er een groep zzp’ers die zich goed redt en die moeten de vrijheid hebben om ‘te ondernemen’. Daarom heeft het kabinet een aantal maatregelen uit het regeerakkoord verder uitgewerkt.

Voor de onderkant van de markt komt er een minimumtarief van 16 euro per uur. Het kabinet wil voorkomen dat zij als ‘werkende armen’ door het leven gaan en dat zij te weinig geld hebben om zich te verzekeren en pensioen op te bouwen. Uit onderzoek blijkt dat het inkomen van 8,6 procent van de zzp’ers onder het bestaansminimum zit, terwijl dit bij 1,6 procent is bij huishoudens van werknemers. Verder kan met deze maatregel voor een opdrachtgever of een werkgevers het prijsverschil tussen een zzp’er en een vaste werknemer kleiner worden. Het kabinet gaat er van uit dat 67 procent van de uren die een zzp’er maakt declarabel is. Op basis van de offerte wordt bepaald of sprake is van het minimumtarief. De opdrachtgever wordt daarvoor verantwoordelijk.

Wie als zelfstandige een uurprijs vraagt van meer dan 75 euro (dit bedrag wordt jaarlijks aangepast) kan met de opdrachtgever een zelfstandigenverklaring opstellen. Daarmee hoeven geen loonheffingen en sociale premies te worden betaald.

Opdrachtgevers die minder betalen dan 75 euro kunnen via een webmodule een opdrachtgeversverklaring aanvragen. Daarmee hoeven zij voor een zzp’er geen loonheffingen en sociale premies te betalen. De verklaring wordt verkregen via een vragenlijst op een website. De vragenlijst is na de zomer klaar, belooft het kabinet.

In het pensioenakkoord is met vakbonden en werkgevers afgesproken dat er een verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering komt voor zzp’ers. Dit plan moet nog uitgewerkt worden. Aansluiting van zzp’ers bij pensioenfondsen moet makkelijker worden.

Lees ook:

Zzp-certificaten die zelfstandigheid moeten garanderen zijn waardeloos

De wet is erg onduidelijk over wanneer zzp’ers echt zelfstandig zijn. Bedrijfjes springen daar handig op in door hen certificaten te verkopen. Maar die hebben volgens de Belastingdienst geen waarde.

Het uurtarief van zzp’ers in de kunst ligt op een uitzonderlijk laag niveau

Musici weigeren nog langer gratis concerten te geven. Ook andere freelance kunstenaars werken tegen uitzonderlijk lage tarieven, blijkt uit onderzoek.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden