FormatiedoorbraakReactie links

De pijn van niet regeren zit bij GroenLinks dieper dan bij PvdA

Lilianne Ploumen (Pvda) en Jesse Klaver (GroenLinks) na afloop van gesprekken over de kabinetsformatie.

 Beeld Phil Nijhuis
Lilianne Ploumen (Pvda) en Jesse Klaver (GroenLinks) na afloop van gesprekken over de kabinetsformatie.Beeld Phil Nijhuis

Dat kabinetsdeelname er hoogstwaarschijnlijk niet in zit, komt bij GroenLinks harder aan dan bij de Partij van de Arbeid, zo lijkt het. Toch houdt Klaver een sprankje hoop.

Jeannine Julen

Of hij teleurgesteld is? “Voor Nederland”, zegt GroenLinks-leider Jesse Klaver. Maar in zijn woorden klinkt ook een lichte persoonlijke teleurstelling door. Na zes maanden formeren heeft D66-voorvrouw Sigrid Kaag bekendgemaakt dat ze GroenLinks en PvdA terzijde schuift. Ze gaat onderhandelen met haar oude coalitiepartners ChristenUnie, CDA en VVD over een nieuw kabinet. “Het is heel teleurstellend dat ze ons heeft losgelaten”, zegt Klaver uiteindelijk.

Dat nieuwe verkiezingen als een zwaard van Damocles boven Kaags hoofd hingen, noemt hij geen excuus. “Je moet nooit bang zijn voor nieuwe verkiezingen. Verantwoordelijkheid betekent niet dat je moet buigen. Dit is meer van hetzelfde.”

Teleurgesteld willen ze zich bij de PvdA niet noemen. Regeren hoefde niet per se, maar obstakels waren er ook niet. In een schriftelijke reactie noemt de PvdA deze doorstart “pijnlijk voor iedereen die het juist anders wil” en zegt vanuit de oppositie te willen te laten zien “dat eerlijke, sociale en duurzame keuzes voor Nederland mogelijk zijn”.

Bescheidenheid

Al vlak na de verkiezingen, aan tafel bij de allereerste verkenners, maakte D66-leider Kaag bekend met PvdA en GroenLinks te willen regeren. Vooral GroenLinks liet zien graag aan zo’n kabinet deel te nemen. “Ons past bescheidenheid, maar we zijn bereid verantwoordelijkheid te nemen”, tekenden de verkenners op uit Klavers mond, zo blijkt uit de in april openbaar gemaakte formatie-gespreksverslagen. “GroenLinks is een stabiele partij”, zei Klaver ook, “iedereen wil regeringsdeelname”. En over inhoudelijke obstakels viel best te praten, maakte hij ook duidelijk.

Naar buiten hield de partij zich, net als de PvdA, op de vlakte over regeringsdeelname. We willen wel, maar niet koste wat kost, klonk het in het voorjaar. Maar in de zomer, na weken weerstand van VVD en CDA, sloeg de partij de handen ineen met de PvdA om de kansen aan de formatietafel te vergroten. Geen fusie, maar vergaande samenwerking, zo noemden ze het. De klimaatcrisis en de groeiende ongelijkheid zijn alleen te tackelen als er niet weer een rechts kabinet aan de macht komt, hielden Klaver en zijn secondant Corinne Ellemeet de leden voor. “We moeten nu aan de macht komen en zeggen: jongens we gaan het anders doen!”

Keihard oppositie voeren

Onder de leden van de PvdA (sommigen likken nog altijd de wonden na de electorale afstraffing van kabinetsdeelname in 2012) klonken kritischer noten. Komt er onvoldoende uit de formatiegesprekken, zei Ploumen tegen haar leden, “dan schuiven we onze stoelen achteruit, en gaan keihard oppositie voeren”.

Ondertussen kreeg Kaag steeds meer kritiek op haar aanhoudende geduw richting een progressief kabinet. Zelfs op momenten, zo klaagde een deel van de oppositie, dat ze haar aandacht elders moest vestigen. “Je verzint het niet! Wat een onbetrouwbaarheid!”, foeterde PVV-leider Geert Wilders toen bekend werd dat Kaag (toen nog minister van buitenlandse zaken) aan het dineren was met de twee linkse partijen op het moment dat het Afghaanse Kaboel viel.

Dat de D66-voorvrouw onder druk van dreigende verkiezingen nu toch zwicht voor onderhandelingen met de oude coalitie doet pijn bij de twee linkse partijen. Bij de ene misschien nog wel meer dan bij de andere. Waar Ploumen lijkt te berusten in een rol in de oppositie, leeft bij Klaver nog een sprankje hoop. Eerst klinkt het: hij gaat keiharde oppositie voeren. Daarna: “Als dit klapt, ik denk niet dat dit klapt, ben ik beschikbaar voor een meerderheidskabinet”.

Lees ook:

Leden PvdA en GroenLinks enthousiast over samenwerking, maar niet over regeren met Rutte

Het enthousiasme voor een links pact is enorm bij de leden van PvdA en GroenLinks. De weerzin tegen Mark Rutte is ongeveer even groot.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden