Journalistiek

De persvrijheid holt in Nederland al drie jaar achteruit

Een verslaggever van omroep Powned op de parkeerplaats van de Sionkerk, afgelopen maart. De Urker kerk besloot de coronamaatregelen op te heffen voor kerkgangers. Toen journalisten daarover vragen kwamen stellen, werden zij belemmerd in hun werk. Beeld ANP
Een verslaggever van omroep Powned op de parkeerplaats van de Sionkerk, afgelopen maart. De Urker kerk besloot de coronamaatregelen op te heffen voor kerkgangers. Toen journalisten daarover vragen kwamen stellen, werden zij belemmerd in hun werk.Beeld ANP

Al drie jaar op rij verslechtert de persvrijheid in Nederland, en de Tweede Kamer maakt zich daar zorgen over. Journalisten krijgen steeds vaker te maken met actieve tegenwerking, intimidatie en online of fysieke bedreigingen. Nederland is het afgelopen jaar in de EU-lijst van Persvrijheid zelfs gezakt naar de zesde plaats.

De situatie is “zeer ernstig” en er is “nadrukkelijk iets aan de hand”, verklaarden deskundigen tegen de Kamerleden. Op vijf van de zeven indicatoren van persvrijheid gaat het de verkeerde kant op, zegt de Amsterdamse professor Claes de Vreese, hoogleraar Artificial Intelligence. “Dat is niet mis. Het gaat over gebrekkige informatievoorziening van de overheid, veiligheidsdiensten die niet meewerken met journalisten, over politieke leiders die in het openbaar bedreigingen en aanvallen op journalisten legitimeren, fysiek geweld en intimidatie.”

In de Scandinavische landen staat de persvrijheid er beter voor omdat daar systematisch tegen aanvallers wordt opgetreden. Maar er is ook een andere cultuur in Nederland, zegt lector journalistiek, Daniëlle Aerts van Fontys Hogescholen. “De agressie en het op de man spelen is in Nederland veel sterker dan in die landen”.

‘Tuig van de richel’

Een snelle oplossing is niet voorhanden. Wel zou het goed zijn als de politie per regio een aanspreekpunt heeft, waar journalisten terecht kunnen. En het helpt niet als Kamerleden zelf journalisten expliciet aanvallen, met woorden als ‘tuig van de richel’, zegt De Vreese.

Europees ombudsman Alex Brenninkmeijer wijst op het gevaar dat de democratie verzwakt als de persvrijheid verslechtert. Dat is volgens hem het expliciete doel van populisten. “Populisme is gericht op het manipuleren van democratie. Polarisatie is daarbij behulpzaam.”

Lees ook:

Journalisten melden tijdens Corona veel vaker dat ze worden geïntimideerd of aangevallen

De Tweede Kamer wil dat de politie sneller in actie komt als journalisten bedreigd worden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden