Evacuaties

De opvolger van Kaag erft een lastig Afghanistandossier

Tijdelijk demissionair minister Tom de Bruijn van buitenlandse zaken (D66) bij aankomst op het Binnenhof voor de wekelijkse ministerraad.  Beeld ANP
Tijdelijk demissionair minister Tom de Bruijn van buitenlandse zaken (D66) bij aankomst op het Binnenhof voor de wekelijkse ministerraad.Beeld ANP

De opgestapte minister Sigrid Kaag laat met Afghanistan een lastig dossier achter voor haar opvolger.

Met het opstappen van demissionair minister Sigrid Kaag zijn de problemen van het demissionaire kabinet in Afghanistan niet opgelost. Op dit moment neemt Tom de Bruijn de honneurs waar. De nieuwe minister van buitenlandse zaken erft een belofte om in ieder geval nog ruim vijfhonderd man te evacueren en een mailbox met meer dan twintigduizend mensen die vragen om evacuatie uit het land.

Op de lijst van mensen die geëvacueerd hadden moeten worden staan in ieder geval nog 551 namen. Dat blijkt uit de laatste stand van zaken die het kabinet begin deze week naar de Kamer stuurde. In die groep zitten 459 Nederlanders en mensen met een Nederlandse verblijfsvergunning, 22 tolken die voor Nederland hebben gewerkt en zeventig mensen die onder de motie-Belhaj vallen.

In die motie riep de Tweede Kamer het kabinet na de val van Kaboel op om verschillende groepen Afghanen te evacueren die vanwege werk voor en met Nederlanders gevaar lopen. Denk bijvoorbeeld aan mensenrechtenactivisten of tolken die voor journalisten werkten.

Nederland kan niets betekenen

Het kabinet heeft deze groep van ruim vijfhonderd man in beeld (gehad) en het is duidelijk dat zij, samen met hun partner en van hen afhankelijke kinderen, recht hebben op evacuatie. Maar op dit moment kan Nederland niets voor hen betekenen.

De nieuwe minister van buitenlandse zaken zal met Qatar, Pakistan en Turkije de gesprekken moeten voortzetten die Kaag startte om deze groep alsnog het land uit te krijgen. De hoop is dat in ieder geval een deel het land kan verlaten, nu het vliegveld van Kaboel weer operationeel is. Dat lijkt echter enkel een uitweg voor Nederlanders: de Taliban wil haar eigen onderdanen vooralsnog niet laten gaan.

Het laatste dat de meeste Afghanen en Nederlanders gehoord hebben van het ministerie is dat de evacuaties zijn gestaakt en dat ze een veilig heenkomen moeten zoeken. Van een deel van hen is niet duidelijk of ze nog in Afghanistan zijn, of op de vlucht zijn geslagen richting een buurland. Nederland belooft dat de mensen die al waren opgeroepen voor evacuatie een inreisvisum krijgen en naar Nederland worden gevlogen wanneer ze zich melden bij de ambassade in een ander land. De regeling voor tolken en ander personeel van de militaire- en politiemissies in Afghanistan die ‘hoog-risico-werkzaamheden’ uitvoerden, blijft in principe altijd van kracht.

Een volle mailbox

Los van deze lijst van ruim vijfhonderd mensen, kampt het ministerie nog met een overgelopen mailbox. In die mailbox, die na de val van Kaboel werd geopend, zitten nog tienduizenden e-mails die moeten worden uitgezocht. Om precies te zijn 40.957.

Volgens de laatste cijfers gaat het om zeker 21.512 verzoeken voor bescherming onder de motie-Belhaj. Maar in de mailbox zitten ook onder meer aanvragen van tolken en beveiligers van na de val van Kaboel op 15 augustus, verzoeken om gezinsherenigingen te versnellen of om behalve het kerngezin ook andere afhankelijke familieleden te evacueren.

De drie ministeries die verantwoordelijk zijn voor de mailbox (buitenlandse zaken, defensie en veiligheid en justitie) hebben nog geen idee hoeveel Afghanen met recht op evacuatie uit die mailbox gaan rollen. Ook is onduidelijk hoeveel van hen nog in het land zitten, wie er gevlucht zijn of geëvacueerd door een ander land.

De mailbox gaat dicht

In de brief die het kabinet begin deze week naar de Kamer stuurde, kondigde het aan dat de mailbox op vrijdag 17 september zou sluiten. Alle aanvragen die vallen onder de motie-Belhaj worden opgeslagen en mensenrechtenactivisten en andere groepen uit de motie krijgen een speciale status in het asielbeleid. Maar het kabinet spant zich niet meer in om deze Afghanen te evacueren. De bewindspersonen beloven wel om alle mails van een antwoord te voorzien.

De nieuwe minister van buitenlandse zaken moet voor deze groep Afghanen het overleg overnemen dat Kaag voerde met de Verenigde Naties en Europese partners over een programma om kwetsbare Afghanen bescherming te bieden. ‘Hierbij kan niet vooruit gelopen worden op het aantal personen, de criteria en de looptijd van een eventueel programma, want dit is afhankelijk van de mogelijkheden van deze organisaties in Afghanistan en de uitvoerbaarheid in Nederland’, aldus de brief naar de Kamer.

Lees ook:

Alleen met het grote gebaar kon Sigrid Kaag haar reputatie redden

Haar reputatie en de verkiezingswinst van D66 stonden op het spel. D66-leider Sigrid Kaag heeft een paar flinke deuken opgelopen, maar vond een uitweg met een ‘zakelijke’ oplossing.

Al maanden werd gewaarschuwd voor een rampscenario in Afghanistan. Wanneer kwam Nederland in actie? Een reconstructie

Nederland evacueerde 2500 mensen uit Afghanistan. Maar de voorbereidingen voor die evacuaties verliepen rommelig. Ministeries werkten langs elkaar heen, en lang bleef onduidelijk wie wel en wie niet in aanmerking kwam voor evacuatie. Een reconstructie van de politieke besluitvorming.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden