Verkenningsdebat

De nieuwe verkenner mag het oplossen

Mark Rutte (VVD) in de Tweede Kamer tijdens het debat over de mislukte formatieverkenning.  Beeld ANP
Mark Rutte (VVD) in de Tweede Kamer tijdens het debat over de mislukte formatieverkenning.Beeld ANP

De Tweede Kamer grijpt de rel rond de Omtzigt-notitie aan om de regie over het formatieproces terug te pakken. Er moet een nieuwe verkenner komen, met ‘gezag en voldoende afstand tot de politiek’, zei D66-leider Sigrid Kaag donderdag.

In de chaos van de afgelopen week speelden de verkenners een hoofdrol. Het was D66-demissionair minister Kajsa Ollongren die per ongeluk inzage gaf in een gespreksverslag waarin de passage over Omtzigt stond (‘functie elders’). Met haar collega-verkenner Annemarie Jorritsma (VVD) verklaarde ze naderhand dat er met geen enkele fractievoorzitter was gesproken over het CDA-Kamerlid. Het bleek, zoals Rutte gisteren toegaf, onjuist. Beide verkenners traden vorige week al af.

Ook hun opvolgers, de demissionair ministers Wouter Koolmees (D66) en Tamara van Ark (VVD), zullen plaats moeten maken voor een onafhankelijker persoon. Verkenners die zo dicht op de dagelijkse politiek zitten, zijn ‘kwetsbaar’, aldus CDA-leider Wopke Hoekstra. De kans bestaat namelijk dat Koolmees en/of Van Ark terug zal keren in een nieuw kabinet. D66-collega Kaag vindt dat de Kamer door de verschillende verkenners ‘onvolledig, onzorgvuldig en veel te traag’ is geïnformeerd. Het heeft ‘het wantrouwen alleen maar vergroot’.

Roep om de terugkeer van de koning

ChristenUnie en SGP zien het liefst dat het staatshoofd deze rol in de kabinetsformatie terugkrijgt, net als in de periode vóór 2012. Gert-Jan Segers (CU): “Als iemand staat voor discretie en afstand, dan is het de koning. Daar hebben we al enige jaren ervaring mee en ik kan me geen ongemak herinneren als dit.” De oproep van de christelijke partijen vindt onvoldoende gehoor.

De Kamer is ook over een ander onderdeel van de formatie ongelukkig. Het proces wordt begeleid door ambtenaren van het ministerie van algemene zaken, die dus werken voor de premier. Volgens Rutte heeft hij tijdens de formatie geen enkel contact met deze ambtenaren, omdat ze worden uitgeleend aan de Kamer. Diverse partijen vrezen desondanks dat hij een informatievoorsprong heeft. Zoals Hoekstra zei: “Wij staan hier allemaal als Kamerlid. We hebben recht op dezelfde informatie. Daar gaat het scheef.” De kans is groot dat de Kamer dit wil veranderen voor de rest van de formatie.

Lees ook:

Wat stond er nog meer in de gespreksverslagen van de verkenners? ‘PvdA en GroenLinks allebei gaan we niet trekken’

De openbaar geworden gespreksverslagen van de verkenningsfase bieden een uniek inkijkje in de kabinetsformatie, die normaal gesproken achter gesloten deuren plaatsvindt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden