Defensie

De Nederlandse krijgsmacht zit in een diep dal, daar verandert de begroting voorlopig niets aan

Demissionair minister Henk Kamp (VVD) van defensie (rechts) begroet Tweede Kamerlid en partijgenoot Jeroen van Wijngaarden voorafgaande aan het debat over de defensiebegroting voor komend jaar.  Beeld ANP
Demissionair minister Henk Kamp (VVD) van defensie (rechts) begroet Tweede Kamerlid en partijgenoot Jeroen van Wijngaarden voorafgaande aan het debat over de defensiebegroting voor komend jaar.Beeld ANP

Het Kamerdebat over de defensiebegroting mondt uit in afreageersessie.

Christoph Schmidt

Het Nederlandse defensiebeleid komt eigenlijk al jarenlang neer op ‘pleisters plakken’, in de woorden van CDA-Tweede Kamerlid Derk Boswijk. Het debat over de defensiebegroting voor komend jaar draaide woensdag uit op een afreageersessie over wat er allemaal mis is met dat beleid.

Het materieel is verouderd, het personeel moet op een houtje bijten en Nederland slaat internationaal een modderfiguur. Tel daarbij de recente debacles op, zoals de Afghanistan-evacuaties deze zomer en het Hawija-bombardement uit 2015 (minstens zeventig Iraakse burgerslachtoffers) en het plaatje is compleet. De Nederlandse krijgsmacht zit in een diep dal, zowel militair als politiek.

VVD-Kamerlid Jeroen van Wijngaarden vindt het typerend dat het demissionaire kabinet ronduit toegeeft dat die krijgsmacht momenteel niet aan haar grondwettelijke taken kan voldoen. Tegelijk wilde hij niet al te veel kritiek hebben op de begroting voor volgend jaar, omdat zijn partij immers een nieuw kabinet in elkaar aan het timmeren is, samen met de huidige drie coalitiepartijen. Wat daarin de nieuwe defensie-ambities zijn, is nog niet bekend.

Onwezenlijk

Dat maakte het debat ook wat onwezenlijk. Het in januari afgetreden kabinet kon dit jaar immers geen nieuwe stippen aan de horizon zetten en heeft voor Prinsjesdag een begroting gepresenteerd waarin slechts op de winkel wordt gepast, hoe hoog de nood bij de verschillende krijgsmachtonderdelen ook is.

Onder meer de PvdA en GroenLinks verwijten de vier coalitiepartijen dat ze zich achter die lopende formatiegesprekken verschuilen, waardoor ze voor het komende jaar geen enkele ambitie zouden tonen. “Dan kunnen we nu net zo goed naar huis gaan”, aldus Laura Bromet (GroenLinks). “Wat doen we hier eigenlijk?”, wilde ook Kati Piri (PvdA) weten.

De huidige begroting beloopt zo’n 12,5 miljard euro, ongeveer 1,4 procent van het nationaal inkomen. Daarmee zit Nederland diep in de achterhoede van de Navo-landen. Om een inhaalrace in te zetten, zou er jaarlijks 4 miljard bij moeten, zei demissionair minister Henk Kamp (VVD) vorige week in een interview met De Telegraaf. Datzelfde bedrag is in april genoemd door de commandanten van de vier krijgsmachtonderdelen (landmacht, luchtmacht, marine en marechaussee) in een gezamenlijk interview met Trouw.

Om in 2024 te voldoen aan de Navo-norm van 2 procent van het nationaal inkomen – een belofte die premier Rutte in 2018 deed – zou er elk jaar zelfs 5 miljard bij moeten.

Kritisch

SP-Kamerlid Jasper van Dijk is kritisch over dat soort cijfers. “Er is een massieve lobby gaande voor die 4 miljard.” PvdA-collega Piri merkte op dat er de afgelopen jaren al extra geld naar Defensie is gegaan, maar dat de slagkracht van de krijgsmacht er niet bepaald groter op is geworden. “Wat was de effectiviteit van die vele honderden miljoenen extra de afgelopen jaren?”

Overigens is er dit jaar nog bijna een half miljard euro extra vrijgemaakt voor volgend jaar, onder meer voor het verkleinen van de onderhoudsachterstanden.

Bijna alle partijen betreuren de slechte arbeidsomstandigheden van het defensiepersoneel. Daaraan verandert de begroting vooralsnog niets. “De salarissen van militairen liggen regelmatig op de armoedegrens”, aldus Boswijk (CDA). Ook het laatste loonbod (1,4 procent erbij) blijft ver achter bij de verhoging van andere ambtenarensalarissen. Daarnaast zijn er negenduizend vacatures bij Defensie.

Lees ook:
Geef ons geld, zeggen deze topmannen van Defensie: ‘Wij zijn de klaplopers van de Navo’

De top van Defensie vindt dat er fors meer geld bijmoet om de krijgsmacht overeind te houden. Bij wijze van uitzondering treden ze daarom in de openbaarheid.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden