Rob Jetten (D66), Mark Rutte (VVD), Sophie Hermans (VVD), Sigrid Kaag (D66) en Wopke Hoekstra (CDA) tijdens het debat in de Tweede Kamer.

AnalyseRegeerakkoord

De kritische Kamer gelooft nog niet zo in die nieuwe bestuurscultuur van Rutte IV

Rob Jetten (D66), Mark Rutte (VVD), Sophie Hermans (VVD), Sigrid Kaag (D66) en Wopke Hoekstra (CDA) tijdens het debat in de Tweede Kamer.Beeld ANP

Tijdens het debat over het regeerakkoord van Mark Ruttes vierde kabinet blijft de beloofde nieuwe bestuurscultuur met raadselen omgeven.

Jeannine Julen

Kabinet-Rutte IV komt met een nieuwe bestuurscultuur – beoogd premier Mark Rutte wil er tijdens de presentatie van zijn coalitieakkoord direct blijk van geven. “Ik begrijp u volkomen”, zegt hij regelmatig tegen kritische leden van de oppositie, maar, herhaalt hij met enige regelmaat, dit is geen klassiek regeerakkoord. De losse eindjes ervan wil zijn kabinet met hulp van de Tweede Kamer aan elkaar knopen.

Maar die Tweede Kamer is kritisch. Vooral waar het gaat om de zorgkosten. Rutte spreekt over het afremmen van de zorguitgaven maar met name de linkse oppositie spreekt over een keiharde bezuiniging. Een bezuiniging op de jeugdzorg, maar ook op de ouderenzorg. En het is nog de vraag hoeveel extra ic-bedden dit nieuwe kabinet kan realiseren. “Ik wil met u samenwerken”, zegt GroenLinks-leider Jesse Klaver, als hij de VVD-leider verzoekt de zorgbesparing van bijna 5 miljard van tafel te vegen, “maar niet als die vijf miljard als een zwaard van Damocles boven ons hoofd hangt.” De GroenLinks-leider eist dat het kabinet die bezuiniging schrapt. Rutte voelt er niet voor en noemde het verzoek van Klaver een lakmoesproef. Klaver sneerde dat dat niet de manier is hoe een nieuwe bestuurscultuur in zijn werk gaat.

De slachtoffers van de toeslagenaffaire

De oppositie heeft ook vragen, over de enorme zak geld bijvoorbeeld die de coalitie tegen de stikstofproblematiek aangooit. Maar liefst 25 miljard. Hoe gaat het kabinet dat geld nou precies besteden? Want als dat niet goed gebeurt, maant Esther Ouwehand van de Partij voor de Dieren, zadelt dit kabinet latere generaties op met een enorme hypotheek. Caroline van der Plas van de BoerBurgerBeweging (BBB) vraagt zich af of het nieuwe kabinet de staat van de Natura2000-gebieden wel voldoende onder de loep heeft genomen.

“U presenteert een document dat zegt: geef ons dat vertrouwen”, zegt Sylvana Simons van Bij1, maar haar valt op dat de aanstaande coalitie maar zuinigjes rept over de reden waarom het in eerste instantie moest aftreden: de toeslagenaffaire. Hoe laat dit akkoord zien dat het kabinet van plan is het vertrouwen van de slachtoffers van deze affaire terug te winnen? Simons wijst de uithuisplaatsing van ruim 1100 kinderen wier ouders duizenden euro’s terug moesten betalen aan de Belastingdienst. VVD-leider Rutte wilde er niet aan. “Dit onderwerp leent zich niet voor een vluggertje hier”, zei hij enigszins geagiteerd. “Dat kan ik hier niet even uit de losse pols met mevrouw Simons bespreken.”

Mark Rutte (VVD) tijdens het debat in de Tweede Kamer over het coalitieakkoord van VVD, D66, CDA en ChristenUnie. Beeld ANP
Mark Rutte (VVD) tijdens het debat in de Tweede Kamer over het coalitieakkoord van VVD, D66, CDA en ChristenUnie.Beeld ANP

Een Rutte-imitatie van Van der Staaij

Bij de rechtse partijen leven er zorgen over de miljarden die dit kabinet uitgeeft aan klimaatbeleid. Al die plannen hebben nul effect, zeggen ze bij Ja21. Heeft deze coalitie wel gekeken of er voldoende technische mankracht is om al die plannen uit te voeren, vraagt de SGP zich af. Fractievoorzitter Kees van der Staaij vroeg aandacht voor de grote hoeveelheden geld dit kabinet wil gaan uitgeven – en dat deed hij met een Rutte-imitatie. Had Rutte in de oppositie gezeten, dan zou hij volgens Van der Staaij hebben gezegd: “Wat zijn dit voor uitgaven? Er wordt met miljarden gestrooid alsof het niks is! Wij zijn de partij van de financiële degelijkheid, wij willen de rekening niet doorschuiven naar anderen!”

Rutte, die er hartelijk om kon lachen, benadrukt dat die financiële ruimte er is omdat Nederland er goed voor staat. “Wil je dit land in de toekomst concurrerend houden, dan moeten we die financiële power die we nu hebben inzetten.”

Het bijna toegeeflijke karakter van het aanstaande kabinet, die handreiking, die snak naar samenwerking... de Tweede Kamer lijkt zich er in dit eerste debat nog niet heel veel raad mee te weten. Meer dan eens vroegen Kamerleden daarom hoe die nieuwe werkwijze van Rutte IV eruitziet. Een heel duidelijk antwoord kwam er niet van de VVD-leider.

Lees ook:

Suikertaks, geen leenstelsel meer en heel veel huizen: dit zijn de plannen van Rutte IV

Welke plannen heeft kabinet Rutte IV voor de komende regeerperiode? In dit artikel zetten we ze allemaal op een rij.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden