WaarschuwingPBL en Raad van State

De klimaatdoelen van het kabinet raken steeds verder uit zicht

Windmolens op het IJsselmeer.  Beeld ANP
Windmolens op het IJsselmeer.Beeld ANP

Het kabinet wordt wederom op de vingers getikt: het doet te weinig om in 2030 de zelf gestelde klimaatdoelen te halen.

Niet voor het eerst stelt het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) vast dat Nederland fors meer moet doen om de klimaatdoelen te halen. Het PBL verwacht dat de CO2-reductie in 2030 uitkomt tussen de 38 en 48 procent ten opzichte van 1990. Het kabinet streeft nu nog naar 49 procent. Maar de Green Deal van de Europese Commissie verplicht de lidstaten tot 55 procent minder uitstoot. “Nederland staat voor een forse opgave”, zegt Pieter Hamming van het PBL.

De doelen uit de klimaatwet raken uit zicht, concludeert ook de Raad van State, die deze wet uit 2019 jaarlijks toetst. Vicepresident Thom de Graaf: “We roepen op met spoed extra maatregelen te nemen, onafhankelijk van wat er besproken wordt in de formatie. Wat er nu gedaan wordt, is absoluut onvoldoende.”

null Beeld

Landbouw, woningen en verkeer lopen achter

Uit de PBL-berekeningen blijkt dat vooral de doelen voor het klimaatneutraal maken van woningen en kantoren en voor de landbouw uit zicht raken. In het klimaatakkoord staat dat er dit jaar al zo’n 100 à 200.000 woningen van het gas gehaald moeten worden. Tot nu toe is de cv-ketel slechts uit zo’n 2000 woningen verdwenen. Het elektrificeren van huizen kost meer geld dan gedacht en de benodigde afspraken met woningcorporaties zijn nog niet gemaakt.

Volgens het planbureau is er in de landbouw nog niet veel gebeurd. Tijdens de onderhandelingen over het klimaatakkoord besloot de landbouwsector zelf dat die nog 1,5 megaton CO2 extra kon besparen, bovenop de gestelde eis. Maar voorlopig blijft de sector achter.

Ook het schoner maken van het wegverkeer loopt niet op schema. Toch heeft het demissionaire kabinet besloten pas in 2024 te beslissen over extra maatregelen, omdat sommige technieken en innovaties dan verbeterd zijn.

Industrie en energievoorziening

Het verduurzamen van de elektriciteitsvoorziening en de industrie gaat wél voortvarend, vooral dankzij de snelle toename van het aantal windparken. In de industrie worden de komende jaren flinke besparingen verwacht, door ondergrondse CO2-opslag en doordat de CO2-heffing resultaat gaat opleveren.

null Beeld

Maar om te voldoen aan de Europese 55 procent is veel meer nodig. Tekenend is dat het kabinet dit jaar waarschijnlijk het Urgenda-vonnis niet haalt, dat de staat verplicht om de CO2-uitstoot per 2020 met een kwart terug te brengen. Vorig jaar haalde Nederland dit met de hakken over de sloot, vooral dankzij de coronacrisis.

Het nieuwe Europese doel stelt het kabinet voor nog grotere uitdagingen. Voor een deel dwingt de Europese Commissie de industrie en elektriciteitssector tot verduurzaming, door het CO2-emissiehandelssysteem ETS aan te scherpen. Daarnaast krijgt Nederland doelen opgelegd voor het wegverkeer, de gebouwde omgeving en de landbouw. Nederland zal zo’n vijftien megaton moeten besparen, zegt Pieter Hamming van het PBL. “Dat is best veel, maar in de ordergrootte van wat we al doen, niet enorm. Het lastige is vooral dat Nederland om dit voor elkaar te krijgen snel forse investeringen zal moeten doen om het elektriciteitsnet uit te breiden. Het zal heel moeilijk worden om die capaciteit snel op te hogen.” De aanleg van een hoogspanningsleiding kan tien jaar duren.

null Beeld

Zeven miljard nog niet doorgerekend

In een reactie op de PBL-cijfers schrijft staatssecretaris van klimaat Dilan Yesilgöz dat extra maatregelen nodig zijn om de klimaatambities te halen. Ze wijst op de zeven miljard aan extra klimaatgeld die het kabinet tijdens Prinsjesdag uittrok. Die heeft het PBL nog niet kunnen doorrekenen in de nieuwe verkenning. Ook laat ze opnieuw weten dat het kabinet dit jaar waarschijnlijk ‘Urgenda’ niet haalt, en dat ze de komende jaren ‘een vinger aan de pols’ wil houden. Het uitwerken van maatregelen om aan de nieuwe Europese norm te voldoen is volgens haar aan een volgend kabinet.

Eerder liet het demissionaire kabinet doorschemeren dat het mogelijk genoegen neemt met een CO2-besparing van 52 procent in 2030, als de nieuwe Europese eis zich in de Nederlandse situatie naar dat percentage vertaalt. De Raad van State noemt die instelling een schande. “Nederland heeft lang gelobbyd voor de ophoging van het Europese doel. De ambitie die je in Brussel toont, moet je ook in Nederland tonen.”

Ook pleit het belangrijkste adviesorgaan van het kabinet ervoor om in het volgende kabinet een minister aan te stellen die zich exclusief bezighoudt met het klimaat. Die minister zou moeten kunnen meekijken bij besluiten op andere ministeries, en erop moeten toezien dat nieuwe wetten in lijn zijn met de klimaatambities.

Lees ook:

Nijpels over klimaatplannen: Niemand vroeg of het coronabeleid wel betaalbaar was

De voorzitter van het klimaatberaad Ed Nijpels heeft een boodschap aan de formerende partijen: kom met een zeer uitgebreid hoofdstuk over het klimaatbeleid. “Het is ondenkbaar dat je dit in twintig regeltjes afdoet.”

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden