Verhoren

De Kamer zoekt naar de rode vlag: waar raakt de burger verstrikt in de bureaucratie?

Beeld Colourbox

Waarom komt de burger klem te zitten in de bureaucratie? Een commissie van de Tweede Kamer begint maandag met verhoren, die daar licht op moeten werpen. ‘Het is geen heksenjacht.’

De Tweede Kamer signaleert dat de burger verstrikt raakt in de bureaucratie: bij het aanvragen van toeslagen, de verstrekking van een uitkering of de aanvraag van een rijbewijs, steeds vaker gaat het mis. Hoewel veel burgers goed worden geholpen, lopen sommigen vast door ingewikkelde regels en discussies met ambtenaren. De Kamer wil weten hoe dat komt. Een vraag is ook of de Tweede Kamer zelf zoveel eisen stelt dat organisaties en burgers daar niet meer aan kunnen voldoen. In het voorjaar wil de Kamer erover rapporteren.

Sinds maart is een commissie van Kamerleden bezig met het onderzoek. Vanaf maandag hoort deze Tijdelijke commissie uitvoeringsorganisaties deskundigen, ambtenaren en politici. “Wij zoeken geen schuldigen. Het is geen heksenjacht. Wij zijn op zoek naar de rode draad. Hoe komt het dat het de ene keer goed gaat en de andere keer fout”, zegt VVD-Kamerlid André Bosman, voorzitter van de commissie.

Het onderzoek richt zich vooral op het contact tussen de burger en de Belastingdienst, uitkeringsorganisatie UWV en het Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzen (CBR). Bij deze organisaties kwam de afgelopen jaren een reeks fouten aan het licht. Het UWV gaf duizenden boetes voor formulieren die per ongeluk te laat werden ingeleverd, maar zag fraude met uitkeringen in Polen over het hoofd. En oudere automobilisten die hun rijbewijs wilden verlengen moesten daar maanden, soms zelfs een jaar op wachten.

De affaire rond de kinderopvangtoeslag blijft buiten het onderzoek

De problemen bij de Belastingdienst vielen het meest op. De commissie richt zich onder meer op de bereikbaarheid en werkwijze van de Belastingtelefoon, fouten bij de beoordeling van de erfbelasting en het aanvragen van zorg- en huurtoeslag. De kinderopvangtoeslagaffaire blijft buiten dit onderzoek. Deze kwestie gaat over de beschuldiging van fraude aan het adres van duizenden ouders. Die was onterecht, maar toch moesten zij vaak tienduizenden euro’s aan toeslagen terugbetalen. Dat is zo’n groot debacle dat de Tweede Kamer daar apart onderzoek naar doet via een parlementaire ondervraging; de openbare verhoren beginnen half november.

Maandag vertellen onder anderen Kim Putters, directeur van het Sociaal Cultureel Planbureau, en Reinier van Zutphen, Nationaal Ombudsman hoe de burgers soms de weg niet meer vinden in het web van regels en voorschriften. In Trouw formuleerde Van Zutphen een jaar geleden: “Organisaties richten zich op mensen die zelfredzaam zijn en de digitalisering snappen. De andere groep, die substantieel is, wordt vergeten. De laatste tijd zien we ook dat veel zelfredzame burgers vastlopen. Een heel slecht signaal. Overheden doen heel veel via automatische systemen, waar geen mens meer aan te pas komt.” 

De Ombudsman vindt ook al jaren dat vergissingen van mensen te hard worden afgestraft en dat ambtenaren te weinig ruimte krijgen om of af te wijken van de regels. Behalve met ambtenaren, bijvoorbeeld van het UWV, praat de commissie met vertegenwoordigers van burgers, zoals Ieder(in), de belangenorganisatie van mensen met een beperking.

De commissie hoopt door onderzoek naar de werkwijze van de Belastingdienst, het UWV en het CBR ook te achterhalen hoe de praktijk is bij allerlei andere organisaties, zoals de gemeentelijke sociale diensten en de Sociale Verzekeringsbank. Voorzitter Bosman: “Wij willen kijken wat er mis gaat, waar een rode vlag hangt. Als we dat identificeren bij de drie organisaties die wij onderzoeken, is dat hopelijk ook van toepassing op andere organisaties.”

Lees ook:

Waarom de burger de overheid niet meer vertrouwt

De Tweede Kamer begint met een onderzoek naar de vraag waarom de burger de overheid vaak niet meer vertrouwt. Wat is de oorzaak van de chaos bij organisaties als de Belastingdienst en het CBR?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden