AnalyseWopke Hoekstra

De Kamer is nog niet klaar met Hoekstra en zijn omstreden investering

null Beeld Brechtje Rood
Beeld Brechtje Rood

Net nu de kabinetsformatie in rustiger vaarwater komt, ligt een van de hoofdonderhandelaars onder vuur. De Kamer wil opheldering van Hoekstra.

Demissionair minister van financiën Wopke Hoekstra kan zich opmaken voor een stevig debat in de Kamer vanwege zijn belang in een brievenbusfirma op de Britse Maagdeneilanden. Hij heeft, vindt de oppositie, ‘het imago’ van Nederland flink geschaad met zijn investering in safariparken via een omstreden constructie. Coalitiepartijen VVD, D66, ChristenUnie en het CDA houden zich opvallend stil.

In Spanje en Italië is het bericht dat Hoekstra is opgedoken in de Pandora Papers zelfs groot nieuws. Hij heeft zich daar vorig jaar niet populair gemaakt, vanwege zijn harde opstelling tijdens de coronacrisis over de Europese steunpakketten. Hoekstra zelf reageerde zondagavond via Twitter op het nieuws over zijn belegging. Het was zonder winstoogmerk, benadrukt de minister, en de opbrengst heeft hij geschonken aan een goed doel. De investering was 12 jaar geleden en Hoekstra zegt zich niet te hebben gerealiseerd waar het bedrijf was gevestigd. De minister had zich, concludeert hij nu, ‘ daar achteraf beter in moeten verdiepen’.

Een excuusmail aan zijn ABN-collega's

Hoekstra’s belangrijkste verweer is dat hij geen enkele regel heeft overtreden. Die opvatting heeft ook zijn mede-investeerder, president-commissaris van ABN Amro, Tom de Swaan. Toch deed De Swaan gisteren plotseling afstand van zijn belang, nadat de bank het aanvankelijk niet nodig vond inhoudelijk te reageren. De Swaan excuseerde zich per email aan zijn ABN-collega’s: “Het valt mij aan te rekenen dat ik het afbreukrisico van deze structuur onvoldoende op mijn netvlies heb gehad”. Hij schrijft ‘goed’ te snappen dat zo’n constructie in de huidige tijd ‘vragen’ oproept.

In 2009 stonden de belastingparadijzen nog niet in een kwalijk daglicht. Hoekstra zou weinig hebben geweten over de investering. De minister heeft, zegt hij, alleen de eerste oprichtingsbijeenkomst bezocht, kent de andere investeerders niet en heeft nooit de mailings en jaarverslagen van het bedrijf gelezen.

De verklaring van Hoekstra roept bij oppositiepartijen PvdA, SP en GroenLinks vragen op. Want hoe denkt de minister nog geloofwaardig te kunnen opereren in zijn aanpak van belastingfraude, als hijzelf een route met vraagtekens gebruikte? PvdA-Kamerlid Nijboer wil weten of Hoekstra de enige investeerder was die niet wist dat het geld via de Maagdeneilanden liep. De minister moet ook inzicht geven of hij nog andere investeringen via belastingparadijzen liet lopen. En de oppositie wil weten wat Mark Rutte precies in 2017 te horen gekregen van Hoekstra, en welk oordeel de premier gaf aan deze constructie.

Ook in de Eerste Kamer gesproken over belastingparadijzen

De eerste onthullingen van het wereldwijd samenwerkende journalistencollectief ICIJ, over grootschalige belastingontduiking via zogeheten belastingparadijzen, stammen uit 2013. Sindsdien is er wereldwijd aandacht voor belastingontwijking en -ontduiking. De andere investeerders in de Afrikaanse safariparken verklaren tegenover de onderzoeksjournalisten van Trouw, FD en Investico dat er sindsdien discussie was of ze niet moesten vertrekken van de omstreden Maagdeneilanden. Hoekstra zegt hier niet van op de hoogte te zijn geweest.

Ook in de Eerste Kamer werd er vanaf 2013 geregeld over de aanpak van belastingparadijzen gesproken. Belastingparadijzen ondermijnen wereldwijd de financiering van sociale en publieke voorzieningen. Hoekstra was sinds 2011 senator en ook vicevoorzitter van de commissie financiën in de senaat. Toch heeft hij nooit gemeld dat hij ook zelf via een belastingparadijs een investering had lopen. Dat was volgens Hoekstra niet verplicht. Het is juridisch ook niet verboden om via brievenbusfirma’s in belastingparadijzen te investeren, benadrukt de minister. Maar het zegt volgens de oppositie wel iets over de geloofwaardigheid van een minister, die zegt belastingfraude te willen bestrijden.

Hoekstra zal zich deze week in de Kamer moeten verantwoorden. De beoogde nieuwe coalitiepartijen hielden zich gisteren opvallend buiten de ontstane commotie over de Pandora Papers. VVD, D66, CDA en ChristenUnie hopen dat de formatie deze week juist in rustiger vaarwater komt. Het laatste waar zij nu op zitten te wachten is nieuwe problemen met één van de onderhandelaars in de formatie.

Lees ook:

CDA-leider Wopke Hoekstra maakte tot oktober 2017 deel uit van een besloten beleggingsclub die de Britse Maagdeneilanden gebruikte om te investeren in een safaribedrijf in Oost-Afrika.

Hoekstra neemt daarna als minister van financiën stelling tegen het soort belastingparadijzen waar hij zelf even daarvoor nog gebruik van maakte.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden