Nieuws G20

De Kamer eist uitleg na ontmoeting Máxima met Saudische kroonprins

Koningin Máxima op de G20-top in het Japanse Osaka, rechts van haar voor de kijker gastheer premier Abe, eerste van links is de kroonprins van Saudi-Arabië Mohammed bin Salman. Beeld AFP

Kamerleden eisen uitleg van het kabinet over de ontmoeting van koningin Máxima met de omstreden Saudische kroonprins. En hoe zit het met de politieke antenne van de Oranjes?

Minister Blok van buitenlandse zaken moet maandag de netelige vraag beantwoorden waarom koningin Máxima een ‘onbegrijpelijke’ ontmoeting had op de G20-top met de Saudische kroonprins Mohammed bin Salman. Die wordt medeverantwoordelijk gehouden voor de moord op de journalist  en Saudische dissident Jamal Khashoggi. Het kabinet was volgens de RVD ‘op de hoogte’ van de ontmoeting.

Premier Rutte nam zondagmiddag alvast een voorschot en noemde de ontmoeting “prima verdedigbaar”. Volgens hem zou het “echt ongepast” zijn als de koningin tijdens zo'n gesprek de moord op Khashoggi ter sprake had gebracht. “Dat is niet haar rol op zo'n moment.” Rutte: “In dat soort gesprekken is het gebruikelijk dat ze zich concentreert op haar onderwerpen.” Máxima sprak met Bin Salman over inclusieve financiering en de economische positie van vrouwen.

De Kamerleden Sadet Karabulut van de Socialistische Partij, Bram van Ojik van GroenLinks en Sjoerd Sjoerdsma van D66 willen de minister maandagavond aan de tand voelen tijdens een debat over het Nederlandse mensenrechtenbeleid. Daar stond Saudi-Arabië al op de agenda, ook vanwege de omstreden inmenging van het land in de oorlog in het naburige Jemen. 

Karabulut: “Onbegrijpelijk, zo'n ontmoeting. En juist op dit moment, nu zelfs de VN heeft gezegd dat er overtuigend bewijs is voor de verantwoordelijkheid van de Saudische autoriteiten bij de moord. Ik sta niet in Máxima's schoenen, maar ik zou nooit willen meedoen aan deze witwas-praktijken.” 

Volgens Karabulut staat de ontmoeting haaks op het kabinetsbeleid van het bevorderen van de internationale rechtsorde en de strijd tegen straffeloosheid. Ze wil morgen ook eventuele sancties tegen het Saudische koninkrijk met de minister bespreken. Na de moord op Khashoggi afgelopen oktober zegde Nederland een belangrijke handelsmissie af. 

Kamerlid Sjoerdsma twitterde zaterdag: “Wie dit gesprek goedkeurde, begrijpt niks van diplomatie en nog minder van beeldvorming.”

Máxima sprak op de G20-top in het Japanse Osaka onder meer wereldleiders toe over vrouwenrechten. De Saudi’s publiceerden vrijdag een foto van haar één-op-één ontmoeting met kroonprins Mohammed bin Salman, in de marge van de top. Saudi-Arabië organiseert de volgende G20 en Máxima is ere-voorzitter van het G20-platform voor inclusieve financiering, zoals de microkredieten. Ook bij de Verenigde Naties is ze speciale pleitbezorger voor ditzelfde onderwerp.

In stukken gezaagd

Des te pijnlijker is de harde kritiek die Koningin Máxima nu krijgt vanuit diezelfde VN. Vorige week publiceerde de VN een onderzoek naar de moord op Khashoggi, dat wijst op de betrokkenheid van de hoogste kringen in Saudi-Arabië. De Saudische journalist en dissident Khashoggi verdween in oktober vorig jaar na een bezoek aan het consulaat van Saudi-Arabië in Turkije. Daar zou hij gefolterd, vermoord en in stukken gezaagd zijn. Zijn lichaam is nog niet gevonden.

Agnes Callamard, onderzoeker en VN-rapporteur voor buitengerechtelijke executies, richtte zich in een tweet rechtstreeks tot de koningin: “Koningin Máxima, U had een ontmoeting met kroonprins MBS. Ik neem aan dat u de buitengerechtelijke executie van #Khashoggi, het mislukte onderzoek en de gesloten rechtszaak ter sprake gebracht heeft. Ik vertrouw erop dat u op gerechtigheid heeft aangedrongen.” Tegen het AD zei Callamard zaterdag: “Het is één ding om deze man te ontmoeten, het is iets anders om te zwijgen. Op dit punt staat zwijgen gelijk aan medeplichtigheid.”

Alleen sprak Máxima met de kroonprins louter over inclusieve financiering, in het bijzonder over de economische versterking van vrouwen, zo bevestigt de Rijksvoorlichtingsdienst (RVD) desgevraagd. Vreemd is dit niet, omdat de koningin niet in de positie is om politiek zeer gevoelige onderwerpen aan te snijden. Dat zou een taak zijn van het kabinet - premier Rutte was ook aanwezig in Japan. 

Volgens de RVD was het kabinet op de hoogte van het gesprek van de koningin met Bin Salman en is het ‘voor de continuïteit van het onderwerp’ van belang om ‘voorafgaand aan het G20-voorzitterschap met betrokken landen te spreken’. De koningin sprak met meerdere wereldleiders, zoals de Japanse Abe, Merkel, Macron en de premiers Modi van India en Trudeau van Canada.

Ontmoeting voor oog wereldpers

Geen van die wereldleiders wordt daarentegen medeverantwoordelijk gehouden voor moord. Rest dus de vraag waarom er niet alles aan gedaan is zo’n ontmoeting voor het oog van de wereldpers te voorkomen, door Máxima zelf, haar staf of de RVD. Het roept herinneringen op aan de ontmoeting tussen de Russische president Poetin en het koningspaar tijdens de Olympische Spelen in Sotsji, waarbij een foto van het bierdrinkende trio wereldnieuws werd. Poetin lag destijds al onder vuur vanwege zijn homo-onvriendelijke beleid. Volgens de RVD kwam die ontmoeting ‘spontaan’ tot stand.

De Saudi’s is er ondertussen alles aan gelegen het imago van hun kroonprins op te vijzelen.  Dat is in Japan aardig gelukt, gezien de egards waarmee de kroonprins ook door andere landen werd bejegend. Bin Salman kreeg op de top steun van de Amerikaanse president Trump, die in Saudi-Arabië naast een grote handelspartner (olie en wapens) ook een bondgenoot tegen Iran ziet. Hij zei na afloop van een ontmoeting dat “niemand tot nu toe met de vinger rechtstreeks naar de toekomstige koning van Saudi-Arabië heeft gewezen”. Dat is niet waar: ook de Amerikaanse veiligheidsdiensten hebben gezegd dat de kroonprins op z’n minst van de moordplannen op de hoogte moet zijn geweest.

Lees ook:

Details in de zaak-Khashoggi wijzen naar prins

De mannen die in het consulaat aanwezig waren worden gelinkt aan de Saudische koninklijke familie.

De relatie van Xi en Trump bepaalt het succes van de G20

Opnieuw wordt een G20-top overheerst door de VS en China. Van andere wereldleiders valt weinig te verwachten.

Máxima: Kinderen moeten de waarde van geld leren

Koningin Máxima is expert op het onderwerp inclusieve financiering en ontwikkeling. Twee jaar geleden gaf ze een bijzonder interview aan het straatjournaal over de waarde van geld. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden