AnalyseCDA-lijsttrekker

De Jonge wil de populariteit van Omtzigt benutten

Winnaar Hugo de Jonge zwaait Pieter Omtzigt lof toe. Beeld ANP

Hugo de Jonge is de nieuwe CDA-leider. Maar de partij hoopt de populariteit van Omtzigt te behouden.

Het CDA staat voor de taak om de Omtzigt-factor in de partij te brengen. Bij de verkiezingen voor het lijsttrekkerschap bij het CDA verzamelde het Kamerlid Pieter Omtzigt een gigantische hoeveelheid stemmen. Maar hij werd met een klein verschil verslagen door vicepremier en minister van volksgezondheid Hugo de Jonge.

Het verschil tussen De Jonge en Omtzigt was 258 stemmen. De eerste haalde 50,7 procent van de stemmen, de tweede 49,3 procent. Daarmee wezen de leden van het CDA Hugo de Jonge aan als hun nieuwe partijleider. Van de 40.000 leden van het CDA bracht 66,7 procent een stem uit.

Het minimale verschil tussen de overgebleven kandidaten was onmiddellijk zichtbaar in de korte overwinningstoespraak van Hugo de Jonge. Hij noemde Omtzigt zijn ‘running mate’, een term uit de Amerikaanse presidentsverkiezingen. Daar kiest de presidentskandidaat een ‘running mate’ die hem of haar aanvult en als het zover komt, als vicepresident aantreedt. De scene na de toespraak van De Jonge had ook al trekjes van een Amerikaanse mini-partijconventie. De Jonge deelde kameraadschappelijk het podium met Omtzigt en hun echtgenotes sloten aan.

‘Eén CDA’

De Jonge prees Omtzigt de hemel in en vindt dat hij nummer twee op de kandidatenlijst moet worden. Hij meent ook dat zijn ideeën zichtbaar moeten zijn in het verkiezingsprogramma dat het CDA in het najaar publiceert. “Ik weet zeker dat wij het samen heel goed doen. Wij gaan de campagne in als één CDA.” Omtzigt nam de uitnodiging aan: “Ik ga met veel plezier campagne voeren.”

De winst voor De Jonge is een opluchting voor de partijtop. Natuurlijk wijzen de belangrijkste mensen in de partij op ‘de enorme energie’ die de verkiezingen losmaakten en de ‘aandacht die het CDA de afgelopen weken kreeg van de media’. Maar de kandidatuur van Omtzigt was niet voorzien en de kwaliteiten van De Jonge werden door een scala aan prominenten ruim uitgemeten. Daaruit valt af te leiden dat het vertrouwen ontbrak in een stabiele partijkoers onder leiding van Pieter Omtzigt.

Omtzigt geldt als tegendraads. Toch scheelde het maar weinig of Omtzigt had het van uitgerangeerd CDA’er tot partijleider geschopt. In 2012 wilde de partijleiding van hem af, maar hij vocht terug en kwam met voorkeurstemmen in de Tweede Kamer.

Vasthoudendheid en dossierkennis

Zijn populariteit dankt Omtzigt aan een combinatie van kritische vasthoudendheid en dossierkennis. Zijn agenda: de overheid moet de burger bescherming bieden, de rechtsstaat is heilig, De Europese Unie functioneert gebrekkig. Hij beet zich vast in een aantal kwesties, waarvan de toeslagenaffaire bij de Belastingdienst het meest in het oog springt. Omtzigt legde samen met anderen bloot dat de overheid ouders die recht hadden op kinderopvangtoeslag in grote financiële problemen bracht. Met zijn kritiek, ook op ‘bevriende’ ministers, zet hij de verhoudingen binnen de regeringscoalitie soms flink onder druk.

De vraag is hoe andere partijen naar de interne strijd in het CDA hebben gekeken. Wellicht vrezen de lijsttrekkers zoals (waarschijnlijk) VVD’er Mark Rutte en Forum-aanvoerder Thierry Baudet de kritische Omtzigt meer dan de constructieve De Jonge.

De uitnodiging om als ‘running mate’ op te treden, duidt erop dat de partij weegt hoe groot de Omtzigt-factor in het programma en in de CDA-houding moet worden. De Jonge is een man die verantwoordelijkheid wil dragen, samenwerking zoekt en compromissen smeedt. Het CDA is bijna altijd een partij geweest van bestuurders die macht uitoefenen, terwijl Omtzigt de nadruk legt op het controleren van het macht. Met een ‘scheut Omtzigt’ hoopt het CDA pittiger te worden, maar al te veel rebellie zit niet in de partij. Het is een hele toer om kritiek te leveren en zelf beter bestuur te laten zien.

Lees ook: 

Hugo de Jonge, de goedgehumeurde prediker van het zorgzame midden

De nieuwe leider van het CDA heet Hugo de Jonge. Met een krappe zege op zijn tegenstrever Pieter Omtzigt heeft hij de lijsttrekkersverkiezing gewonnen om het partijleiderschap. De opkomst was 66,7 procent. Het verschil: 258 stemmen, oftewel, 50,7 tegen 49,3 procent. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden