AnalyseCDA-lijsttrekkersstrijd

De Jonge of Omtzigt, de nieuwe leider moet verder met een diep verdeelde partij

Pieter Omtzigt (links) en Hugo de Jonge staan de pers te woord na de eerste stemronde. Beeld Werry Crone

Woensdag wordt duidelijk of de CDA-leden kiezen voor de constructieve koers van De Jonge of de rebelse lijn van Omtzigt.

Wij zijn één CDA, benadrukken Hugo de Jonge en Pieter Omtzigt al dagenlang. Toch toont de lijsttrekkersverkiezing bij de christen-democraten dat er een richtingenstrijd gaande is. De keuze voor de nieuwe leider gaat ook over de koers en op z’n minst de stijl van de partij. Hier staat de constructieve houding van De Jonge tegenover de rebelse stijl van Omtzigt. En beide voorkeuren zijn in sterke mate aanwezig onder de leden; geen van de twee kandidaten gaat woensdag met een overweldigende meerderheid winnen.

De keuze voor Hugo de Jonge zou betekenen dat het CDA na een zwalkende periode weer een positie in het midden van de politiek kiest. Over die route is de afgelopen jaren door allerlei clubs in de partij nagedacht. Te veel polarisatie, te weinig zekerheden en stabiliteit zijn gedefinieerd als de centrale thema’s voor de komende jaren. Het CDA wil een anker zijn waar de burger houvast vindt en De Jonge zou daarvan als ervaren bestuurder de verpersoonlijking moeten zijn. Maar De Jonge kiest ook voor een veilig verhaal, zonder risico.

Pieter Omtzigt stelt daar strijdbaarheid tegenover. Hij is al zeventien jaar als Kamerlid de controleur van de macht en heeft dat vak in de vingers. De Jonge wil een belangrijkere rol voor de overheid, onder meer om zorg en woningbouw goed te regelen. Maar Omtzigt haalde, met anderen, de afgelopen jaren een concreet probleem boven water: de overheid zelf bracht ouders die recht hadden op kinderopvangtoeslag in diepe problemen. Zijn centrale thema is daarom: de overheid moet er weer zijn voor de burger. De vraag is of hij met de eigenzinnige houding, die hem als Kamerlid van pas kwam, in het bestuur verbindingen kan smeden met andere partijen die tot oplossingen leiden. De CDA-top is daar, gezien de steunbetuigingen aan De Jonge, niet gerust op.

Er valt wat te kiezen

Wie het ook wordt woensdag, beide kandidaten zullen de partij moeten verenigen. Dat wordt een hele toer. De Jonge zal zich moeten afvragen waarom een groot deel van de partij zich niet aangesproken voelt door zijn verhaal van verantwoordelijkheid dragen voor het landsbestuur. Omtzigt zal zich realiseren dat hij nooit warme banden heeft weten op te bouwen met het grootste deel van het CDA-partijkader. Hoeveel ruimte krijgt hij? Hij treft zeker zes mede-Kamerleden die luidkeels campagne voerden voor De Jonge. Zelf heeft hij maar twee uitgesproken steunpilaren in de fractie (Martijn van Helvert en Michel Rog).

Kiezers zijn vaak gevoelig voor een nieuw geluid en een fris gezicht. Opmerkelijk is dat Omtzigt zich weet te positioneren als een buitenstaander, een kritisch waarnemer van de Haagse politiek, terwijl hij al zeventien jaar rondloopt op het Binnenhof. Door zijn eigengereide opstelling is hij een beperkt onderdeel geworden van het bestuurlijke circuit. De Jonge daarentegen presenteert zich als ervaren bestuurder. Hij wordt daarom gezien als onderdeel van de gevestigde macht. Terwijl hij nog maar drie jaar volop meedraait in de landelijke politiek. Hij zou eigenlijk de uitstraling van nieuwkomer moeten hebben, als frisse jonge ex-wethouder uit het hippe Rotterdam.

Na het enthousiasme met een hoge opkomst en ‘er valt wat te kiezen’, kunnen de christen-democraten woensdag de scherven bij elkaar zoeken. Er is niet ‘één CDA’. De partij heeft altijd flanken en onderlinge wrijving gekend. Dat wordt in de partij vaak gezien als behulpzaam om elkaar scherp te houden en niet uit de bocht te vliegen. De nieuwe politiek leider haalt opgelucht adem, kijkt achterom en ziet een diep verdeelde partij. Daar moet hij mee verder.

Lees ook:

Nieuwe keus voor CDA-leden: Hugo de Jonge of Pieter Omtzigt, statuur of strijdbaarheid

Hugo de Jonge en Pieter Omtzigt gaan door voor een tweede beslissende ronde van de lijsttrekkersverkiezing van het CDA. De derde kandidaat Mona Keijzer valt af.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden