Vaccinatiecampagne

De Jonge maakt een knieval: vaccineren had eerder gekund

Zorgminister Hugo de Jonge. Beeld Getty Images
Zorgminister Hugo de Jonge.Beeld Getty Images

Twee dagen eerder dan gepland beginnen toch de vaccinaties van het personeel van ziekenhuizen en verpleeghuizen. Dat schreef minister De Jonge van volksgezondheid dinsdag aan de Tweede Kamer.

Op woensdag 6 januari krijgen bij de GGD-priklocatie in Veghel en in ziekenhuizen de eerste medewerkers een inenting. Het gaat om zorgpersoneel dat direct met covidpatiënten werkt, op de corona-afdelingen, spoedeisende hulp en bij de ambulancediensten, en om medewerkers van verpleeghuizen.

De reden van de vervroeging is het feit dat ziekenhuizen de zorg voor coronapatiënten bijna niet meer aankunnen. Afgelopen zaterdag meldde De Jonge al dat hij onder druk van de sector afweek van het oorspronkelijke plan en ziekenhuispersoneel voorrang geeft. Daarvoor zijn 30.000 vaccins beschikbaar, die in de ziekenhuizen zelf worden toegediend.

Geen vertrouwde structuren

Voor het overige lijkt de vervroeging van vrijdag naar woensdag een haast symbolische stap, in een voorbereiding die de nodige hobbels kende. Nederland rekende lang op een vaccin dat verspreid kon worden via de vertrouwde griepprik-structuren, door de huisartsen. Grootschalige priklocaties, zoals Duitsland die toen al bouwde, waren niet nodig, verzekerde De Jonge. Toen het BioNTech/Pfizer-vaccin, dat als eerste is toegelaten op de markt, niet geschikt bleek voor zo’n fijnmazige verdeling, moest zijn ministerie zijn strategie vanaf december in allerijl aanpassen. Pfizer had daarentegen begin oktober al laten weten dat het zou werken met grote verpakkingen van 1000 doses die sterk gekoeld bewaard moeten worden.

“We zijn onvoldoende wendbaar gebleken”, schrijft de minister van volksgezondheid, in een poging harde kritiek van de Kamer voor te zijn. “Dat had wellicht anders gekund en gemoeten.” Vandaag is een debat over de vaccinatiestrategie. Nederland blijkt de laatste EU-lidstaat die begint met vaccineren.

De Jonge zei in een toelichting ook dat hij zich zat ‘te verbijten onder de kerstboom’ dat Nederland onderaan bungelt. Hij geeft in zijn brief toe dat hij de GGD’s eerder had kunnen vragen hun systemen in gereedheid te brengen, gezien hun ervaring met grote inentingscampagnes. De vaccinaties waren dan wellicht vlak na de kerst begonnen. De Jonge lag de afgelopen weken al onder vuur van de Kamer en deskundigen vanwege de late start. De strategie van het kabinet - kwetsbare mensen als eerste beschermen - blijft overeind, benadrukt minister De Jonge in zijn brief.

Ernst Kuipers van het Landelijk Netwerk Acute Zorg heeft de afgelopen dagen een inentingsplan voor ziekenhuispersoneel gemaakt, dat De Jonge en minister Van Ark nu omarmen.

De ministers besloten daarop ook het inenten van verpleeghuispersoneel twee dagen te vervroegen. Het gaat om een groep van ongeveer 269.000 mensen. Zij kunnen vanaf woensdag terecht in Veghel, vanaf vrijdag in Rotterdam en Houten. Vanaf maandag volgen de locaties in Amsterdam, Drenthe en Den Haag. Met ingang van 15 januari zijn alle 25 priklocaties geopend. Dan gaan ook de oproepen voor de zorgmedewerkers in de gehandicaptenzorg (178.000 mensen), wijkverpleging en WMO-zorg (166.000) de deur uit.

Kuipers: ziekenhuizen in week klaar met eerste vaccinatieronde

Ziekenhuizen hebben waarschijnlijk ongeveer een week nodig om het grootste deel van de eerste groep van circa 30.000 medewerkers hun eerste prik met het coronavaccin te geven. Die verwachting sprak voorzitter Ernst Kuipers van het Landelijk Netwerk Acute Zorg (LNAZ) maandag uit.

“In een ziekenhuis is prikken niet helemaal vreemd”, zei hij. Kuipers herinnerde eraan dat ziekenhuizen ook zelf ieder jaar hun medewerkers tegen het griepvirus vaccineren. Voor een effectieve bescherming is na 3 weken een tweede injectie nodig.

Aanvankelijk was in de kabinetsplannen niet voorzien in voorrang voor ziekenhuis- en ambulancepersoneel. “Oorspronkelijk stonden ziekenhuismedewerkers vrij ver achteraan”, zei Kuipers. “Ik ben blij dat het nu bij een klein deel een stuk eerder kan.”

Wie zich heeft laten vaccineren, moet daarna wel gewoon gebruik blijven maken van beschermende middelen, zoals een mondmasker en handschoenen. Hoewel het vaccin voor 95 procent effectief is, valt namelijk niet uit te sluiten dat mensen ook na vaccinatie nog kunnen bijdragen aan verspreiding van het virus.

Over de distributie van het vaccin maakt Kuipers zich geen zorgen. Het moet weliswaar bij extreem lage temperaturen worden bewaard, maar is daarna nog vijf dagen houdbaar op gewone koelkasttemperatuur. “Ziekenhuizen hebben dan vijf dagen de tijd om het toe te dienen.”

Gommers ‘helemaal blij’ met vervroegd inenten zorgpersoneel

Diederik Gommers, voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Intensive Care (NVIC) is “helemaal blij” met het besluit om eerder dan gepland te beginnen met het inenten van ziekenhuis- en ambulancepersoneel.

“Ik kan niet wachten tot we beginnen”, aldus Gommers. Er kunnen vanaf woensdag 30.000 medewerkers in de acute zorg worden gevaccineerd. Dat is volgens hem precies genoeg en net op tijd. “Als zij gevaccineerd zijn, hebben ze over twee à drie weken voldoende afweer opgebouwd en loopt de uitval in de ziekenhuizen hopelijk terug.” Gommers drong al langer aan op het vervroegd vaccineren van ziekenhuispersoneel.

Mocht over een aantal weken de “Britse mutatie” van het virus - die extra besmettelijk lijkt - in Nederland zijn opgerukt, dan is de uitval in de ziekenhuizen tegen die tijd in ieder geval zo laag mogelijk, zegt hij. “De situatie zoals die nu in het Verenigd Koninkrijk is, met een uit te hand lopend aantal besmettingen en enorme druk op de ziekenhuizen, wil ik hier echt voorkomen.”

In principe moeten de ambulance- en ziekenhuismedewerkers over drie weken de tweede dosis van het Pfizer-vaccin krijgen toegediend. Het Verenigd Koninkrijk besloot eerder dat de tweede inenting langer op zich mag laten wachten. Zodoende kunnen meer mensen worden ingeënt met de beperkte hoeveelheid vaccins. Ook Duitsland overweegt deze strategie. Volgens Gommers zou de eerste prik al zorgen voor voldoende antistoffen in het bloed om in ieder geval deels te beschermen tegen het virus. Als de tweede prik dus niet al over drie weken komt is dat volgens hem dus waarschijnlijk “niet heel erg”.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden