null Beeld

Weekboek formatie

De Haagse kip broedt nog, maar iedereen trekt het liefst de eieren onder haar vandaan

Een bonte stoet aan gasten bezocht deze week de informateurs. De onderhandelaars trokken op hun beurt naar Groningen, om met gedupeerden, lokale politici en deskundigen over de aardbevingen te spreken.

Wendelmoet Boersema

Er zit vaart in de formatie. Of niet. Het is maar net vanuit welk perspectief je het bekijkt. De partijen zelf houden de lippen al twee weken stijf op elkaar. Dat betekent in Den Haag dat er schot in de zaak zit, dat de kip broedt en het publiek moet wachten op de omelet. Over alle grote kwesties is gesproken, over de stikstofproblematiek schijnen partijen elkaar te naderen. Aan de andere kant is er de Tweede Kamer, die bij monde van voorzitter Vera Bergkamp begin deze week het ongeduld van Nederland verwoordde. Zij ziet in de samenleving ‘in toenemende mate signalen van ongeduld’. Van de informateurs vroeg zij een ‘tijdpad’, iets wat Johan Remkes en Wouter Koolmees niet wilden of konden geven.

Ook al zit er vaart in de gesprekken, partijen weten maar al te goed dat het altijd nog mis kan gaan. Tijdens de formatie van 2017 waren er dagen dat de onderhandelaars de finish in zicht hadden, terwijl de volgende dag de spanningen zo hoog opliepen dat ze op het punt stonden ermee te stoppen.

De directeur van de Efteling

Bergkamp wil aanstaande maandag opnieuw met de informateurs spreken over de duur van de formatie, officieel de langste die Nederland ooit gekend heeft. Waarschijnlijk krijgt ze hetzelfde antwoord. D66-leider Sigrid Kaag zei donderdag te hopen dat er voor de kerst een regeerakkoord ligt, maar geen garanties. Volgens partijleider Wopke Hoekstra van het CDA zijn er ‘grote stappen gezet’, VVD-leider Rutte noemt de sfeer goed. De vier partijleiders en hun teams brachten donderdag en vrijdag door in het provinciehuis in Groningen, waar ze spraken met gedupeerden van aardbevingschade, lokale politici en experts.

De agenda van de informateurs en de onderhandelteams is overvol. Voor de verhuizing naar Groningen kwam er in het Haagse Logement weer een stoet aan instituten en adviseurs langs. Het UWV, de Belastingdienst, het Coa, de IND, de Nationale Ombudsman, de Raad van State en de Algemene Rekenkamer. Pieter Omtzigt werd uitgenodigd, omdat hij eerder vanwege zijn ziekteverlof nog niet bij een informateur was geweest.

De vraag is of de onderhandelaars tussen al deze adviezen iets te horen krijgen wat ze nog niet wisten. Het lijkt alweer een eeuwigheid geleden dat Mariëtte Hamer hoon oogstte met haar uitgebreide gastenlijst, van de Hoge Colleges van Staat tot de directeur van de Efteling. Dat was overigens op verzoek van de Kamer zelf, die wilde dat de informateur breed haar licht opstak in de samenleving. “Het is niet de bedoeling dat iedereen die in de eerste ronde is langs geweest, opnieuw langskomt”, zei informateur Johan Remkes deze week.

Een gebaar naar de burger

De vraag is of dat zo erg is. Onder Hamer waren de echte onderhandelingen nog niet begonnen en was niet duidelijk wie met wie verder wilde. De vier coalitiepartijen die nu een doorstart maken, moeten laten zien dat het hen menens is met luisteren. Iedere breuk met de oude bestuurscultuur wordt anders ongeloofwaardig. Diezelfde Tweede Kamer die nu zo aandringt op spoed, vroeg bovendien begin oktober per motie of de onderhandelaars gesprekken wilden voeren met mensen die zijn klem gezet, in Groningen, in het toeslagenschandaal, bij het UWV en elders. Die motie werd toen terzijde gelegd door de vier coalitiepartijen, maar alleen omdat ze vonden dat het aan hen was om de agenda te bepalen. Dat deze gesprekken nu toch plaatsvinden, is een gebaar naar de oppositie én de burgers om wie het gaat.

Ironisch genoeg kregen de onderhandelaars in Groningen van de gedupeerde burgers – naast hun wensen voor één loket en het oplossen van blokkades in regelgeving – vooral één verzoek: maak een beetje haast, dan zijn we hier hopelijk eindelijk van de ellende af.

Lees ook:

Zijn er ‘frisse’ gezichten te vinden voor het nieuwe kabinet?

VVD, D66, CDA en ChristenUnie zwoegen deze weken op een nieuw regeerakkoord. Wie zijn de mensen die het gaan uitvoeren? Wie worden, kortom, de gezichten van een nieuwe bestuurscultuur?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden