AnalyseCoronabeleid

De Haagse eensgezindheid keert voorlopig niet meer terug

Minister Hugo de Jong (volksgezondheid, welzijn en sport) komt aan het op het Binnenhof voor de eerste ministerraad na het zomerreces.Beeld ANP

Rutte III heeft een zware week achter de rug met een ingetrokken quarantaineplan en ophef over weglopende Kamerleden. Van rustiger tijden zal voorlopig geen sprake zijn.

Zelden stonden de coalitiepartijen van Rutte III er zo slecht op als woensdagavond. Om een minderheid bij een stemming over hogere zorglonen te voorkomen, vluchtten coalitieparlementariërs de Tweede Kamer uit. Het was de climax van een debat waarin de corona-aanpak van het kabinet meer dan ooit aangevallen werd.

De aanvankelijke welwillendheid tegenover het coronabeleid is verdwenen. In het voorjaar was het kabinet door snel oplopende besmettingscijfers gedwongen resolute besluiten te nemen. De Tweede Kamer kon nauwelijks anders dan steun uitspreken. Inmiddels valt er over veel meer onderwerpen te twisten: is het kabinet te slap, of juist te streng? Waarom komt het bron- en contactonderzoek maar niet op gang? Het kabinet maakt zich bovendien kwetsbaar voor het verwijt van vrijblijvendheid, door de verantwoordelijkheid voor het naleven van de coronarichtlijnen bij burgers en veiligheidsregio’s te leggen.

Nog voor het reces voorbij is, heeft de coalitie al een moeilijke week achter de rug. De partijen erkenden later volmondig dat weglopen fout was. D66-fractievoorzitter Rob Jetten noemde het een “lelijke stap”, de ChristenUnie vond dat de partijen hadden moeten uitleggen waaróm zij wegliepen.

Een uiterst ongemakkelijk beeld

Vrijwel de hele oppositie wil hogere salarissen voor zorgmedewerkers, de regering is tegen. PVV-leider Geert Wilders had tijdens het debat gezien dat de coalitie in de minderheid was, en vroeg daarom een hoofdelijke stemming aan. De coalitie zag het gevaar; het was niet meer mogelijk voldoende Kamerleden naar het Binnenhof te krijgen. Om niet te hoeven stemmen, verlieten ruim 30 coalitiepolitici het Kamergebouw. Zo werd het quorum niet gehaald, het minimale aantal van 76 Kamerleden dat nodig is voor een stemming.

De oppositie was hevig verontwaardigd. “Ondemocratisch en ongehoord”, vond PvdA-leider Lodewijk Asscher. Wilders sprak van “parlementaire sabotage.” Tegen die kritiek brengen de coalitiepartijen in dat in de coronacrisis is afgesproken dat een hoofdelijke stemming ruim van te voren moet worden aangekondigd. En dat gebeurde niet, vinden zij.

Het neemt niet weg dat het beeld van parlementariërs die zich uit de voeten maken voor een stemming, uiterst ongemakkelijk is. En dat in een tijd dat de kritiek op het kabinet toch al breder en feller wordt.

Minister Hugo de Jonge (volksgezondheid) moest kort daarvoor zijn plan intrekken om mensen te straffen die niet in quarantaine gaan, na stevige kritiek van oppositie én coalitie. “Het plan klinkt bijna als een proefballon”, smaalde GroenLinks-voorman Jesse Klaver.

De kritiek van de oppositie balde zich toch al samen bij De Jonge, die meer over de concrete uitwerking van het coronabeleid gaat dan premier Mark Rutte. Dat de GGD’s in Amsterdam en Rotterdam op vrijdag moesten afschalen, terwijl de minister een dag eerder had beweerd dat er geen capaciteitsproblemen waren, neemt de oppositie hem ook kwalijk. Asscher: “Het woord dat mij te binnen schiet, is ‘chaos’.”

Persoonlijke aanvallen

Vrijdag, voor de ministerraad, erkende De Jonge dat hij een memo had gemist waarin de GGD Rotterdam al eind juli waarschuwde dat het bron- en contactonderzoek gevaar liep. Maar dat komt ook een beetje door de GGD zelf, vond de minister, die had de waarschuwing wat explicieter kunnen maken.

Het debat zal voorlopig niet luwen. Het aantal besmettingen loopt op en statistiekbureau CBS registreerde vrijdag een ‘ongekende’ economische krimp van 8,5 procent. Met die donkerrode cijfers moet het kabinet de komende weken werken aan een nieuwe begroting.

Bovendien glijdt Den Haag langzamerhand de campagnetijd in, waarin verschillen extra aangezet worden. De net verkozen CDA-lijsttrekker Hugo de Jonge kan erover meepraten. Hij merkte dat de aanvallen persoonlijker werden. Geert Wilders vond de zorgminister er wel erg moe uitzien: “Ik denk dat zijn plan om de quarantaine te verplichten was om het gezicht van de heer De Jonge als CDA-leider te redden.”

Lees ook:

Minister De Jonge kreeg de wind van voren om ‘paniekerig’ plan

Het plan voor een verplichte quarantaine moet worden uitgesteld. Het kabinet werd hard teruggefloten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden