null Beeld

ColumnBart Zuidervaart

De ervaring wandelt en masse het Kamergebouw uit: wie controleert de regering straks nog?

Het blijft iets bijzonders, de instelling van een parlementaire enquêtecommissie. De Tweede Kamer die het ultieme wapen uit de kast haalt om de waarheid boven tafel te krijgen; het vraagt om vlijmscherpe, ervaren politici.

Begin februari ging de parlementaire enquêtecommissie die onderzoek doet naar de aardgaswinning in Groningen officieel van start. Op de schouders van de negen Kamerleden die deze commissie vormen rust een ‘zware verantwoordelijkheid’, zei Khadija Arib. Het zou mooi zijn, vindt de Kamervoorzitter, als deze enquête de gedupeerde Groningers in ieder geval een klein beetje hoop biedt.

We zijn zes weken verder en de commissie kan op de schop. Liefst vier van de negen Kamerleden blijken niet herkozen vanwege een teleurstellende verkiezingsuitslag voor hun partij. Nogal een valse start dus. In Groningen zijn ze inmiddels wel gewend aan tegenslagen.

Wat blijft er over van de tegenmacht?

De kiezer heeft de Tweede Kamer opgezadeld met liefst zeventien fracties, waarvan er dertien minder dan tien zetels bezitten. Het woord versnippering is nog veel te lief voor het electorale slagveld. Tientallen Kamerleden die graag verder hadden gewild, moeten noodgedwongen afscheid nemen. Terwijl Mark Rutte en Sigrid Kaag de komende weken en vermoedelijk maanden gaan onderhandelen over de macht, is een andere kwestie minstens zo relevant: wat blijft er over van de tegenmacht?

Volgende week dinsdag nemen de fracties afscheid van de vertrekkers. Bij het CDA gaat het om negen van de negentien Kamerleden, bij GroenLinks acht van de veertien, PvdA vier van de negen en VVD liefst 19 van de 32. Waarschijnlijk zullen enkelen toch mogen terugkeren als hun partij straks gaat regeren en collega’s doorschuiven naar het kabinet, maar het totaaloverzicht is zorgelijk. De ervaring wandelt en masse het Kamergebouw uit.

De oudgedienden maken plaats voor nieuwe gezichten en nieuwe partijen. De vorige verkiezingen bezorgde Forum voor Democratie twee zetels, waarna Thierry Baudet zijn piano de Kamer in liet takelen. Dit keer krijgt de BoerBurgerBeweging één zetel, bestemd voor de partijleider die vorige week met een trekker naar het Binnenhof werd gebracht. Voor amusement hoef je hier nooit lang te zoeken.

De werkdruk zal enorm zijn

Het is een mooi principe dat ons kiesdrempel-vrije parlementaire systeem ruimte biedt aan allerlei nieuwkomers, zodat zoveel mogelijk burgers het gevoel krijgen dat ze gehoord worden in Den Haag. Maar er is een keerzijde. Deze volledig versplinterde Kamer gaat een aantal belangrijke jaren tegemoet. Niet alleen de parlementaire enquête naar de gaswinning is in aantocht, er komt eenzelfde onderzoek naar de toeslagenaffaire. Nederland zit nog midden in de coronacrisis, een parlementaire enquête naar de bestrijding van de pandemie ligt voor de hand. Een uiterst kritische controle van de regering is noodzakelijk.

De kleine, onervaren partijen kunnen deze commissies moeilijk, zo niet onmogelijk bemensen. Met als gevolg dat de werkdruk voor de toch al verzwakte (middel)grote fracties enorm zal zijn. En dat in een periode waarin de bijna langstzittende premier in de geschiedenis krachtig tegenspel verdient. Het zou wat dat betreft al een beetje helpen als de leiders van coalitiepartners van de VVD zich straks niet laten verleiden met een ministerspost, maar vanuit de Kamer dat tegengas geven.

Luister ook de aflevering van onze verkiezingspodcast Wijsneuzen over dit onderwerp via onderstaande speler en alle bekende podcastkanalen.

Bart Zuidervaart is chef van de redactie politiek. Hij schrijft wekelijks een column.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden