DebatRegeringsverklaring

De Eerste Kamer tekent niet zomaar bij het kruisje, lieten de senatoren zien

Sigrid Kaag, minister van financiën, en premier Mark Rutte tijdens een debat in de Eerste Kamer naar aanleiding van de regeringsverklaring. Op de voorgrond: PvdA-senator Mei Li Vos. ANP REMKO DE WAAL Beeld ANP
Sigrid Kaag, minister van financiën, en premier Mark Rutte tijdens een debat in de Eerste Kamer naar aanleiding van de regeringsverklaring. Op de voorgrond: PvdA-senator Mei Li Vos. ANP REMKO DE WAALBeeld ANP

De Eerste Kamer liet dinsdagavond zien dat ze politiek zeer relevant is, en niet zomaar bij het kruisje gaat tekenen voor de plannen van het vierde kabinet van premier Mark Rutte.

Esther Lammers

“Deze Kamer heeft een machtige rol”, gaf Rutte gisteren ronduit toe bij het debat over de regeringsverklaring. Hij weet dat er geen enkele wet wordt ingevoerd, als de senaat die niet steunt. De coalitie van VVD, D66, CDA en CU heeft daar geen meerderheid en zal steeds steun bij de oppositie moeten vinden. En dat realiseren de Eerste Kamerleden zich inmiddels goed.

De senaat moet niet al te politiek worden, stelden VVD en D66. “Ik zie de aandrang om hier Tweede Kamertje te gaan spelen”, waarschuwde VVD-Kamerlid Annemarie Jorritsma. Haar D66-collega Annelien Bredenoord twijfelt openlijk aan de rol van de Eerste Kamer. “Als er een grondwettelijk hof komt in Nederland, met alle waarborgen, dan mag deze Kamer van mij worden afgeschaft”, zei ze tegen senator Henk Otten.

Stevige oppositie

Maar de oppositie ging er stevig in. Over de jeugdzorg bijvoorbeeld, die structureel een half miljard euro minder krijgt dan Rutte III een half jaar geleden nog toezegde. “Ik begrijp het niet”, zei Annabel Nanninga van JA21. “Het kabinet spreekt over ‘omzien naar elkaar’, maar heeft geen aandacht voor de kwetsbaarsten, de jongeren in jeugdzorg.” GroenLinks kreeg steun van een senaatsmeerderheid achter de motie om de korting ongedaan te maken. Gemeenten zijn immers woedend en hebben het overleg met het rijk opgeschort. De jeugdzorgmedewerkers zelf gaan op 15 maart staken, voor meer salaris en een lagere werkdruk. De coalitie denkt dat jeugdzorg efficiënter en goedkoper kan, maar heeft nog geen steun in de senaat.

‘Onbegrijpelijk’, vond de oppositie ook de eenmalige ontkoppeling van de AOW met de verhoging van het minimumloon. Volgens Mei Li Vos van de PvdA is de AOW samen met het minimumloon en de bijstand, de “basis van de Nederlandse verzorgingsstaat. Die moet in stand blijven”. De PVV kwam met een motie om de AOW niet te ontkoppelen. Die lijkt brede steun te krijgen. Dat kost volgens Rutte echter 2 miljard euro en dat is “onbetaalbaar”. Maar ook een alternatief van 50Plus om dan het pensioen eenmalig met 5 procent te verhogen, wees Rutte resoluut af. Verrassend genoeg kreeg 50Plus voor dit voorstel plots steun van coalitiegenoot het CDA, die dat wel realistisch vond. De senaat dwingt het kabinet nu met een serieus alternatief te komen voor de koopkracht van alle gepensioneerden.

CDA en box 3

Opvallend was de rol van het CDA in de discussie over de belastingheffing in box 3. De Hoge Raad verwees in december de bestaande heffing op het rendement van vermogen in naar de prullenbak. Daardoor loopt de staat nu jaarlijks zo’n 4 tot 4,5 miljard euro mis. Het CDA vindt het alternatief van PvdA en GroenLinks om voortaan vermogens te belasten bespreekbaar. Al noemde CDA-fractieleider Niek Jan van Kesteren een heffing van maximaal 5 procent op vermogen wel “licht ontwrichtend”. Staatssecretaris Marnix van Rij van Fiscaliteit moet voor april een oplossing vinden voor dit grote financiële probleem, en Rutte wil daarop niet vooruitlopen.

De vraag om de huidige generatie studenten te compenseren voor hun hoge studieschuld door het leenstelsel, beantwoordde Rutte kort: “Dat gaan we niet doen, dat is veel te duur”. Wel bekijkt het kabinet hoe starters met een studieschuld straks nog een huis kunnen kopen. Het debat was gisteravond laat nog aan de gang.

Lees ook:

Geen rendement, maar wél belasting betalen:

rechter vindt ‘spaartaks’ discriminerend

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden