CoronacrisisAnalyse

De eenheid in de crisisaanpak is nu verdwenen

RIVM-directeur Jaap van Dissel na afloop van een technische briefing in de Tweede Kamer over het coronavirus.Beeld ANP

De nieuwe coronamaatregelen oogsten veel kritiek, ook van de virologische adviseurs in het OMT. Het draagvlak voor de beperkingen is daardoor kleiner dan in het voorjaar.

De klok is gevoelsmatig teruggedraaid naar april: de almaar oplopende besmettingscijfers lieten het kabinet maandagavond geen andere optie dan het nemen van stevige landelijke maatregelen. Maar anders dan in het voorjaar is de eensgezindheid inmiddels verdwenen. Kamerleden en wetenschappers vrezen dat het kabinet niet hard genoeg ingrijpt.

De nieuwe maatregelen moeten het coronavirus net het zetje geven waardoor het de komende weken en maanden langzaam uitdooft. Minister Hugo de Jonge (zorg) schrijft aan de Tweede Kamer dat dankzij de beperkingen voor horeca, sportpubliek en feestjes in de huiselijke kring de reproductiefactor r op 0,9 moet komen. Dat zit maar net onder de r=1, waarbij elke zieke één ander persoon besmet, en de verspreiding van het virus gelijk blijft.

Het OMT wilde strengere maatregelen

Van het Outbreak Management Team (OMT), de virologen en epidemiologen die het kabinet adviseren, had het daarom een stuk strenger gemoeten. Volgens hen moet het kabinet streven naar een r van 0,8 of lager. Bij een r van 0,9 floept het getal zo weer over de 1. Het OMT adviseerde daarom een avondklok in de grote steden, het sluiten van kleedkamers in sportfaciliteiten en het verder inperken van de groepsgrootte voor samenkomsten binnen naar twintig mensen. Het kabinet koos uiteindelijk voor dertig personen. Ook klinkt er een steeds luidere roep om mondkapjes. Het kabinet wil nog geen verplichting en koos ervoor om die verantwoordelijkheid bij winkeliers neer te leggen.

In het voorjaar was de kritiek nog – óók binnen het OMT – dat het kabinet blind voer op de epidemiologische adviezen. Luister ook eens naar economen en gedragswetenschappers, vonden de virologen. Toen het kabinet dat vervolgens deed, leidde het tot de eerste – aarzelende – versoepelingen.

Dat sentiment is omgeslagen. Uit een reconstructie van de Volkskrant blijkt dat leden van het OMT zich niet altijd meer serieus genomen voelen door het kabinet. De beslissingen van maandagavond zouden zondag al op het Catshuis genomen zijn door het kabinet en hoofd infectieziekten van het RIVM Jaap van Dissel, waarna het OMT op maandag voor voldongen feiten werd gesteld. Volgens anonieme OMT-leden laat het kabinet zich te veel leiden door het zogeheten redteam, waarin gedragswetenschappers, wiskundigen en economen aanvullend advies geven.

Minder gemotiveerd

Maandagavond stelde arts-microbioloog en OMT-lid Jan Kluytmans al vragen bij de nieuwe inperkingen. Hij twijfelt of ze afdoende zullen zijn, omdat de bevolking minder gemotiveerd lijkt dan in het voorjaar om ze na te leven. Premier Rutte zei tijdens de persconferentie dat hier wel rekening mee is gehouden. “Wij zijn niet naïef.”

Toch neemt het kabinet, nadat de regionale aanpak nauwelijks van de grond kwam, opnieuw een risico met de landelijke maatregelen. Het hoopt dat de beperkingen over tien à veertien dagen zichtbaar worden in de besmettingscijfers. Als dat lukt, zei Hugo de Jonge maandag, kunnen de huidige maatregelen misschien al over drie weken weer enigszins versoepeld worden. OMT-voorzitter Jaap van Dissel was dinsdagmiddag in de Tweede Kamer voorzichtiger. Volgens hem zullen er ‘minstens drie weken’ nodig zijn voordat de cijfers enige verlichting toelaten. Het streven naar een r van 0,9 maakt de kans op versoepelingen kleiner.

Dat zal vermoedelijk ook de teneur zijn van een deel van de oppositie, woensdag tijdens het Kamerdebat over het coronavirus. Sinds de zomer is de eensgezindheid over de virusaanpak definitief van het Binnenhof verdwenen. Net als vorige week krijgen De Jonge én premier Mark Rutte weer een zeer kritische Tweede Kamer voor zich. Lodewijk Asscher (PvdA) zei maandagavond bij ‘Jinek’ dat hij ‘zijn hart vasthoudt’. Ook hij vraagt zich af of deze maatregelen voldoende zullen zijn. SP en GroenLinks vinden bovendien dat het kabinet te weinig duidelijkheid geeft, bijvoorbeeld over de mondkapjes.

Lees ook:

Hoe zinvol is het dragen van een mondkapje?

Burgemeester Femke Halsema van Amsterdam roept op tot het dragen van een mondkapje in alle publiek toegankelijke binnenruimtes, dus niet alleen in de winkels. De burgemeesters van Rotterdam, Den Haag en Eindhoven houden een vergelijkbaar pleidooi. Maar is er al hard bewijs voor het nut van het dragen van een mondkapje?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden